دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
دانشکده مدیریت وحسابداری
گروه آموزشی مدیریت
پایاننامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته: مدیریت بازرگانی- گرایش مالی
عنوان:
نقش اقلام تعهدی درارزیابی وپیش بینی جریان های نقدی درشرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران
استاد راهنما:
دکتر محسن محمدنوربخش لنگرودی
نگارش:
حسین امساک پور
شهریور1393
سپاسگزاری
باسپاس فراوان ازخداوندمتعال که به این بنده ناچیزنعمت تحصیل علم راعطافرمود، از زحمات
استاد ارجمندم
دکترمحسن محمدنوربخش لنگرودی
تشکروقدردانی می نمایم.
تقدیم به:
همسرعزیزم
و
فرزند دلبندم.
فهرست مطالب
چکیده …………………………………………………………………………………………………………………………………1
فصل اول
مقدمه 3
بيان مسئله و چگونگی برگزيدن موضوع پژوهش 3
اهميت و ضرورت پژوهش 4
مروري بر ادبيات پژوهش 5
اهداف پژوهشي 9
فرضيه‌هاي پژوهش 10
متغیرها و مدل پژوهش 10
روش پژوهش 15
روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات 15
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات 16
قلمرو پژوهش 16
جامعه و نمونه آماری پژوهش 17
تعاريف واژگان کليدي 17
ساختار پژوهش 18
خلاصه فصل 19
فصل دوم
مقدمه 21
مفهوم وجوه نقد 23
اهمیت جریان وجه نقد 24
رويکردهاي تحقيقي درارتباط با سودمندي اقلام تعهدي در پيش بيني جريانهاي نقـدي 26
عوامل موثر بر پيش بيني جريانهاي نقدي 29
تعريف مديريت سود 30
اهمیت مديريت سود .30
مدیریت سود یا تقلب 31
انگیزه های مدیریت سود 32
كشف مديريت سود 37
تعریف اقلام تعهدی 39
کیفیت اقلام تعهدی 40
مدل های موجود برای بررسی کیفیت اقلام تعهدی 41
کیفیت اقلام تعهدی به عنوان معیاری برای اندازه گیری کیفیت سود 43
ﻧﺴﺒﺖ ﺟﺮﯾﺎﻧﺎت ﻧﻘﺪي ﺑﻪ ﺳﻮد‬‬‬ 44
ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﮐﻞ اﻗﻼم ﺗﻌﻬﺪي‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ 44
ﺑﺮآورد ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ارﺗﺒﺎط اﻗﻼم ﺗﻌﻬﺪي ﺑﺎ ﻧﻘﺪ‬‬‬ 45
ارﺗﺒﺎط ﻣﻔﯿﺪ ﺑﻮدن در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي و اراﺋﻪ ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪ 45
مديريت سود و مديريت اقلام تعهدي 47
تحقیقات انجام شده در خارج از کشور 50
تحقیقات انجام شده در داخل کشور 53
فصل سوم
3-1- مقدمه 57
3-2( جامعه آماري پژوهش 57
3-3) تعیین حجم نمونه پژوهش 57
3-4) اهداف مشخص تحقیق 59
3-5) سوال‌هاي پژوهش 60
3-6) فرضيه‌هاي پژوهش 60
3-7) روش پژوهش 61
3-8) روش و ابزار جمع‌آوري اطلاعات 61
3-9) تعریف متغيرها و نحوه محاسبه آن ها 62
3-10) مدل‌های پژوهش 66
3-11) اعتبار درونی و برونی پژوهش 67
3-12) روش واکاوی مدل‌ها و آزمون فرضیات 67
3-13) روش داده‌های پانل 68
3-14) روش اثراث ثابت 69
3-15) آزمون چاو یا F مقید 70
3-16) آزمون هاسمن 71
3-17) آزمون معنی دار بودن مدل 71
3-18) آزمون معنی دار بودن ضرایب 71
3-19) آزمون مربوط به بررسي نرمال بودن توزيع متغيرها 72
3-20) آزمون‌های مربوط به مفروضات مدل رگرسیون خطی 72
3-21) فرض نرمال بودن باقیمانده‌ها 72
3-22) فرض عدم وجود هم‌خطي بين متغيرهاي مستقل 73
3-23) فرض مستقل بودن باقیمانده‌ها 74
3-24) فرض عدم وجود ناهمسانی واریانس ها میان باقیمانده‌ها 74
3- 25) فرض عدم وجود خطای تصریح مدل و خطی بودن مدل 75
فصل چهارم
4-1) مقدمه 77
4-2) آمار توصیفی متغیرهای تحقیق 77
4-3) آزمون نرمال بودن توزيع متغير وابسته تحقیق 79
4-4)آزمون ایستایی متغییرهای پژوهش …………………………………………………………………………………..82
4-5) بررسي همبستگي ميان متغيرهاي تحقيق 83
4-6) بررسی هم‌خطی میان متغیرهای مستقل 86
4-7) نتايج حاصل از آزمون فرضيه‌هاي تحقيق 86
4-8) خلاصه فصل 96
فصل پنجم
5-1) مقدمه 98
5-2) خلاصه پژوهش 98
5-3) نتایج آزمون فرضیه 99
5-4)نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………..100
5-5) محدودیت‌های تحقیق 100
5-6) پیشنهادهایی مبتنی بر نتایج تحقیق 101
5-7) پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده 101
5-8) خلاصه فصل 102
منابع و مآخذ 103
پیوست……………………………………………………………………………………………………………………………….111
فهرست جداول
فصل 2
جدول 2- 1 نمایندگان اقلام تعهدی……………………………………………………………………………………………..49
جدول 2-2 خلاصه تحقیقات انجام شده درخارج ازکشور……………………………………………………………….50
جدول2-3 خلاصه تحقیقات انجام شده در داخل کشور………………………………………………………………….53
فصل 3
جدول3 -1 روندانتخاب نمونه آماری ………………………………………………………………………………………….58
جدول 3-2 فراوانی اعضای نمونه به تفکیک نوع صنعت ………………………………………………………………..59
فصل 4
جدول 4-1 آمارتوصیفی متغییرهای تحقیق ……………………………………………………………………………………79
جدول 4-2 نتایج آزمون نرمال بودن متغییرارزیابی وپیش بینی جریان های نقدی آتی …………………………80
جدول 4-3 نتایج آزمون نرمال بودن بعدازنرمال سازی ……………………………………………………………………82
جدول 4-4 آزمون مانایی داده ها ………………………………………………………………………………………………..84
جدول 4-5 ماتریس ضرایب همبستگی ………………………………………………………………………………………..85
جدول 4-6 نتایج آزمون چاو وهاسمن برای مدل اول……………………………………………………………………..87
جدول 4-7 نتایج آزمون های مربوط به مفروضات آماری مدل اول…………………………………………………..88
جدول 4-8 نتایج آزمون فرضیه اول………………………………………………………………………………………………89
جدول 4-9 نتایج آزمون چاو وهاسمن برای مدل دوم……………………………………………………………………..91
جدول 4-10نتایج آزمون های مربوط به مفروضات آماری مدل دوم………………………………………………….91
جدول 4-11 نتایج آزمون فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………..93
جدول 4-12نتایج آزمون چاووهاسمن برای مدل سوم…………………………………………………………………….94
جدول 4-13نتایج آزمون های مربوط به مفروضات آماری مدل سوم………………………………………………..95
جدول 4-1.نتایج آزمون فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………….95
پیوست
جدول الف-1 فهرست شرکتهای نمونه آماری تحقیق…………………………………………………………………..113
فهرست نمودارها
فصل 4
نمودار4-1 نمایش عدم نرمال بودن توزیع متغییروابسته……………………………………………………………………81
نمودار4-2 نمایش نرمال بودن توزیع متغییروابسته……………………………………………………………….83
چكيده:
هدف این پژوهش، بررسی نقش اقلام تعهدي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي شركت‌ها است. این پژوهش از نوع مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیلی- علی بوده و مبتنی بر تحلیل داده‌های تابلویی (پانل دیتا) است. در این پژوهش اطلاعات مالی 103 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی دوره زمانی 1386 تا 1391 بررسی شده است (618 شرکت – سال). برای تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده‌ی پژوهش از نرم‌افزار 7 Eviews استفاده شده است. نتایج تحقیق در ارتباط با تایید فرضیه اول پژوهش نشان از آن داشت که اقلام تعهدي اختياري تاثير معنادار و مستقيمي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي دارند. همچنین با توجه به تجزیه و تحلیل‌های صورت گرفته در ارتباط با فرضیه دوم پژوهش به این نتیجه رسیدیم که اقلام تعهدي غير اختياري تاثير معناداري در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي ندارند. در نهایت نتایج پژوهش در ارتباط با تایید فرضیه سوم پژوهش حاکی از آن بود که اقلام تعهدي كل تاثير معنادار و مستقيمي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي دارند.بطورمختصر نتایج حاصل ازپژوهش بیانگرآنست که اقلام تعهدی اختیاری وکل تاثیرمعنی دارومستقیمی در پیش بینی جریان های نقدی آتی دارند، اما اقلام تعهدی غیراختیاری تاثیرمعنی داری در پیش بینی جریان های نقدآتی ندارند.
واژه های کلیدی:
اقلام تعهدي اختياري، پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي، اقلام تعهدي غير اختياري، اقلام تعهدي كل و پانل دیتا.
فصل اول
كليات تحقیق
مقدمه
در فصل اول پس از بیان مسئله و چگونگی برگزیدن موضوع پژوهش، اهمیت و ضرورت تحقیق و ادبيات تحقيق را مورد بررسی قرار می‌دهیم؛ سپس اهداف تحقيق را بيان نموده و در ادامه به بیان فرضیه‌ها، متغیرها و مدل پژوهش می‌پردازیم. همچنین روش، ابزار گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات، قلمرو و جامعه آماری پژوهش را در قالب بندهای جداگانه، بیان می‌کنیم. تعاریف عملیاتی واژگان کلیدی تحقیق نیز در این فصل آورده شده و در نهایت به ساختار کلی پژوهش اشاره شده است.
1-2- بيان مسئله و چگونگی برگزيدن موضوع پژوهش
پيش بيني جزء مهمي از فرآيند تصميم گيري است، زيرا تصميم گيري، آن‌چه در آينده رخ خواهد داد را منعكس مي‌كند. در تصميم گيري اقتصادي، پيش‌بيني مالي فعاليت مهمي محسوب مي شود. نياز به پيش بيني جريان وجوه نقد در تصميمات اقتصادي مختلف وجود دارد زيرا جريان هاي نقدي مبنايي براي پرداخت سود سهام، بهره، بازپرداخت بدهي و… هستند (بارث، 2006)1. يكي از اطلاعات بدست آمده از سيستم هاي اطلاعاتي “اقلام تعهدی شرکت ها” است كه بر مبناي تعهدي محاسبه گرديده و در صورتهاي مالي نشان داده مي‌شود (لرك و ويلنگر، 2008)2. از آنجايي كه سود حسابداري بر مبناي تعهدي توسط بسياري از استفاده‌كنندگان اطلاعات مالي براي اندازه‌گيري عملكرد شركت‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد، بنابراين به عنوان يك قلم مهم محسوب مي‌شود (ارپوت و زنگ، 2009)3. اقلام تعهدي آسانتر از جريانات نقدي دستخوش تغيير و دستكاري مي شوند، از اين رو مديريت مي تواند منجر به افزايش زمينه اشتباهات دراقلام تعهدي گردد(کیم وهمکاران،2010)4.بااين حال، وجود مديريت سود به معناي وجود اشتباهات در اقلام تعهدي، و در نتيجه، ثبات كمتر اقلام تعهدي نمي باشند (پون و گرنگر، 2003)5. اشتباه در اقلام تعهدي ناشي از دو موضوع مي باشد. اول اينكه، برخي از اشتباهات به اين دليل مي تواند رخ بدهد كه برخي از اقلام تعهدي، تحت نظر برخي از قواعد حسابداري، از قابليت اتكاي بسيار پاييني برخوردارند و دوم اينكه، برخي از اشتباهات به دليل برآورد از اثرات اقتصادي آتي رويدادهاي جاري وگذشته بوجود مي آيند (دیركس و فرين، 2002)6. اولسن 7و همكاران (2005)، پيشنهاد كردند كه توضيحات بيشر در ارتباط با رابطه بين اقلام تعهدي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي بايد كانون توجه قرار گيرد و افشاي لازم در ارتباط با آن‌ها صورت گيرد. بازار سرمايه محل تقابل دو گروه عمده سرمايه‌گذاران و سرمايه‌پذيران (شركتها)است و در اين ميان حسابداري نقش رابط بين اين دو گروه را ايفا مي‌نمايد (جكسون، 2008)8. با توجه به اهميت به سزاي جريان هاي نقدي، نياز به پيش بيني جريان وجوه نقد در تصميمات اقتصادي مختلف وجود دارد. اهميت اين پيش بيني توسط بنيادهاي استانداردگذاري ملي و بين المللي حمايت شده و در اين راستا محققين بطور مكرر از داده هاي حسابداري تعهدي و نقدي براي اين پيش بيني استفاده نموده و نتايج متناقضي حاصل شده است. در تحقيقات انجام شده قبلي عمدتا” شركت هاي مورد مطالعه بصورت مستقل جهت پيش بيني جريان هاي نقدي مورد بررسي قرار گرفته و آزمون هاي فرض مربوطه در تك تك شركت ها انجام شده است، در حالي كه در اين تحقيق اطلاعات تعدادي شركت بصورت يكجا باتوجه به سال مالي مورد بررسي خواهد گرفت. در این پژوهش تاثیر نقش اقلام تعهدي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي مورد بررسی قرار خواهد گرفت. به همین دلیل از متغیر ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي به عنوان متغیر وابسته و از متغیرهای اقلام تعهدي اختياري، اقلام تعهدي غير اختياري و اقلام تعهدي كل به عنوان متغیرهای مستقل استفاده خواهیم کرد. همچنین برای تعیین یک رابطه مناسب و درست بین متغیرهای وابسته و مستقل از متغیرهاي کنترلی مانند: متغير مصنوعي‌ تقسيم سود، نسبت نوسانات درآمد كل، بازده سهام، نسبت زماني قيمت و مانده وجوه نقد که بر روی متغیرهای مستقل به صورت غیر مستقیم تاثیر دارند، استفاده خواهیم کرد. هدف اصلی این تحقیق پاسخ به این پرسش است که آیا اقلام تعهدي در پيش بيني جريان هاي نقدي آتي در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثيرگذار است يا نه؟
1-3- اهميت و ضرورت پژوهش
در تحقيقات اخير، علاوه بر تفكيك اقلام تعهدي در پيش بيني جريانهاي نقدي آتي، جريان‌هاي نقدي نيز به اجزاي آن تفكيك گرديده‌اند و نقش آنها در بهبود توان توضيح دهندگي مدل‌هاي پيش‌بيني، بررسي شده است (فرانسيس و همكاران، 2013)9. پيش بيني جريان‌هاي نقدي و تغييرات آن به عنوان يك رويداد اقتصادي از دير باز مورد علاقه سرمايه‌گذاران، مديران، اعتبار دهندگان و محققين بوده است . اين توجه ناشي از كاربرد جريان‌هاي نقدي در مدل هاي ارزش‌يابي سهام، ارزيابي توان پرداخت سود سهام، كارمزد و ساير تعهدات، ارزيابي ريسك، ارزيابي عملكرد واحد تجاري و وظيفه مباشرت مديريت، ارزيابي نحوه انتخاب روش‌هاي حسابداري توسط مديريت و استفاده از جريان‌هاي نقدي جهت اتخاذ تصميمات سودمند و مرتبط با مدل‌هاي تصميم‌گيري مي‌باشد. حال اگر بتوان جريان‌هاي نقدي را به نحو مناسبي پيش بيني كرد، بخش قابل توجهي از نيازهاي اطلاعاتي مرتبط با جريان‌هاي نقدي تامين خواهد شد (عرب مازار يزدي و صفر زاده، 1385). وضعيت نقدينگي آتي واحد تجاري، به توانايي واحد تجاري در تامين وجه نقد مورد نياز به منظور تسويه تعهدات در سررسيد و ديگر نيازهاي نقدي بستگي دارد، كه اين موضوع بر قيمت هاي بازار اوراق بهادار واحد تجاري اثرگذار مي باشد (دريك و فرين، 2002). بنابراين گزارش‌گري مالي بايد اطلاعاتي فراهم سازد كه سرمايه‌گذارن، اعتباردهندگان و ساير افراد ذي نفع بتوانند مبلغ، زمان بندي و عدم اطمينان موجود در رابطه با جريان هاي نقدي آتي را مورد ارزيابي قرار دهند (هيئت استانداردهاي حسابداري مالي، 1987). اطلاعات تاريخي مربوط به جريان‌هاي نقدي مي تواند در قضاوت نسبت به مبلغ، زمان و ميزان اطمينان از تحقق جريان هاي نقد آتي به استفاده‌كنندگان صورتهاي مالي كمك كند. اطلاعات مزبور بيانگر چگونگي ارتباط بين سودآوري واحد تجاري و توان آن جهت ايجاد وجه نقد و در نتيجه مشخص كننده كيفيت سود و كيفيت اقلام تعهدي تحصيل شده توسط واحد تجاري مي باشد. علاوه بر اين، تحليل‌گران و ديگر استفاده كنندگان اطلاعات مالي اغلب به طور رسمي يا غير رسمي مدل هايي براي ارزيابي و مقايسه ارزش فعلي جريان هاي نقد آتي با توجه به اقلام تعهدي شركت‌ها به كار مي برند (تاملينسون و ماير، 2009)10. اطلاعات تاريخي مربوط به جريان وجه نقد مي تواند جهت كنترل ميزان دقت ارزيابي هاي گذشته مفيد واقع شود و رابطه بين فعاليت هاي واحد تجاري و دريافت ها و پرداخت هاي آن را نشان دهد. هم‌چنين ارزيابي فرصت ها و مخاطرات فعاليت تجاري و وظيفه مباشرت نيز با استفاده از جريان هاي نقد عملياتي امكان پذير مي باشد (سازمان حسابرسي، 1381). در اين پ‍‍ژوهش ما بر مبناي داده هايي از شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره بين سال‌هاي 1386 تا 1391 به بررسي نقش اقلام تعهدي در پيش بيني جريان هاي نقدي آتي در شركت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با توجه به اهميت روزافزون توجه به نسبت جريان‌هاي نقدي شركت‌ها خواهيم پرداخت.
1-4- مروري بر ادبيات پژوهش
در این بخش به صورت خلاصه به برخی از تحقیقات خارجی و داخلی پیشین به صورت زیر اشاره می‌گردد.
1-4-1- تحقيقات خارجي:
فرنسيس و همكاران در سال 2005 طي تحقيقي با عنوان “اقلام تعهدي و خطا در پيش بيني هاي جريان‌هاي نقدي عملياتي” به بررسي تاثير اقلام تعهدي بر بي دقتي در پيش بيني‌هاي جريان‌هاي نقدي عملياتي پرداختند. شواهد اخير نشان دهنده اين است كه پيش بيني‌هاي بي دقت مربوط به جريان‌هاي نقدي عملياتي مربوط به ميزان دقت در پيش بيني‌هاي مدل رگرسيوني مي باشد. مطالعات جاري از شواهدي براي مقايسه اقلام تعهدي در دو بخش پيش بيني به صورت زير مورد استفاده قرار دادند، 1-پيش بيني‌هاي غير قابل تغيير خالص 2-پيش بيني هاي غير قابل تغيير ناخالص كه تعديلات آن شامل تغييرات در حساب‌هاي دريافتني، موجودي ها و حساب‌هاي پرداختني است. نتايج آن‌ها نشان داد كه هر اندازه ميزان اقلام تعهدي بيشتر باشد به همان نسبت نيز از دقت پيش بيني جريان‌هاي نقدي كاسته مي‌شود و رابطه بين اقلام تعهدي و دقت پيش بيني‌هاي جريان‌هاي نقدي عملياتي، منفي مي‌باشد. علاوه بر اين نتايج تحقيق آنها نشان داد كه مجموعه بزرگ اقلام تعهدي مثبت بيشتر براي پيش بيني جريان‌هاي نقدي عملياتي مفيد هستند تا مجموعه بزرگ اقلام تعهدي منفي. به طور كلي مطالعه آن‌ها براي بستانكاران، تحليل گران و ساير استفاده كنندگان از گزارش‌هاي مالي، پيش نويس‌هاي مناسبي براي پيش بيني جريان‌هاي نقدي عملياتي آتي فراهم آورد.
ریدیک و وایتد (2009)11، اقدام به بررسی مجدد حساسیت جریان نقدینگی شرکت‌ها نسبت به میزان نقدینگی نمودند و در این بررسی از مدل‌های تجربی و نظری متفاوتی بهره گرفتند؛ این محققین موفق به یافتن رابطه‌ای منفی میان تغییرات دارایی‌های نقدی و جریان نقدینگی شدند. این محققین در وهله بعد اقدام به بررسی متقابل نتایج خود با نتایج حاصله در تحقیقات آلمیدا و همکاران که با نتایج آن‌ها از دو دیدگاه متفاوت بود پرداختند. اولاً، مدلی که آن‌ها در تحقیقات خود از آن استفاده نمودند نسبت به مدل و نظریه‌های مورد استفاده در تحقیقات آلمیدا و همکاران بیشتر به واقعیت نزدیک بود، چرا که مدل استفاده شده در این تحقیقات می‌توانست گستره پهناور‌تری از نرخ استهلاک سرمایه و شوک‌های جریان نقدینگی را که می‌توانند با بهره‌وری ارتباط داشته باشند پوشش دهد. دوماً، ریدیک و وایتد به درستی بیان داشتند که در هنگامی که متغیرهای توضیحی دارای خطای اندازه‌گیری هستند، امکان تغییر در علامت سایر متغیرهای تشریحی وجود دارد. این محققین بیان داشتند که حساسیت جریان نقدینگی نسبت به دارایی‌های نقدی در جایی که هیچ اصلاحی برای مولفه Q12 (متغیری شاهد در مدل تجربی) وجود نداشته باشد، مثبت می‌باشد. در پی اصلاح انحراف بوجود آمده در اثر خطای اندازه‌گیری Q با استفاده از تخمین GMM13، یافته‌های آن‌ها نشان از حساسیت منفی جریان نقدینگی نسبت به نقدینگی داشت. با این وجود، در مدل تجربی ریدیک و وایتد جای خالی متغیرهای کنترلی نظیر اندازه شرکت‌، مخارج سرمایه‌ای، سرمایه در گردش غیر نقدی و میزان بدهی کوتاه مدت به چشم می‌خورد.(فرانسیس،2013)
هو14 و همکاران (2011)، در پژوهشي تحت عنوان “پیش بینی جریان های نقدی، هزینه سرمایه و بازده مورد انتظار ” به بررسي رابطه بين سه متغير پرداختند. آن‌ها با توجه به پیش بینی های سود شرکت ها بر مبنای مدل هاوشاخص های مربوط به جریان های نقدی پیش بینی شده و برآوردی بر روی هزینه سرمایه شرکت ها تاکید و نمونه های بزرگی از شرکت ها را مابین سال های 1968 تا 2008 مورد بررسی قرار دادند. آن هادر یافتندکه پیش بینی های سود بر مبنای پیش بینی های دیگر در ارتباط با پیش بینی های جریان های نقدی بوده و بر گرفته از ضرایب مربوط به پیش بینی های سود است. همچنین در ارتباط با هزینه سرمایه و ارتباط آن با بازده مورد انتظار سهام به این نتیجه رسیدند که شاخص مرتبط با بازده مورد انتظار همان پیش بینی های مربوط به بازده سهام می باشد. آن ها همچنین به شواهدی در ارتباط با تایید رابطه معنادار بین سطح خصوصیات مربوط به بازده مورد انتظار شرکت و جریان های نقدی پیش بینی شده دست یافتند و آن را بر مبنای مدل پایه ای هزینه سرمایه تعدیل نمودند.
بالستا و ميكا (2007)15، از روش شناسي ديتاپنل16 براي آزمون كردن ارتباط بين ساختار مالكيت، اقلام تعهدي اختياري و آگاه‌كنندگي سود استفاده كردند. نمونه آنها شامل شركت‌هاي غيرمالي اسپانيايي پذيرفته شده در بورس مادريد در طي سال‌هاي 2002-1999 بود. نتايج آنها حاكي از وجود ارتباط غيرخطي بين مالكيت افراد درون سازماني و اقلام تعهدي اختياري و بين مالكيت افراد درون سازماني و قدرت توضيحي سود براي بازده‌ها مي‌باشد. اين نتايج تاكيدی بر اين فرض است كه مالكيت افراد درون سازماني به آگاه‌كنندگي سود كمك مي‌كند و زماني كه درصد سهم نگهداري شده توسط افراد درون سازماني خيلي زياد نيست، موجب محدود كردن مديريت سود مي‌شود. اما زماني كه افراد درون سازماني درصد سهم بيشتري را در شركت مالك مي‌شوند و در شركت داراي جايگاه تثبيت شده‌اي مي‌گردند، ارتباط بين مالكيت افراد درون سازماني و مديريت سود عكس مي‌شود.
فلور و هاريس (2013)، در پژوهشي تحت عنوان “نقدينگي دارايي‌ها، سرمايه‌گذاري شركتي و هزينه‌هاي تامين مالي داخلي” به بررسي رابطه بين سه متغير پرداختند. آن‌ها تحليل كردند كه چطور حجم و سطح نقدينگي و سطح سرمايه‌گذاري شركت‌ها بر روي هزينه‌هاي تامين مالي داخلي تاثيرگذار است. آن‌ها بر مبناي تئوري تجارت خاموش اين موضوع را مورد بررسي قرار داده و بين هزينه‌هاي نقد شوندگي دارايي‌ها و هزينه‌هاي پايين دستي شركتي دلالت بر اين موضوع كردند كه چطور نقدينگي دارايي‌ها بر حساسيت‌هاي سرمايه‌گذاري رابطه منفي داشته و وجوه نقد موجود در شركت چطور با حجم نقدينگي بالا رابطه مثبت با حساسيت‌هاي سرمايه‌گذاري دارد. با توجه به يافته‌هاي آنان اگر دارايي‌هاي واقعي به طور قطعي قابليت نقدشوندگي را دارا باشند هزينه‌هاي تامين مالي داخلي را كاهش خواهند داد و باعث از بين بردن نسبت سرمايه‌گذاري هاي جديد خواهند شد. يافته هاي پژوهش آن‌ها اين موضوع را تاييد كرد كه در صورت ثابت بودن ساير شرايط اقتصادي حاكم بر شركت‌ها حساسيت‌هاي پايين سرمايه‌گذاري در مقابل نقدينگي دارايي‌ها به طور معنادار بر هزينه‌هاي تامين مالي داخلي تاثير خواهند داشت. در نهايت نتايج تحقيق آن‌ها نشان داد كه نقدينگي دارايي‌ها در تعيين سطح و حجم سرمايه‌گذاري‌هاي جديد بسيار با اهميت و تاثير گذار است.
1-4-2- تحقیقات داخلی:
علی سعیدی و احسان قادری(1386)، این تحقیق باموضوع بررسی مربوط بودن سودحسابداری،ارزش دفتری وگردش وجوه نقدعملیاتی و سرمایه گذاری درمدل های ارزشیابی مبتنی برقیمت به بررسی توان پیش بینی کنندگی ارزش دفتری،سودخالص ، گردش وجوه نقدعملیاتی و سرمایه گذار ی به عنوان نماینده اطلاعات حسابداری در رابطه با ارزش بازار شرکتها پرداخته است.باتوجه به چهارمتغیر تحقیق،توان ترکیبی این متغیرها بایکدیگر بررسی و قویترین مدل در تبیین و پیش بینی ارزش بازار شرکتها گزینش شده است.آزمون فرضیه ها بااستفاده از داده های ترکیبی مربوط به سالهای 1380 تا 1384 پنجاه شرکت منتخب از میان شرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران انجام شده است.یافته ها ی تحقیق نشان میدهد که ارزش دفتری و سود حسابداری اقلامی مربوط هستندو وارد نمودن گردش وجوه نقد(عملیاتی و سرمایه گذاری)درقدرت توضیح دهندگی مدل ها افزایش معنی داری ایجاد نمی کند.
مشایخی وهمکاران (1389)، اثر مخارج سرمایه ای و اقلام تعهدی بر بازده سهام را مطالعه کردند. آنها این موضوع را از طریق بررسی عملکرد پرتفوهای تشکیل شده بر اساس مخارج سرمایه ای و اقلام تعهدی با استفاده از سه مقیاس مختلف بازده آزمون نمودند.
تهرانی و حصارزاده (1388)، به بررسی تاثیر جریان های نقدی آزاد و محدودیت تامین مالی بر سطوح سرمایه گذاری در 120 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ی زمانی 1379-1385 پرداختند. نتایج پژوهش آن ها نشان می دهد که رابطه ی بین جریان های نقدی آزاد و سطوح بالای سرمایه گذاری، مستقیم و به لحاظ آماری، معنی دار است. بین محدودیت در تامین مالی و سطوح پایین سرمایه گذاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، رابطه ی معنی داری وجود ندارد.
ميرفخرالديني و همکاران (1388)، به مقايسه توانايي جريان‌هاي نقدي و اقلام تعهدي در پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي پرداختند. نتايج تجربي آنها نشان داد كه “سودهاي گذشته”، “جريان‌هاي نقدي” و “جريان‌هاي نقدي و اجزاي تعهدي سود” مي‌توانند براي پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي شركت‌هاي پذيرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران استفاده شود، ولي توانايي متفاوتي بين سه مدل پيش‌بيني (مدل رگرسيون “سود”، “جريان‌هاي نقدي” و”جريان‌هاي نقدي واجزاي تعهدي سود”) وجود ندارد. گذشته از اين دوره‌هاي زماني اضافي داده‌هاي حسابداري مي‌تواند توانايي پيش‌بيني مدل را بهبود ببخشد.
1-5- اهداف پژوهشي
هدف این تحقیق تکمیل شکاف موجود در عرصه ادبیات موضوعی با بررسی پاسخ به این پرسش است که اقلام تعهدي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي در شركت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران چه تاثیری دارند. اهداف تحقيق در دو بخش شامل اهداف علمي و اهداف كاربردي به شرح زير بيان مي گردند.
1-5-1- اهداف علمي:
تحقيقات دانشگاهي زيادي چه در داخل كشور و چه در خارج از كشور در ارتباط با اقلام تعهدي و تاثير عوامل مختلف بر آن صورت گرفته است، اما با اين وجود بيشتر اين تحقيقات معطوف به تاثير عوامل و متغيرهاي مختلف بر سياست‌ها و قوانين درون شركتي بوده و تا به‌حال تحقيقي در خصوص بررسي نقش اقلام تعهدي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي در شركت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، در ايران انجام نگرفته است، لذا اين پژوهش كاملا جديد بوده و با جنبه نوآورانه خود به دنبال ارتقاي مباني نظري و غني‌تر نمودن ادبيات موضوع حاضر است.
1-5-2- اهداف كاربردي:
پژوهش حاضر با شناخت و بررسي نقش اقلام تعهدي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي در شركت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، مبانی کاربردی برای بازیگران بازار سرمایه شامل سرمایه‌گذاران بالقوه و بالفعل و….. فراهم خواهد نمود. بدیهی است که به دنبال انجام هر تحقیقی تلاش بر این است نتایج به‌دست آمده مورد استفاده علاقمندان قرار بگیرد تا در اتخاذ تصمیمات موثر کارا و موثر باشد، لذا این تحقیق نیز مستثنی از این امر نخواهد بود. از طرف دیگر نتایج تحقیقات برای خود مدیران شرکت‌ها نیز قابل توجه خواهد بود تا نتایج مثبت بیشتری را رقم بزنند؛ بنابراين نتایج تحقیقات حاضر می تواند برای گروه‌های زیر قابل استفاده باشد:
سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، مردم و دولت،
سهام‌داران شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
مدیران شرکت‌ها،
موسسات مالی و اعتباری و سرمایه‌گذاری،
متخصصین و تحلیل‌گران مالی و
محققان و دانشجویان.
1-6- فرضيه‌هاي پژوهش
پس از بررسی مساله تحقیق و مطالعات مقدماتی درباره جواب‌های ممکن، برای پاسخ به سوالات مطرح شده در قسمت بيان مسأله، فرضیه‌هاي زیر تدوین شده‌اند:
اقلام تعهدي اختياري تاثير معنادار و مستقيمي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي دارند.
اقلام تعهدي غير اختياري تاثير معناداري در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي ندارند.
اقلام تعهدي كل تاثير معنادار و مستقيمي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي دارند.
1-7- متغیرها و مدل پژوهش
1-7-1- متغیرهاي پژوهش
متغیرهای این پژوهش به سه گروه زير طبقه‌بندی شده‌اند:
1-7-1-1- متغیر وابسته
ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي شرکت i در سال t.
1-7-1-2- متغیرهاي مستقل:
اقلام تعهدي اختياري شرکت i در سال t.
اقلام تعهدي غير اختياري شرکت i در سال t.
اقلام تعهدي كل شرکت i در سال t.
1-7-1-3- متغیرهای کنترلی
متغير مصنوعي‌ تقسيم سود شرکت i در سال t.
نسبت نوسانات درآمد كل شرکت i در سال t.
بازده سهام شرکت i در سال t.
نسبت زماني قيمت شرکت i در سال t.
مانده وجوه نقد شرکت i در سال t+1.
1-7-2- مدل تحليلي پژوهش
مدل تحليلي پژوهش به صورت کلی به صورت زير برآورد شده است.
مدل معنادار نیست.
مدل معنادار است.
در این پژوهش برای برآورد مدل اول تا سوم از پژوهش‌‌های یودر (2007) و لرک و ویلینگر (2011) به شرح زیر پیروی نموده‌ایم:
مدل اول مربوط به فرضيه اول:
مدل دوم مربوط به فرضيه دوم:
مدل سوم مربوط به فرضيه سوم:
1-7-3-تعاریف عملیاتی متغیر وابسته:
ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي ():
معیار جریان های نقدی که برابراست باجريان‌هاي نقدي حاصل از فعاليت‌هاي عملياتي شركت كه از اطلاعات صورت جريان وجوه نقد قابل استخراج مي‌باشد. براي محاسبه متغير ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي از پژوهش لي و همكاران (2009)، پيروي كرده و از طريق زير آن را محاسبه مي‌كنيم:
جريان‌هاي نقدي عملياتي در سال مابعدسال مورد بررسيارزش دفتري كل دارايي‌ها در سال جاري
1-7-4- تعاریف عملیاتی متغیرهای مستقل:
1-7-4-1- اقلام تعهدي غیراختياري ():
اين اقلام بوسيله باقيمانده رگرسيون كل اقلام تعهدي بر فروش، اموال و ماشين آلات ( متغيرهاي مستقل) محاسبه خواهد شد. جهت اندازه‌گيري اقلام تعهدي غیر اختياري از مدل دچو و همكاران (1995)، كه توسط کوهن و همكاران (2010)، توسعه و تعديل شده است؛ استفاده خواهد شد. اين مدل به شرح ذيل مي باشد:
= برابر است با اقلام تعهدي غیراختياري.
= برابر است با جمع كل ارزش دفتري دارايي‌هاي شرکت i در سال1- t.
= برابر است با تغييرات در فروش شرکت i در سال t و سال 1- t.
= برابر است با جمع كل دارايي‌هاي ثابت (اموال، ماشين‌آلات و تاسيسات) شرکت i در سال t .
برابراست باتغییرات درحسابهای دریافتنی.
1-7-4-2- اقلام تعهدي اختياری():
اقلام تعهدي اختياري با توجه به پژوهش کوهن و همكاران (2010)، به صورت زير قابل محاسبه خواهد بود:
در اين مدل:
جمع اقلام تعهدي كه از طريق فرمول زير محاسبه مي‌گردد:
كه در آن:
= برابر است با سود خالص عملياتي پس از كسر ماليات شرکت i در سال t.
= برابر است با جمع جريان‌هاي نقدي ناشي از فعاليت‌هاي عملياتي شرکت i در سال t.
1-7-4-3- اقلام تعهدي كل ():
جمع اقلام تعهدي كه طبق پژوهش هیريس و همكاران (2007) از طريق فرمول زير محاسبه مي‌گردد:
كه در آن:
= برابر است با كل اقلام تعهدي شرکت i در سال t.
= برابر است با سود خالص عملياتي پس از كسر ماليات شرکت i در سال t.
= برابر است با جمع جريان‌هاي نقدي ناشي از فعاليت‌هاي عملياتي شرکت i در سال t.
1-7-5- تعاریف عملیاتی متغیرهای کنترلی:
1-7-5-1- متغير مصنوعي‌ تقسيم سود ():
بر طبق پژوهش كداس و همكاران (2005)، متغير مصنوعي‌ است كه اگر شركت در سال مورد بررسي سود سهام پرداخت كرده باشد برابر یک و در غير اين‌صورت برابر صفر خواهد شد.
1-7-5-2- نسبت نوسانات درآمد كل ():
طبق پژوهش الهدب و همكاران (2012)، نسبت نوسانات درآمد كل از رابطه زير قابل محاسبه مي‌باشد:
كه در آن:
= برابر است با نسبت نوسانات درآمد كل.
= برابر است با نسبت سود تقسيم شده به درآمدسال جاری.
= برابر است با جريان‌هاي نقدي عملياتي در سال جاري.
برابر است با جریان‌هاي نقدي که از دوره جاری به دوره بعدمنتقل می گردد.
1-7-5-3- بازده سهام ():
سازمان بورس براي اندازه گيري بازده واقعی اوراق بهادار از فرمول زير استفاده مي كند و ما نيز از اين فرمول استفاده خواهيم كرد:
: بازده شركت i دردوره زماني t .
: قيمت هرسهم درپايان دوره زمانني t .
: قيمت هرسهم درپايان دوره زماني t-1 .
: سود تقسيمي متعلق به هرسهم دردوره t .
: ارزش حق تقدم خريد سهام اعطايي دردوره زماني t
1-7-5-4- نسبت زماني قيمت ():
طبق پژوهش اكسيو و همكاران (2012)، از مدل زير براي محاسبه نسبت زماني قيمت استفاده خواهيم كرد:
كه در آن:
= برابر است با نسبت زماني قيمت.
منظور از نسبت زمانی قیمت، همان نرخ رشد بازدهی شرکت با توجه به وجوه نقد ذخیره شده در شرکت‌ها می باشد.
= برابر است با نسبت وجوه نقد كه نحوه محاسبه آن به صورت زير مي‌باشد:
مانده وجوه نقد در پايان سالارزش دفتري كل دارايي‌ها در پايان سال قبل
= برابر است با:
D = برابر است با سودتقسیم شده
1-7-5-5- نسبت مانده وجوه نقد ():
برابر است بانسبت مانده وجوه نقد در سال آتي.
برابراست بانسبت مانده وجوه نقد در پايان سال جاري.
نحوه محاسبه نسبت مانده وجوه نقد سال آتی به صورت زير مي‌باشد:
مانده وجوه نقد در پايان سال آتیارزش دفتري كل دارايي‌ها در پايان سال جاري
1-8- روش پژوهش
روش تحقيق مورد استفاده در اين پژوهش از نوع تحقيقات همبستگي، از انواع تحقيقات توصيفي مي‌باشد (در پژوهش توصیفی از نوع همبستگی، محقق به بررسی روابط بین دو یا چند متغیر می‌پردازد). شيوه استدلال پژوهش، قياسي‌ـ استقرايي می‌باشد. قياسي به این دليل كه براي چارچوب نظري و پيشينه پژوهش از مسير كتاب‌خانه، مقالات و اينترنت استفاده شده است و استقرايي به دليل آن‌كه جمع‌آوري اطلاعات از مسير داده‌هاي اوليه براي قبول يا رد فرضيهها انجام پذيرفته است. در اين پژوهش با توجه به نوع داده و روش‌هاي تجزيه و تحليل آماري موجود، از روش «داده‌هاي پانل ديتا» استفاده مي‌شود. زيرا به ‌منظور بررسي رابطه‌ي بين نقش اقلام تعهدي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي در شركت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، متغيرهاي پيش‌بيني و برآورد شده از دو جنبه متفاوت مورد بررسي قرار مي‌گيرند. از يك سو، اين متغيرها در ميان شركت‌هاي مختلف و از سوي ديگر، در دوره زماني 1386-1391 آزمون مي‌شوند.
1-9- روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات
جمع‌آوری اطلاعات برای هر نوع پژوهشی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. در این پژوهش برای مطالعه مبانی نظری و بررسی پیشینه تحقیق، از روش کتابخانه‌ای با بهره‌گیری از کتب و مقالات تخصصی فارسی و لاتین و پایان نامه‌ها استفاده می‌شود. از آن‌جایی که اطلاعات مربوط به متغیرهای این پژوهش شامل بسیاری از اقلام حسابداری مندرج در صورت‌های مالی حسابرسی شده شرکت‌ها می‌باشد، داده‌های مورد نیاز از صورت‌های مالی موجود در سایت‌های مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی وابسته به سازمان بورس و اوراق بهادار به نشانی www.rdis.ir و شبکه کدال، سیستم‌های جامع اطلاع رسانی ناشران به نشانی www.codal.ir ، مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران به نشانی www.fipiran.com و لوح‌های فشرده سازمان بورس و اوراق بهادار به صورت دستی استخراج می‌شود.
1-10- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
تجزیه و تحلیل اطلاعات، فرآیندی چند مرحله‌ای است که طی آن داده‌هایی که از طریق ابزارهای جمع‌آوری در نمونه آماری، فراهم آورده‌اند خلاصه، کدبندی و دسته‌بندی می‌شوند و در نهایت پردازش می‌گردند تا برقراری انواع تحلیل و ارتباط‌ها بین این داده‌ها به منظور آزمون فرضیه‌ها فراهم آید. در مرحله تجزیه و تحلیل، مهم این است که پژوهش‌گر باید اطلاعات و داده‌ها را در مسیر هدف پژوهش، پاسخ‌گویی به سؤالات پژوهش و نیز ارزیابی فرضیه‌های پژوهش خود، مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد (حافظ نیا، 1385).
برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه‌ها، اطلاعات مورد نياز از طريق صورت‌هاي مالي حسابرسي شده شركت‌هاي مورد رسيدگي براي يك دوره شش ساله (1386-1391) جمع‌آوري خواهد شد. پس از جمع‌آوري اطلاعات مورد نياز شركت‌هاي مورد رسيدگي، فرضيه‌هاي تحقيق با استفاده از تحلیل همبستگی و رگرسيون و روش آماری پانل دیتا، مورد بررسی قرار گرفته و ابتدا محاسبات اوليه در صفحه گسترده نرم افزار اكسل انجام گرفته و داده‌ها براي تجزيه و تحليل آماده خواهند گرديد، سپس به منظور انجام تجزيه و تحليل‌هاي نهايي از نرم‌افزارهاي 20 Spss، Eviews 7 و Minitab16، استفاده مي‌گردد.
1-11- قلمرو پژوهش
1-11-1- قلمرو موضوعی: بررسي نقش اقلام تعهدي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي در شركت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
1-11-2- قلمرو زمانی: قلمرو زمانی این تحقیق در برگیرنده سال‌های 1386 الی 1391 می‌باشد.
1-11-3- قلمرو مکانی: از آن‌جايی که شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران مشمول مقررات خاص سازمان بورس می‌باشند، انتظار می‌رود اطلاعات تهیه شده از سوی این شرکت‌ها از انسجام، قابلیت اعتماد و کیفیت بالاتری برخوردار باشند. لذا قلمرو مکانی یا همان جامعه آماری این تحقیق شامل شرکت‌های فعال در بورس اوراق‌بهادار تهران بوده، که طی دوره زمانی تحقیق کلیه اطلاعات مالی آن‌ها در بورس ارائه شده است.
1-12- جامعه و نمونه آماری پژوهش
در تحقیق حاضر کلیه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در یک بازه زمانی شش ساله، از سال 1386 تا 1391، جامعه آماری تحقیق می‌باشند، نمونه تحقیق به روش حذفی، پس از اعمال پیش فرض‌ها انتخاب می‌گردد.
1-13- تعاريف واژگان کليدي
برخي از واژه‌ها و اصطلاحاتي كه به طور رايج در اين تحقيق مورد استفاده قرار مي‌گيرند، به صورت زير تعريف مي‌شوند. تعريف اصطلاحات از يك سو موجب جهت‌دهي بحث و از سوي ديگر موجب پيش‌گيري برداشت‌هاي متفاوت خوانندگان از اصطلاحات كاربردي مي‌شود.
1-13-1- مدیریت سود:
دی جورج17 (1999) ، مدیریت سود را نوعی دست‌کاری مصنوعی سود توسط مدیریت، جهت حصول به سطح مورد انتظار سود برای بعضی از تصمیم‌های خاص، مثل پیش‌بینی تحلیل‌گران و یا برآورد روند سودهای قبلی برای پیش‌بینی سودهای آتی تعریف کرده است(عرب مازاریزدی وهمکاران،1385)
1-13-2- اقلام تعهدی اختیاری:
اقلام تعهدی اختیاری به درآمدها و هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که مستلزم ورود یا خروج وجه نقد به شرکت نبوده و مدیریت یک واحد انتفاعی می‌تواند براساس ابزارهای حسابداری که در چارچوب و مطابق با استانداردهای حسابداری است، آنها را کم یا زیاد کند و از این طریق سود واحد انتفاعی را کمتر یا بیشتر از واقع نشان دهد. مانند هزینه استهلاک دارایی‌های استهلاک پذیر و هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول (لي و همكاران، 2009).
1-13-3- اقلام تعهدی غیر اختیاری:
اقلام تعهدی غیر اختیاری به درآمدها و هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که مستلزم ورود یا خروج وجه نقد به شرکت نبوده ولی مدیریت نمی‌تواند از طریق آن اقلام اقدام به دست‌کاری سود نماید و سود واحد انتفاعی را تحت تأثیر تمایلات شخصی خود قرار دهد (کوهن و همكاران، 2010).
1-13-4- ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي آتي:
معیار جریان های نقدی که برابر است با جريان‌هاي نقدي حاصل از فعاليت‌هاي عملياتي شركت كه از اطلاعات صورت جريان وجوه نقد قابل استخراج مي‌باشد (لي و همكاران، 2009)18.
1-14- ساختار پژوهش
فصل اول: همان‌طوری که از نظر گذشت، در این فصل هدف تحقیق به عنوان گامی در جهت توسعه تحقیقات اثباتی برای درک بهتر نقش اقلام تعهدي در ارزيابي و پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي در شركت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، بیان و سپس موضوع تحقیق تشریح و توجیه اهمیت آن مطرح گردید. در نهایت خلاصه‌ای از روش انجام تحقیق، ارائه شد.
فصل دوم: این فصل به طور فشرده نگاهی به مبانی نظری پشتوانه‌ی انجام این تحقیق دارد و با بررسی یافته‌های تجربی درباره موضوع این تحقیق و موارد مشابه به بررسی اهمیت و تشریح تئوریک متغیرهای مورد استفاده پرداخته شده و سپس پیشینه مختصری از تحقیقات انجام شده قبلی در ارتباط با موضوع تحقیق در سطح داخلی و بین‌المللی ارائه می‌شود.
فصل سوم: در این فصل به تبیین روش تحقیق پرداخته می‌شود. فرضیه‌های تحقیق، تعریف عملیاتی متغیرها، جامعه آماری، روش پردازش داده‌ها، مدل مورد استفاده و روش تجزیه و تحلیل داده‌ها توضیح داده خواهند شد.
فصل چهارم: این فصل به تجزیه و تحلیل یافته‌ها و اطلاعات اختصاص می‌یابد و در دو بخش آماره‌های توصیفی و استنباط آماری، ابتدا نگاهی کوتاه به آماره‌های پراکندگی داده‌های جمع‌آوری شده خواهد داشت و سپس مدل‌های مختلف تجزیه و تحلیل رگرسیون ارائه و نتایج آزمون‌های آماری بیان می‌گردد.
فصل پنجم: در این فصل ابتدا نتایج تشریح و مورد ارزیابی قرار گرفته، و با یافته‌های تحقیقات مشابه قبلی مقایسه می‌شود. سپس محدودیت‌های احتمالی برای تعمیم نتایج ارائه می‌گردد. در خاتمه زمینه‌هایی برای تحقیق‌های آتی مطرح می‌گردد.
1-15- خلاصه فصل
در این فصل موضوع تشریح شد و مسأله ارائه گردید و ضمن تبیین اهمیت و ضرورت آن، اهداف تشریح شد. در ادامه با طرح فرضیه و روش اجرای تحقیق، برخی از اصطلاحات کلیدی مورد استفاده تعریف گردید و در پایان خلاصه‌ای از ساختار کلی تحقیق بیان شد.
فصل دوم:
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
مقدمه
نقش اصلی اطلاعات حسابداری در بازارهای مالی فراهم کردن زمینههای لازم برای تخصیص بهینهی منابع است. در پی رسواییهای مالی اخیر، اطمینان و اعتماد سرمایهگذاران به سیستم گزارشگری مالی ضعیف شده و کیفیت سود به عنوان یک عامل مهم در تعیین اعتبار و قابلیت اعتماد ارقام گزارش شده پدیدار گشت. در نتیجه، تعیین کیفیت اطلاعات حسابداری و نتایج حاصل از آن، مورد علاقهی سرمایهگذاران، مدیران، قانونگذاران و تدوینکنندگان استانداردها است. تحلیلگران مالی، مدیران و سرمایهگذاران در سالهای اخیر به گزارش سودآوری شرکتها توجه زیادی داشتهاند. مدیران علاقهمند به حفظ رشد سود هستند زیرا، پاداش آنان اغلب به سود شرکت وابسته است. سود حسابداری و اجزای آن از جمله اطلاعاتی محسوب میشود که در هنگام تصمیمگیری توسط افراد در نظر گرفته میشود. سود حسابداری مبتنی بر ارقام تعهدی از نظر بسیاری از کاربران اطلاعات صورتهای مالی، ابزاری برای سنجش عملکرد شرکتها محسوب می شود. منظور از ارزیابی عملکرد شرکتها ارزیابی کلی وضعیت مالی و نتایج عملیات برای تصمیمگیریهای منطقی است.
سهامداران که مهمترین گروه کاربران اطلاعات صورتهای مالی هستند منافع خود را در اطلاعات سود جستجو میکنند . یکی از اجزای اصلی سود حسابداری اقلام تعهدی هستند. کیفیت اقلام تعهدی میتواند در گزارشگری مالی اطمینان سرمایهگذاران را در بازارهای مالی تحت تاثیر قرار دهد. از عوامل مهم مؤثر در کیفیت اقلام تعهدی میتوان به روشهای متعدد حسابداری، نارساییهای موجود در فرآیند برآوردها و پیش بینیها، اختیار عمل مدیران و تاثیرپذیری این اقلام از مبانی گزارشگری و صلاحدید مدیران اشاره کرد. عبارت کیفیت اقلام تعهدی به توانایی مدیران در استفاده از اقلام تعهدی اختیاری در اندازهگیری و گزارشگری سود اشاره دارد. اقلام تعهدی اختیاری ممکن است شامل انتخاب از بین اصول یا استانداردهای حسابداری و به کارگیری برآوردها و زمانبندی معاملات برای شناسایی اقلام غیرعادی در سود باشد.
در طول سه دهه اخیر بحث کیفیت اقلام تعهدی مورد توجه خاص پژوهشگران قرار گرفته و تلاش بر این بوده است که با دست یافتن به یک روش منطقی و معتبر، کیفیت این اقلام مورد ارزیابی قرار گرفته و عوامل تاثیرگذار بر آن شناسایی شود (دسای و همکاران19، 2009).
باتوجه به مطالب ذکرشده،دراین فصل مبانی نظری و پیشینه پژوهش در قالب گفتارهای زیر تدوین یافته است:
گفتار نخست : مبانی نظری جریانات نقدی و پیش ‌بینی‌های مربوطه؛
گفتار دوم: مبانی نظری مدیریت سود؛
گفتار سوم: مبانی نظری کیفیت اقلام تعهدی؛
گفتار سوم: پیشینه تحقیقات انجام شده.

گفتار نخست: مبانی نظری جریانات نقدی
مفهوم وجوه نقد
وجه نقد از منابع مهم و حیاتی هر واحد اقتصادي بوده و ایجاد توازن بین وجوه نقد موجود و نیازهاي نقدي یکی از مهمترین عوامل سیاست اقتصادي و تداوم فعالیت در بنگاه اقتصادي است. افزون بر این، جریانهاي نقدي در بسیاري از تصمیم گیريهاي مالی، مدلهاي ارزیابی اوراق بهادار، روشهاي ارزیابی طرحهاي سرمایه اي و برخی تجزیه و تحلیل هاي سنتی و جدید مدیریت مالی، نقشی محوري دارند. به این ترتیب از دید درون سازمانی، توانایی پیش بینی فعالیتهاي آتی، خصوصاً جریانهاي نقدي، اداره امور را در کارآترین شکل خود ممکن ساخته و به اتخاذ تصمیم هاي عملیاتی بهینه، سرمایه گذاري و تامین مالی منجر می شود. از طرف دیگر، بسیاري از تصمیمات استفاده کنندگان برون سازمانی نیز مبتنی بر اطلاعات جریانهاي نقدي آتی است (ثقفی وهمکاران، 1383)
در چارچوب نظري حسابداري مالی کشورهاي مختلف، توجه خاصی به اهمیت جریانهاي نقدي و پیش بینی آن شده است. این تاکید تا حدي بوده که در اکثر کشورها این مهم به عنوان یکی از اهداف حسابداري و گزارشگري مالی تعریف شده است. موارد ذیل تنها نمونه هایی است که در آنها تدوین کنندگان استانداردها بر اهمیت جریانهاي نقدي براي تصمیم گیري افراد استفاده کننده تاکید نموده اند.
اطلاعات تاریخی جریانهاي نقدي میتواند در قضاوت نسبت به مبلغ، زمان بندي و میزان اطمینان از تحقق جریانهاي نقدي آتی به استفاده کنندگان صورتهاي مالی کمک کند. اطلاعات مزبور بیان گر چگونگی ارتباط بین سودآوري واحد تجاري و توان آن براي ایجاد وجه نقد و در نتیجه مشخص کننده ي کیفیت سود تحصیل شده توسط واحد تجاري است. علاوه بر این، اطلاعات تاریخی مربوط به جریان وجوه نقد براي کنترل میزان دقت ارزیابی هاي گذشته مفید واقع شده و رابطه ي بین فعالیتهاي واحد تجاري و دریافتها و پرداخت هاي آن را نشان دهد و ارزیابی فرصتها و مخاطرات فعالیتهاي اقتصادي و وظیفه مباشرت مدیریت نیز با استفاده از جریان‏هاي نقدي عملیاتی امکان پذیرمیباشد(باون و همکاران ،1987)20.
وجود اطلاعات در خصوص منابع اقتصادي، تعهدات و خالص منابع یک سازمان، تا حد زیادي نشان دهنده توان بالقوه جریان هاي نقدي منابع سازمان و وجوه مورد نیاز براي تامین بسیاري از تعهدات آن میباشد. سنجش توان بالقوه جریان هاي وجوه حائز اهمیت است، زیرا به صورت مستقیم به توانایی بنگاه اقتصادي در فراهم کردن کالاها و خدمات براي افراد برون سازمانی مربوط می شود (یاسک،1993)21.
حسابداري تعهدي جزئی از گزارشگري مالی است که میتواند به استفاده کنندگان اطلاعات مالی در پیش‏بینی‏هاي جریان وجوه نقد کمک نماید.“ ارزیابی توان ایجاد وجه نقد از طریق تمرکز بر وضعیت مالی، عملکرد مالی و جریان‏هاي نقدي واحد تجاري و استفاده از آنها در پیش بینی جریانهاي نقدي مورد انتظار و سنجش انعطاف پذیري مالی، تسهیل می گردد” . (سازمان حسابرسی،1381)
هیات تدوین استانداردهاي حسابداري مالی براي تاکید بر این موضوع میگوید که سوداقتصادی براساس حسابداري تعهدي (نسبت به اطلاعات محدود شده به دریافت ها و پرداخت نهاي نقدي) عموماً شاخص بهتري از توانایی جاري و مداوم برای پیش بینی وجه نقدمیباشد.(فاسب،1978)22.
« پیش بینی ایجاد جریان نقد ، خود نیازمند اطلاع و تحلیل صحیحی از جریان هاي نقدي سال جاري و سالهاي قبل است. هنگامی می‏توان موضوعی را با خطاي کمتري پیش بینی نمود که شناخت صحیح و دقیقی از گذشته و حال آن موضوع داشته باشیم. در طی سالیان متمادي صورتهاي مالی اساسی شرکتها تنها شامل ترازنامه و صورت سود و زیان بوده و توجه کافی به وجوه نقد نشده است، به گونه



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید