دانشگاه علوم اقتصادي
دانشکده علوم مالی
پايان نامه کارشناسي ارشد رشته حسابداري
موازنه انعطافپذیری ،کارآیی و نحوه عملکرد در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
پژوهشگر:
آرزو تجلی
استاد راهنما:
دکتر كامران پاكيزه
استاد مشاور:
دکتر کاظم چاووشی
شهریورماه 1391
اظهارنامه دانشجو
موضوع پايان نامه : موازنه انعطافپذیری ،کارآیی و نحوه عملکرد در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما: دكتر کامران پاکیزه
اينجانب آرزو تجلی دانشجوي دوره كارشناسي ارشد رشته حسابداري دانشگاه علوم اقتصادي به شماره دانشجويي 881512005 گواهي مي نمايم كه تحقيقات ارائه شده در اين پايان نامه توسط شخص اينجانب انجام شده و صحت و اصالت مطالب نگارش شده مورد تائيد مي باشد و در موارد استفاده از كار ديگر محققان به مرجع مورد استفاده اشاره شده است. بهعلاوه گواهي مي نمايم كه مطالب مندرج در پايان نامه تاكنون براي دريافت هيچ نوع مدرك يا امتيازي توسط اينجانب يا فرد ديگري ارائه نشده است و در تدوين متن پايان نامه چارچوب مصوب دانشگاه را بهطور كامل رعايت كرده ام.
امضاء دانشجو:
تاريخ:
کليه حقوق مادی و معنوی مترتب بر نتايج مطالعات، ابتکارات و نوآوری های ناشی از تحقيق، همچنين چاپ و تکثير، نسخه برداری، ترجمه و اقتباس از اين پايان نامه کارشناسی ارشد، برای دانشکده علوم اقتصادی محفوظ است.نقل مطلب با ذکر منبع بلامانع است.
دانشگاه علوم اقتصادي
دانشکده علوم مالی
پايان نامه کارشناسي ارشد رشته حسابداري خانم آرزو تجلی تحت عنوان
موازنه انعطافپذیری ،کارآیی و نحوه عملکرد در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
در تاريخ توسط هيأت داوران زير بررسي و به تصويب نهايي رسيد.
اعضای هيأت داوران نام و نام خانوادگی رتبه علمی امضاء
استاد راهنما دکتر کامران پاکیزه استادیار

استاد مشاور دکتر کاظم چاووشی استادیار
استاد داور دکتر احمدرضا کسرائی استادیار
امضاء نماينده تحصيلات تکميلي
سپاسگزاری
با سپاس از اساتید محترم جناب آقای دکتر پاکیزه و
جناب آقای دکتر چاووشی که با راهنماییهای ارزنده خود
در جهت گیری این تحقیق کمک شایانی نموده اند .
با سپاس از خانم مریم رمضانی که در تمام مراحل
این پژوهش یاوری همراه برای من بوده اند.
تقدیم به
همسر مهربان و فرزندان دلبندم
که محبتشان بی انتهاست.
چکیده
تحولات سریع و پویایی بازارهای رقابتی ضرورت تحقیقات و نوآوری را برای سازمانها بیش از گذشته کرده است. سازمانها برای حفظ بقا به سودآوری نیز نیاز دارند.انعطاف پذیری مقدمه تحقیقات و کارایی لازمه سودآوری است . با توجه به محدود بودن منابع سازمان ها کارایی و انعطاف پذیری بر سر تخصیص منابع کمیاب با یکدیگر به رقابت می پردازند. این مطالعه به بررسی موازنه بین کارایی و انعطاف پذیری می پردازد و چگونگی مصرف منابع و اثر آن بر عملکرد شرکت را مورد بررسی قرار می دهد .داده های مربوط به این مطالعه از اطلاعات 40 شرکت عضو بورس طی سالهای( 1389-1388) جمع آوری وبااستفاده ازنرم افزار spssمورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت.نتایج تحلیل آماری نشان می دهد که کارایی و انعطاف پذیری با عملکرد رابطه خطی معنی دار دارند و متغیرهای انعطاف پذیری و متغیر کارایی در مجموع 85% تغییرات عملکرد را تبیین می نماید. البته در میان متغیرها موجودی کالا بیشترین تاثیر و هزینه تحقیق و توسعه بر عملکرد بی تاثیر است. بررسی روابط غیر خطی به شکل رابطه درجه دو سهمی نشان می دهدکه کارایی و انعطاف پذیری با عملکرد ارتباط معنی دار دارند.نتیجه کلی اینست که انعطاف پذیری همانند کارایی فقط در یک دامنه مشخص تاثیر مثبت بر عملکرد دارد و در ورای این دامنه هزینه نگهداری انعطاف پذیری بر منفعت آن چیره می شود .
واژگان کلیدی :انعطاف پذیری ، کارایی،عملکرد

عنوان صفحه
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1 مقدمه2
1-2 تشریح و بیان مساله2
1-3 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق3
1-4 فرضیه های تحقیق4
1 -5 اهداف تحقیق4
1-6 استفاده كنندگان از نتيجه پايان نامه5
1-7 جنبه جدید بودن و نوآوری تحقيق5
1-8 ارزش افزوده علمی تحقیق5
1-9 روش تحقیق5
1-10 ابزار گردآوری اطلاعات و روش تجزیه تحلیل6
1-11 جامعه و نمونه آماری6
1-12 دوره زمانی تحقیق7
1-13 تعاریف عملیاتی واژگان کلیدی7
1-14 خلاصه فصل و ساختار تحقیق7
فصل دوم:مبانی نظری و پیشینه پژوهش
2-1 مقدمه12
2-2 تعاریف استراتژی12
2-2-1مکاتب دهگانه استراتژی13
2-2-2 دیدگاه مبتنی بر منابع (RBV)15
2-2-3 رویکرد ظرفیتهای پویا(DCA)16
2-2-4 مقایسه رویکردها17
2-3 منابع18
2-3-1 منابع مشهود18
2-3-2 منابع نامشهود19
2-3-3 ظرفیت های اختصاصی20
2-4 کارایی22
2-5 اثربخشی22
2-5-1 رویکرد های سنتی برای سنجش اثر بخشی23
2-5-2 رویکرد های نوین برای سنجش اثر بخشی24
2-6 عملکرد24
2-7 انعطاف پذیری سازمانی26
2-8 انعطاف پذیری ،کارایی و رابطه ی آن ها با عملکرد29
2-9 انعطاف پذیری در مقابل کارایی30
2-10 ارتباط انعطاف پذیری و عدم اطمینان32
2-11 پیشینه تحقیق32
2-11-1 تحقیقات خارجی33
2-11-2 تحقیقات داخلی35
فصل سوم:روش شناسی پژوهش
3-1 مقدمه38
3-2 روش تحقیق38
3-3 بیان مساله و سوالات تحقیق38
3-4 فرضیه های تحقیق39
3-5 متغیرهای تحقیق و نحوه اندازه گیری آنها41
3-5-1 شاخص اندازه گیری متغير مستقل41
3-5-2 شاخص های اندازه گیری متغير وابسته41
3-5-3 متغیرکنترلی41
3-6 مدل تحقیق42
3-7 قلمرو تحقیق42
3-8 جامعه و نمونه آماری43
3-9 ابزار و نحوه گردآوری داده ها44
3-10 آمار توصیفی44
3-11 آزمون های پیش فرض رگرسیون44
3-12 نرمال بودن توزیع جامعه44
3-13روشها و فنون آماري مورد استفاده45
3-13-1 تجزیه و تحلیل رگرسیون45
3-13-1-1 آزمون خود همبستگی47
3-13-1-2 آزمون همسانی واریانس ها48
3-13-1-3 آزمون نرمال بودن پسماندها48
3-13-2 همبستگي49
3-13-2-1 ضريب همبستگي ()49
3-13-2-2 آزمون معنی داری50
3-13-2-3 ضريب تعيين()50
3-14روش حداقل مربعات معمولي (OLS)51
3-15 آزمون معنادار بودن رگرسیون51
3-16 آزمون معنادار بودن ضرایب52
3-17 آزمون هم خطی 52
3-18 بررسی نرمال بودن خطاها53
3-19 خلاصه فصل53
فصل چهارم: تجزیه تحلیل داده ها
4 -1-مقدمه55
4-2 آمار توصیفی متغیرهای تحقیق55
4-3 -برآورد خطي اثرات متغير هاي پيش بين بر متغير وابسته56
4-3-1 آزمون خود همبستگی (آزمون LM)58
4-3-2 آزمون همخطی عامل تورم واریانس60
4-3-3 آزمون نرمال بودن پسماندها61
4-4 آزمون فرضيه اول62
4-4-1 بررسی رابطه خطی بین هزینه بازاريابي و متغیر وابسته ROA.62
4-4-2 بررسی رابطه خطی بین‌ سود انباشته ومتغير وابسته ROA62
4-4-3 بررسی رابطه خطی بین‌ موجودي كالا ومتغير وابسته ROA63
4-4-4 بررسی رابطه خطی بین‌ هزینه تحقیق و توسعه ومتغير وابسته ROA63
4-4-5‌ بررسی رابطه خطی بین‌ كارايي ومتغير وابسته ROA63
4-5 بررسي اثرات غير خطي متغير هاي مستقل بر متغير وابسته تحقيق64
4-6 آزمون فرضیه دوم64
4-6-1 بررسي اثرات غير خطي متغيرهزینه بازاريابي بر64
4-6-2 بررسي اثرات غير خطي متغير سود انباشته بر (ROA66
4-6-3 بررسي اثرات غير خطي متغير موجودي كالا بر (ROA68
4-6-4 بررسي اثرات غير خطي متغير مخارج تحقيق و توسعه بر (ROA70
4-6-5 بررسي اثرات غير خطي متغير كارايي بر (ROA72
4-7 خلاصه فصل74
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1 مقدمه77
5-2 تفسیر نتایج تحقیق77
5-3-محدودیتهای تحقیق79
5-4-پیشنهادات برای تحقیقات آتی80
5-5- خلاصه تحقیق80
فهرست جداول و نمودارها
جدول4-1آمار توصیفی کلیه متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….56
جدول4-2 تحلیل واریانس برای بررسی برازش کلی مدل رگرسیونی برآورد خطي………………………………………………………57
جدول4-3 مقدار واریانس تشریح شده متغیر وابسته در مدل رگرسیونی………………………………………………………………………58
جدول4-4 ضرایب متغیر های مستقل وارد شده در مدل رگرسیونی به همراه معني داري………………………………………….59
جدول4-5 تحلیل واریانس برای بررسی برازش کلی مدل رگرسیونی درج دوم ME……………………………………………………65
جدول4-6 ضرايب رگرسيوني درجه دوم اثرات مخارج بازار يابي بر ROA…………………………………………………………………..65
جدول4-7 تحلیل واریانس برای بررسی برازش کلی مدل رگرسیونی RE…………………………………………………………………….67
جدول4-8 ضرايب رگرسيوني درجه دوم اثرات سود انباشته بر ROA…………………………………………………………………………..67
جدول4-9 تحلیل واریانس برای بررسی برازش کلی مدل رگرسیونی موجودي كالا……………………………………………………..69
جدول4-10 ضرايب رگرسيوني درجه دوم اثرات موجودي كالا بر ROA………………………………………………………………………69
جدول4-11 تحلیل واریانس برای بررسی برازش کلی مدل رگرسیونی نقش مخارج تحقيق و توسعه…………………………71
جدول4-12 ضرايب رگرسيوني درجه دوم اثرات مخارج تحقيق و توسعه بر ROA………………………………………………………71
جدول4-13 تحلیل واریانس برای بررسی برازش کلی مدل رگرسیونی نقش كارايي……………………………………………………73
جدول4-14 ضرايب رگرسيوني درجه دوم اثرات كارايي بر ROA…………………………………………………………………………………73
جدول4-15 خلاصه آزمون فرضيات خطي و غير خطي اثر متغير هاي مستقل بر نرخ بازده داراییها (ROA)…………..74
جدول5-1 جدول نتایج پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………………..79
نمودار 4-1 خط رگرسیونی برازش یافته برای پیش بینی تغییرات متغیر وابسته تحقیق……………………………………………61
نمودار4-2 آزمون نرمال بودن پسماندهای معادله رگرسیون………………………………………………………………………………………….61
نمودار4-3 رفتار غير خطي مخارج بازار يابي بر ROA……………………………………………………………………………………………………66
نمودار4-4 رفتار غير خطي سود انباشته بر ROA…………………………………………………………………………………………………………68
نمودار4-5 رفتار غير خطي موجودی کالا بر ROA……………………………………………………………………………………………………….70
نمودار4-6 رفتار غير خطي تحقيق و توسعه بر ROA…………………………………………………………………………………………………..72
نمودار4-7 رفتار غير خطي كارايي بر ROA…………………………………………………………………………………………………………………..74
پیشگفتار
در دهه های اخیر سرعت تغییرات وپیشرفتهای تکنولژی بسیار چشمگیر است وسازمان ها برای باقی ماندن در عرصه رقابت نیاز به نوآوری وتحقیقات دارند.از سوی دیگر نقش سودآوری و انتفاع در بقای سازمان ها غیرقابل انکار است.تحقیقات نیاز به انعطاف پذیری دارد،در حالی که انتفاع مستلزم کارایی است وچون هر دو به منابع کمیاب سازمان نیاز دارند،بین کارایی و انعطاف پذیری برسر تخصیص منابع رقابت بوجود می آید.در این تحقیق چگونگی مصرف منابع واثر آن برعملکرد سازمان مورد بررسی قرار گرفته است.
تحقیق حاضر در فصل اول به معرفی کلیات تحقیق پرداخته است. در فصل دوم بطور خلاصه دو استراژی مدیریت مطرح و خلاصه ای از تحقیقات انجام شده در زمینه موازنه بین کارایی و انعطاف پذیری معرفی شده است. فصل سوم نیز به معرفی شاخص های درنظرگرفته شده برای سنجش متغیرهای تحقیق، نحوه محاسبه آن ها و روش تحقیق میپردازد. فصل چهارم نتایج تجزیه تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها و فصل پنجم نتیجه گیری براساس یافته های تحقیق و ارائه پیشنهادات می باشد.

فصل اول
كليات تحقیق
1-1 مقدمه
نیاز به ایجاد تعادل بین سودآوری و نوآوری، مساله ای استراتژیک است و مدت زمانی طولانی است که این نیاز شناسایی شده است. پوشش هزینه های تحقیقاتی به انعطاف پذیری نیاز دارد، درحالی که سودآوری مستلزم کارایی است. فرض موازنه بین کارایی و انعطاف پذیری یکی از مسایل مهم در تئوری های سازمانی است.هر چند کارایی با بهترین استفاده از منابع موجود سعی دارد نسبت ستانده به داده را به حداکثر برساند(Ghemawat and Casta,1993)،با این حال انعطاف پذیری شرکت را ملزم می کند که برای پاسخگویی به موقع به تغییرات آتی، وضعیت و ترکیب منابع خود را اصلاح کند؛ در نتیجه کارایی و انعطاف پذیری همواره بر سر منابع کمیاب رقابت می کنند. از دیدگاه سنتی کارایی و انعطاف پذیری در دو انتهای یک طیف با هم رقابت می کنند و افزایش تمرکز بر یکی باعث کاهش دیگری می شود. ولی اخیراً با تغییرات روزانه محیط و سرعت زیاد پیشرفتهای تکنولوژی، شرکتهای چالشگر و متهور فعالیتهای انتفاعی و تحقیقاتی را به طور همزمان انجام می دهند چراکه نیاز به موازنه و دستیابی به هر دوی انعطاف پذیری و کارایی بالا را درک کرده اند. نحوه تاثیر کارایی و انعطاف پذیری هرکدام به تنهایی یا با هم بر عملکرد برای شرکتها بسیار مهم است. چگونگی تخصیص منابع شرکت در رویارویی با چالش عملی موازنه بین کارایی و انعطاف پذیری اهمیت زیادی دارد. این تحقیق قصد دارد که مفاهیم عملی موازنه بین انعطاف پذیری و کارایی و تاثیر آن دو بر عملکرد شرکت بپردازد.
1-2 تشریح و بیان مساله
دیدگاه مبتنی بر منابع رویکردی برای مشاهده شرکت و دستیابی به استراتژی است که در سال 1994 توسط همل و پراهالد1 معرفی شد. اساساً این دیدگاه شرکت را همانند مجموعه ای از منابع تصور می کند که این منابع به روشی باهم ترکیب شده اند که باعث تفاوت شرکتها از یکدیگر می شود و به نوبه ی خود این امکان را به شرکت می دهد تا محصولات و خدمات خود را به بازار ارائه کند. این دیدگاه بر این مطلب تمرکز دارد که شرکت چه منابعی را در اختیار دارد و چگونه این منابع می توانند به شکلهای متفاوت مورد استفاده واقع شوند که بازده بیشتری را به همراه داشته باشند. تشخیص این موضوع که شرکتهای متفاوت منابع متفاوتی دارند بسیار مهم است ولی به این معنی نیست که بازار و محیطی که در آن فعالیت می کنند اهمیت ندارد. چالش اصلی، تشخیص فرصتهای موجود در بازار است که با منابع شرکت در ارتباط هستند.
در ضمن، منابع نیز برای ارائه مزیتهای رقابتی نیاز به هماهنگی با محیط خود دارند؛ بازارها تغییر می کنند و به این معنا است که منابع شرکتها برای اینکه بتوانند با بازار در ارتباط باشند، نیاز دارند که همگام با زمان تغییر کنند. این نظر شاخه ای از رویکردمبتنی بر منابع(2RBV) است که فرضیه اصلی دیدگاه ظرفیتهای پویا( DCA3)را تشکیل می دهد(Teece,Pisano & Shuen,1997). درحالی که تمرکز دیدگاه منبع محور بر انواع منابع و ویژگیهای این منابع که از لحاظ استراتژیکی مهم هستند ؛ DCA بر این مطلب تاکید می کند که چگونه منابع نیاز دارند همگام با زمان تغییر کنند تا با بازار مرتبط باشند(Powell, Thomas & Mcgree,2004). در نتیجه برای آزمون موازنه انعطاف پذیری و کارایی در محیطی متلاطم و متغیر، نیاز به همراهی این دو دیدگاه باهم می باشد؛ زیرا که ظرفیتهای پویا از منابع دارای مزیت رقابتی ساخته می شوند.
بر این اساس پرسش اصلی اینست که چه منابعی شرکت را قادر می سازد که فعالیتهای خود را به موقع دنبال کند و برای ایجاد تعادل بین انعطاف پذیری و کارایی در نتیجه داشتن بهترین عملکرد، این منابع کمیاب چگونه باید تخصیص داده شوند
1-2-1 مساله تحقیق
هنگامی که شرایط محیطی آرام و قابل پیش بینی است شرکتها می توانند با خیال راحت هدف گذاری کرده وکلیه منابع خود را به طور دقیق برای دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده اختصاص دهند . هنگامی که محیط متلاطم و غیر قابل پیش بینی است ، ممکن است یک شرکت برای حفظ بقا خود نیاز داشته باشد تا برای پاسخگویی به تقاضای متنوع و متغیر بازار نوع محصول وخدمت خود را عوض کند .بدیهی است تغییر در محصول یا خدمت نیازمند آماده باش شرکت است ،که این به معنای انعطاف پذیری بیشتر است .برای این منظور لازم است بخشی از منابع به صورت آماده باش وتخصیص داده نشده باقی بماند که این خود به کاهش کارایی است .در مطالعات کلاسیک کارایی و انعطاف پذیری را در دو سر یک طیف و مغایر با هم می دیدند، که لازم است شرکتها به تناسب شرایط و اقتضای خود نقطه ای از این طیف را انتخاب کنند .حال این سئوال مطرح است که کارایی و انعطاف پذیری دو سر یک طیف هستند و یا رابطه آنها به گونه ای دیگر است . نکته دیگر یافتن نقطه بهینه توازن4بین این دو است .
1-3 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
مصرف بهینه منابع واستراتژی شرکتها در تخصیص منابع بدلیل تأثیر غیر قابل انکار آن برعملکرد اهمیت بسزایی دارد.باتوجه به دنیای رقابتی کنونی وتغییرات سریع تکنونولژی کانون توجه شرکتها ازانتفاع به سوی تحقیقات روبه تغییراست ودر نتیجه این تغییر ،شرکتها به انعطاف پذیری بیشتری نیازپیدا می کندوسهم اهمیت کارایی به نسبت کمتر میشود (Tan 2009).
تخصیص منابع کمیاب به انعطاف پذیری یا کارایی وایجاد تعادل بین نیازهای رقابتی آنها از موضوعاتی است که تحقیقات اندکی در این زمینه در ایران انجام شده است. به این موضوع باید توجه شود که بیشتر مطالعات تجربی موجود در مورد موازنه کارآیی و انعطافپذیری در اقتصاد جایی که بازارهای مالی به خوبی توسعه یافته، به عنوان راه قابل اعتماد برای مصرف منابع مازاد عمل میکند ،انجام شده است (Kosnik 1993). شرکتها در یک اقتصاد در حال تحول، نمیتوانند به بازارهای مالی خود برای مصرف منابع مازاد خود اعتماد کنند. چون بازارهای مالی در اقتصاد در حال تحول معمولاً توسعه نیافته است (Tan 2009).
با توجه به تفاوت محیطی و شرایط متلاطم اقتصاد کنونی ایران،انجام این تحقیق میتواند به هرچه بیشتر روشن شدن موازنه انعطاف پذیری وکارایی و تأثیر آن بر عملکرد شرکتها کمک کند.
1-4 فرضیه های تحقیق
فرض موازنه بین انعطافپذیری و کارآیی یکی از بادوامترین عقاید در ادبیات مدیریت بنگاهها است. دو دیدگاه متضاد در رابطه با چنین موازنهای وجود دارد. دیدگاه اول بحث میکند که ممکن است انعطافپذیری تحت شرایط محیط متلاطم، تحقیقات سازمانی ریسکدار را تسهیل کند، بنابراین باعث افزایش عملکرد مي شود. دیدگاه دوم بیان میکند که ذخیره کردن منابع باعث عدم کارآیی میشود و به عملکرد صدمه میزند (Tan &Peng 2003). به عبارت دیگر سرمایهگذاری در انعطافپذیری مستلزم این است که شرکت منابع مازاد داشته باشد (March 1958) و این منابع مازاد کارآیی را کاهش دهد. همه منابع ظرفیت انعطافپذیری- تواناسازی را ندارند.در بین منابع مختلف که مورد مصرف قرار نگرفته اند یا در حال مصرف هستند،منابعی با نقدشوندگی کمتر وجود دارد که جزء عوامل تولید هستند.این عوامل بطورکامل یا ناقص در فرایند تولید جذب شده اندکه بر عملکرد تاثیر منفی خواهند گذاشت، درحالیکه منابع بانقدشوندگی بیشتر اثر مثبتی بر عملکرد دارند.بنابراین در این مطالعه به منابع مازاد بعنوان نتیجه یک انتخاب سنجیده نگریسته میشود نه نشانه ای از عدم کارایی. تأثـیر مصرف مـنابع بر عملکرد به وسیله سطح نقدشوندگی منابع مختلف تخمین زده میشود لذا فرضيه به شكل زير مطرح مي شود:
فرضیه1:بین میزان نقد شوندگی منابع وعملکرد شرکت رابطه مستقیم وجود دارد .
فرضیه2:رابطه بین سودمندی منابع و عملکرد رابطه ای غیر خطی می باشد .
1 -5 اهداف تحقیق
موازنه انعطاف پذیری و کارایی، همراهی مثبت بین انعطاف پذیری منابع شرکت و عملکرد را بیان می کند. در محیط های متلاطمی که سریعاً تغییر می کنند به خاطر حفظ انعطاف پذیری، شرکتها به انباشته کردن مقادیر زیادی از منابع و ایجاد سطح مطمئنی از ظرفیت مازاد نیاز دارند تا در شرایط نامساعد به این منابع مازاد تکیه کنند. از طرفی محدود بودن منابع و راکد نگه داشتن آن ممکن است موجب عدم کارایی و کاهش عملکرد شود. این تحقیق مفاهیم موازنه کارایی و انعطاف پذیری را در محیط های درحال تحول اقتصادی بررسی می کند. تعیین دلیل رابطه بین منابع تعهدنشده(مصرف نشده) و عملکرد شرکت، هدف اصلی این مطالعه نیست ولی برجسته کردن این موضوع نکته ای مهم به شمار می رود.
1-6 استفاده كنندگان از نتيجه پايان نامه
با در نظر گرفتن اهداف ذکر شده برای این پژوهش امید میرود که نتایج که حاصله بتواند برای استفادهکنندگان ذیل مفید باشد:
مدیران در راستای تخصیص بهینه منابع شرکت و رویارویی با چالش عملی بین کارایی و انعطاف پذیری
دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی جهت استفاده از نتایج در راستای گسترش پژوهش
سرمایه گذاران شرکتی فردی
دولت و سیاستگزاران حوزه صنعت و تجارت
انجمن های حرفه ای
1-7 جنبه جدید بودن و نوآوری تحقيق
تحقیقات انجام شده در زمینه انعطافپذیری مالی عمدتاً به بررسی تأثیر انعطافپذیری بر ساختار سرمایه یا در رابطه با تئوری ساختار سرمایه است. در تحقیق حاضر سعی شده امکان ایجاد موازنه بین انعطافپذیری مالی و کارآیی با توجه به مطلوبیت منابع و تأثیر آن بر عملکرد شرکت را بررسی میکند. پژوهش درباره ارتباط بین مصرف بهینه منابع و عملکرد از جنبه های نوآورانه این تحقیق میباشد.
1-8 ارزش افزوده علمی تحقیق
در ايران تاكنون در زمينه انعطاف پذيري مالي تنها يك تحقيق صورت گرفته كه به بررسي رابطه ميان انعطاف پذيري مالي و ساختار سرمايه شرکت ها پرداخته شده اما موضوع انعطاف پذيري مالي و كارايي در هيچ تحقيقي مورد بررسي قرار نگرفته است.
1-9 روش تحقیق
تحقیق حاضر از نظر طبقه بندی براساس اهداف، از نوع کاربردی است. به علاوه از نوع تحقیقات شبه تجربی و در حوزه تحقیقات توصیفی(غیر آزمایشی) است. هم چنین با توجه به اینکه در این تحقیق برای محاسبه متغیرها از اطلاعات گذشته استفاده شده است، از نوع تحقیقات پس رویدادی و کمی است.
به علاوه از لحاظ تئوری از نوع تحقیقات اثباتی و از نظر استدلال، روش استقرایی است که کار با مشاهده، اندازه گیری و حرکت آغاز میشود و در مسیر تعمیم نتیجه ها پیش میرود(بلکویی،1381).
از دیدگاهی دیگر روش مورد استفاده تحقیق حاضر از نوع هم بستگی است. روش مزبور در مورد پژوهشهایی نظیر این سودمند است که هدف آنها کشف رابطه بین متغیرهای مختلف میباشد،تکنیک های آماری مورد استفاده رگرسیون چند متغیره و آزمون های مرتبط با آن از جمله معنا داری ضریب رگرسیون است .
1-9-1 متغيرهاي تحقيق
متغیرهای تحقیق حاضر به دو دسته تقسیم میشوند: دسته اول متغیر مستقل که انعطاف پذیری و کارایی میباشند. دسته دوم متغیر وابسته که عملکرد مالی است.
1-10 ابزار گردآوری اطلاعات و روش تجزیه تحلیل
دادههای مورد نیاز در این تحقیق از طریق منابع مختلفی نظیر صورتهای مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس با استفاده از نرمافزار رهآورد و نوین و تدبیر پرداز استخراج و از نرمافزار Excel برای طبقهبندی دادهها استفاده شده است.
بـرای تجزیه و تحلیل دادههـا با کمک مـدل آماری تجزیه تحلیل رگرسیون چند متغیره، از نرمافزارSPSS Eviews استفاده شده است. هـمچنین آزمون F برای بـررسی و نتیجهگـیری انجام میشود.
1-11 جامعه و نمونه آماری
جامعه آماري ، شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد . برای انتخاب نمونه شرایط زیر در نظرگرفته شده است:
1- به دلیل لزوم محاسبه متغیرهای تحقیق و انجام آزمون در مورد هرشرکت، اطلاعات موردنیاز در رابطه با شرکتها از سال 88 تا 89 در دسترس باشد.
2- با عنایت به ماهیت و طبقه بندی متفاوت اقلام صورتهای مالی شرکتهای سرمایه گذاری و واسطه گران مالی نسبت به شرکتهای تولیدی،شرکتهای سرمایه گذاری، بانکها و موسسات تامین مالی نباشند.
3- با توجه به درک متفاوت بازار از شرکت های زیان ده، جزء شرکتهای زیان ده نباشد.
1-12 دوره زمانی تحقیق
قلمرو مکانی تحقیق، کلیه شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ميباشد. قلمرو زمانی آن دوساله(1389-1388) است.
1-13 تعاریف عملیاتی واژگان کلیدی
انعطافپذیری:به درجه ای اطلاق می شود که بطور متداول شرکت منابع خود بصورت تعهدنشده نگهداری می کند و میتواند در صورت لزوم آنهاراجذب یا برای پاسخ به تغییرات محیطی مورد استفاده قراردهد. ( تان و وانگ 2009) در این تحقیق از معیار های موجودی کالا وهزینه بازار یابی و هزینه تحقیق و توسعه وسود انباشته استفاده شده است .
کارایی:به درجه ای اطلاق می شود که به طور متداول منابع شرکت در تولید محصولات وخدمات مورد استفاده قرار میگیرند. کارآیی توسط یک شاخص اندازهگیری میشود. شاخصی که به وسیله نسبت درآمد کل به کل دارایی ثابت محاسبه میشود. ( تان و وانگ 2009)
عملکرد:مفهوم عملکرد بر نتایج بدست آمده از تولید محصولات یا ارائه خدمات تمرکز دارد.در این مطالعه ما ازمعیارحسابداری اندازه گیری عملکرد یعنیROA)) استفاده میکنیم.زیرا که سازمانها اهداف و مقاصد متفاوتی دارندولی عملکرد مالی مهمترین عملکرد تجاری محسوب می شود. .( تان و وانگ 2009)
1-14 خلاصه فصل و ساختار تحقیق
در فصل اول به بیان مساله، اهداف تحقیق و ضرورت آن، فرضیه های موردنظر و تعریف عملیاتی واژه های کلیدی پرداخته شد.
فصل دوم به بررسی ادبیات تحقیق و مدل های ارائه شده در این زمینه پرداخته شد و در انتهای فصل نیز تحقیقات انجام شده در رابطه با موضوع تحقیق در داخل و خارج کشور ارائه می شود.
فصل سوم به تشریح روش تحقیق، جامعه و نمونه آماری، چگونگی گردآوری اطلاعات و روش محاسبه متغیرها پرداخته می شود.
فصل چهارم نیز به تجزیه تحلیل اطلاعات می پردازد و در نهایت نتایج آزمون فرضیه ها مشخص می شود.
فصل پنجم به ارائه نتیجه گیری، محدودیت ها و پیشنهادات برای انجام تحقیقات آتی اختصاص دارد.
فصل دوم
مباني نظري و پيشينه پژوهش
2-1 مقدمه
در این بخش ابتدا استراتژی و دیدگاه های مبتنی بر منابع و ظرفیت های پویا تشریح می شوند. سپس به مفهوم عملکرد، کارایی و انعطاف پذیری و تاثیر آن دو بر عملکرد می پردازیم به علاوه خلاصه ای از تحقیقات صورت گرفته در این زمینه نیز عنوان می شود.
2-2 تعاریف استراتژی
واژه استراتژی) که معادل فارسی آن راهبرد است) از واژه یونانی (Strategos) به معنای ژنرال ارتش گرفته شده است. راهبرد در مباحث مدیریتی در حوزه های مختلف اقتصادی، سیاسی، و اجتماعی کاربرد بسیار متداولی دارد و به عنوان یکی از عناصر مهم مرتبط با مدیریت مطرح بوده و اساس تصمیم گیریهای مدیریتی محسوب می شود، به طوری که نمی توان آن را جدای از مدیریت پنداشت، چه بسا مدیریت موفق اغلب حاصل تدوین راهبردهای مناسب است.موضوع راهبردی به لحاظ گستردگی و کاربرد آن در حوزه های مختلف علمی ، مورد توجه و استقبال اندیشمندان قرار گرفته است . استراتژی از جمله مفاهیمی است که تعاریف متعددی برای آن ارائه شده است، برخی از این تعاریف عبارتند از:
برنامه ای برای ایجاد رابطه متقابل با عوامل محیطی که معمولاضد و نقیض هستند، جهت تامین هدف های سازمان . امکان دارد استراتژی شامل تعداد زیادی از روش ها جهت دستیابی به هدف مورد نظرباشد. (ریچارد.ال.دفت.ص92)
برنامه های مدیران ارشد برای دستیابی به نتایجی که با رسالت و اهداف سازمان سازگار باشد.(رایت و همکاران 1992ص3)
تعیین هدفهای اصلی کوتاه مدت وبلند مدت یک شرکت، پذیرفتن یک مسیر عملی و تخصیص منابع لازم برای رسیدن به این هدفها(چاندلر 1962)
مینتزبرگ1 در کتاب جنگل استراتژی پنج دسته‌بندی برای تعاریف استراتژی ذکر کرده است:
استراتژی به عنوان برنامه‌: نوعی فعالیت آگاهانه که برای مقابله با وضعیت یا رخدادی خاص در آینده، پیش‌بینی می‌شود. این دیدگاه رایج‌ترین دیدگاه در مورد راهبرد است.
به استراتژی عنوان الگو: الگویی که شما از گذشته به دست می‌آورید. (تأکید بر موفقیت‌ها و عدم تکرار شکست‌ها)
استراتژی به عنوان ترفند: بلوف زدن و یا مانوری زیرکانه در مقابل رقبا به طوری که تصور و جرأت رقابت با شما را نداشته باشند.
استراتژی به عنوان جایگاه : جایگاهی است که سازمان در محیط و بازار به طور انحصاری به دست می‌آورد .
استراتژی به عنوان یک نگرش‌: تمرکز اصلی به درون سازمان و منابع آن و تأکید به نقاط قوت و ضعف و سعی در رسیدن به آرمان‌ها با استفاده از توان داخلی .
2-2-1مکاتب دهگانه استراتژی
مینتزبرگ در کتاب جنگل استراتژی این معانی را در مکاتب ده گانه ذیل بطور خلاصه اینطور توضیح می دهد :
مکتب طراحی : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند مفهومی
ایجاد تناسب بین قابلیت های داخلی و پیامدهای ممکن خارجی ، هدف این مکتب است . از نظر دانشمندانی که نظریاتشان در این مکتب جای می گیرد، بسط راهبرد یک فرآیند سخت و عقلایی است . همچنین آنان عقیده دارند راهبرد در سازمان مقدم بر ساختار است که این ایده بیش از هر کسی منسوب به چندلر است . در هر صورت در این مکتب، مدیران با فرآیندی منطقی و عقلایی به دنبال ایجاد تناسب هستند و البته این تناسب در جهت تعقیب اهداف پیگیری می شود .
مکتب محیطی : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند واکنشی
بنا به دیدگاه این مکتب، سازمان باید به نیروهای محیطی که درون آن عمل می کند واکنش نشان دهد یا اینکه به عنوان مخالف قلمداد شده و نابود می شود. در اینجا به وضوح می توان تعیین نمود که در سطح راهبردی است که سازمان باید تعیین کند که می ماند یا نابود می شود . پس در اینجا هم ریشه راهبرد در مدیریت راهبردی است.
مکتب ترکیب بندی : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند تحول ودگرگونی
از نظر این مکتب، راهبرد یک اقدام هوشیارانه انتقال سازمان از یک حالت به حالت دیگر و تأملی در مفهوم راهبرد و راهبردی و اصالت آنها است. مدیریت راهبردی است که تعیین می کند حالت قبلی و حالت انتقالی چیست و آنگاه راهبرد بر آن اساس تدوین می شود . نیازی به گفتن نیست رویکرد های رقابتی پورتر و دیدگاه مبتنی بر منابع و رویکرد ظرفیت های پویا در بسیاری از مواقع مکمل هم هستند و درک کامل مزیت رقابتی شرکتها مستلزم توجه به دو رویکرد دیدگاه مبتنی بر منابع و رویکرد ظرفیت های پویا است.
مکتب موقعیت یابی : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند تحلیلی
مکتب برنامه ریزی : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند رسمی
مکتب کارآفرینی : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند تخیلی و بینشی
مکتب شناختی : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند ذهنی و فکری
مکتب یادگیری : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند نوظهور
مکتب قدرت : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند مذاکره
مکتب فرهنگی : تدوین استراتژی به عنوان یک فرایند جمعی
به بیان دیگر مکاتب دهگانه فوق به سه دسته تقسیم می شوند: مکاتب تجویزی، مکاتب توصیفی و مکتب ترکیبی. مکاتبی که ماهیت تجویزی دارند به این نکته می پردازند که راهبردها چگونه باید تدوین شوند، مکاتب توصیفی چگونگی شکل گیری راهبردها و نحوه عمل کردن آنها را بررسی می کند و مکتب ترکیبی که مفهوم تغییر در سازمان را در بردارد، ترکیبی از مکاتب دیگر است.
از آن‌چه گذشت می‌توان این‌گونه استنباط نمود که استراتژی حاصل ایجاد پیوند و ارتباط میان چهار عامل نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای محیطی می‌باشد که حاصل این پیوند و رابطه ایجاد مزیت رقابتی پایدار و کسب برتری در برابر رقبا است
عليرغم رشد چشمگير الگوهاي رقابتي در ادبيات استراتژيك كسب و كار، دو نمونه‌ي بنيادي كه در دو دهه اخير بعنوان مؤثرترين الگوها شناخته شده‌اند:
يكي موقعيت رقابتي پورتر در سال 1980 است و ديگري ديدگاه بر پايه منابع در سال 1990 است. استراتژی رقابتی پورتر2 در چارچوب مکتب محیطی می گنجد و اول بر کسب منفعت از نیروی بازار تاکید دارد و ساختاری از بیرون به درون دارد. پورتر بیان می کند که این ساختار صنعت است که سازمان ها در محدوده آن به رقابت می پردازند و موقعیت خود را در برابر آن مستحکم می کنند و همین ساختار صنعت است که چگونگی سود آوری شرکتها را تعیین می کند.الگوی رقابتی پورتر سه راه را برای رقابت معرفی می کند
1-کاهش هزینه :در این استراتژی رهبری سعی در کاهش هزینه ها دارد و میکوشد از این طریقدر مقایسه با شرکتهای رقیب به سهم بیشتری از بازار دست یابد
2-متمایز ساختن محصول :سازمان در راستای اجرای این استراتژیدر صدد بر می آید تا محصولات و خدماتی رادر آن صنعت ارائه کندکه نسبت به محصولات وخدمات رقبا متمایز باشد.
3-تمرکز: در اجرای سومین استراتژی پورتر، استراتژی تمرکز بر نوع خاصی از محصول، سازمان می کوشد تا بر بخش خاصی از بازار یا گروههایی خاص از خریداران متمرکز شود .
دیدگاه مهم دیگری که در دو دهه اخیر بسیار مورد توجه بوده است دیدگاه منبع محور است . دیدگاه مبتنی بر منابع و رویکرد ظرفیت های پویا در مکتب طراحی مینتزبرگ قرار می گیرند و بر کارایی تاکید دارند و ساختاری از درون به بیرون دارند.
2-2-2 دیدگاه مبتنی بر منابع (RBV)
رویکرد مبتنی بر منابع شرکتها را با ساختار ها و سیستمهای ممتازی در نظر می گیرد که سود آور هستند. و این سود آوری به این دلیل نیست که آنها سرمایه گذاریهای استراتژیکی به کار می گیرند که مانع ورود رقبا می شوند و قیمتهارا بالاتراز هزینه ها تعیین می کنند، بلکه به این دلیل است که این شرکتها نسبت به بازار هزینه های کمتری دارند یا محصولی با کیفیت بالا یا عملکرد بالاتری در بازار ارائه می دهند. این عملکرد بر منافع متعلق به مالکان منابع ویژه و کمیاب شرکت تمرکز دارد تا منافع اقتصادی حاصل از تثبیت موقعیت محصول در بازار. مزیتهای رقابتی در جهت مخالف بازار های تولید قرار دارند و بر ماهیت ویژه منابع شرکت متکی هستند منابعی که به سختی می توان ازآنها تقلید کرد. ( 1997 pisano & (Teece.
یکی از پیشگامان ادبیات استراتژیک لیرند3 است. وی به این مطلب اشاره دارد که: “ظرفیت یک سازمان نقاط ضعف و قدرت بالقوه و بالفعل دارد. این نکته خیلی مهم است که مدیریت برای تعیین و تمایز آنها از یکدیگر تلاش کند.” بنابراین آنچه که یک شرکت می تواند انجام دهد فقط وظیفه رویارویی با فرصتها نیست. بلکه به توانایی یک سازمان در جمع آوری منابع هم بستگی دارد.
همچنین لیرند ا ظهار می دارد :”کلید واقعی موفقیت یک شرکت یا حتی گسترش آینده آن بستگی به توانایی آن برای یافتن یا ایجاد منابع ویژه دارد که واقعا ممتاز باشند.”
دیدگاه RBV بر ظرفیتهای داخلی سازمان در تدوین استراتژی برای دستیابی به مزیت رقابتی پایدار در بازارها و صنایع تاکید دارد. اگر ما ببینیم که سازمانی از منابع و ظرفیت هایی ساخته شده است که می توانند مزیت رقابتی فراهم کنند، در حقیقت رویکرد آن شرکت از درون به بیرون است. به عبارت دیگر این ظرفیت های درونی شرکت هستند که انتخابهای استراتژیک را برای رقابت با محیط بیرونی سازمان تعیین می کنند.
در تضاد با عقیده پورتر، RBV به صنعت اشاره ندارد بلکه به مجموعه ای یگانه از منابع و ظرفیت هایی اشاره می کنند که هر سازمان در تملک دارد( collis & montgomery 1995). اگر شرکتهایی که در یک صنعت فعالیت می کنند با شرایط صنعتی مشابهی روبرو شوند و دیگر چیزها نیز در برابر باشند، ممکن است ما انتظار داشته باشیم این شرکتها در سود آوری مشابه هم باشند.ولی در حقیقت این شرکتها عملکردهای متفاوتی دارند. طرفداران دیدگاه RBV علت این اختلاف را گوناگونی منابع شرکتها می دانند.
2-2-3 رویکرد ظرفیتهای پویا(DCA )
رویکرد ظرفیتهای پویا برای تحلیل منابع، ایجاد و حفظ ثروت شرکتها تلاش می کند. این رویکرد بر توسعه ظرفیتهای مدیریتی و ترکیب های سازمانی غیر قابل تقلید و مهارتهای تکنولژیکی تاکید دارد. لئونارد بارتون4 بیان می کند: “ما ظرفیت های پویا را بعنوان توانایی شرکت برای یکپارچگی ساخت و گروه بندی مجدد دارایی های ویژه داخلی و خارجی برای پاسخگویی سریع به تغییرات محیطی تعریف می کنیم، بنابراین ظرفیت های پویا بازتابی از توانایی های شرکت برای تحصیل شکل های جدید و نوآور ازمزیت های رقابتی در ادامه مسیرهای قبلی شرکت و موقعیت بازار است.”
توانایی دستیابی به شکل های جدید مزیت رقابتی بعنوان ظرفیت های پویا نام می گیرد و به دو جنبه کلیدی اشاره دارد. کلمه پویا به توانایی تجدید شایستگی های شرکت برای دستیابی به تناسب با تغییرات محیط تجاری اطلاق می شود.در نظر گرفتن زمان بازار وبه موقع بودن پاسخهای خلاقانه به تغییرات محیطی الزامی است. کلمه ظرفیت ها نقش کلیدی مدیریت استراتژیک در سازگاری متناسب، یکپارچگی و تجدید موقعیت مهارت های سازمانی و منابع را در هماهنگی با الزامات محیط متغیر مشخص می کند.
یک جنبه از مسئله استراتژیکی که شرکت های نو آور در دنیای پر از رقابت با آن رو در رو هستند تعیین سختی تقلید از داراییهای ویژه شرکت است زیراکه برای حمایت از خدمات و محصولات ارزشمند خود تمایل زیادی دارد. بنابراین تصمیم درباره اینکه چه مقدار باید برای این منظور سرمایه گذاری کرد،برای استراتژی شرکت اهمیت ویژه ای دارد. به هر حال تصمیم گیری درباره مزیت برتر از انتخابهای گذشته نشات می گیرد. در هر نقطه زمانی شرکت ها باید یک مسیر معین برای گسترش دارایی هایی خود را دنبال کنند. این مسیر فقط انتخاب هایی که برای شرکت گشوده هستند را نشان نمی دهد بلکه مجموعه ای تقریبی از آنچه احتمال می رود در آینده باشد را نیز نشان می دهد.( Teece & Pisano 1997)
مزیت های رقابتی شرکتها به شکل های زیر دیده می شوند: 1) مزیت در فرایندهای خاص و متمایز 2) مزیت در بر خورداری از دارایی های ویژه 3)مزیت در تغییر وتحول مبتنی بر تجربه های پیشین.
2-2-4 مقایسه رویکردها
پرسش اساسی که در زمینه مدیریت استراتژیک وجود دارد اینست که شرکتها چگونه مزیت های رقابتی خود را بدست می آورند و چگونه آن را حفظ می کنند با بسط رویکرد ظرفیت های پویا می توان به این پرسشها پاسخ داد. این رویکرد به منظور حفظ و نگهداری از برتری هایی رقابتی پر از تحلیل های استراتژیک است ولی به فهم این وسیله که چرا و چگونه بعضی شرکتها در رژیم های سریع التغییر مزیت رقابتی خود را ایجاد کرده اند توجه چندانی نشده است.
“در این ادبیات دیدگاه دیگری که اغلب رویکرد منبع محور نامیده می شود بو جود آمده که بر ظرفیتها و دارایی های ویژه و وجود مکانیسم های جداگانه ای بعنوان تعیین کننده های اساسی عملکرد شرکت تاکید دارد” Penrose -1959)) . این دیدگاه مکانیسم ها را تشخیص می دهد ولی برای توضیح ماهیت نگاهدارنده آنها تلاش نمی کند ، مکانیسم هایی که قادرند مزیت های رقابتی را حفظ کنند.
DCA توجه استراتژیهای مدیریتی را برای گسترش ظرفیت های جدید جلب می کند در حالیکه RBV براستراتژی های کسب انتفاع از دارایی های ویژه موجود شرکت تمرکز دارند. در حقیقت اگر کنترل بر منابع نایاب منشاء سود های اقتصادی باشد موضوعاتی مانند تحصیل مهارت و اطلاعات مدیریتی متعاقب آن اهمیت پیدا می کنند Shuen 1994)) و آموزش از موضوعات استراتژیک و اساسی می شود.
نبردهای رقابت جهانی در صنایع با تکنولوژی بالامثل صنایع نرم افزاری نشان دهنده نیاز به الگویی گسترده برای فهم چگونگی تحصیل مزیت های رقابتی است. شرکت های مشهوری هستند که استراتژی RBV را دنبال می کنند و دارایی های تکنولژیکی با ارزش را جمع آوری می کنند و اغلب به وسیله دارایی های فکری از آنها محافظت بعمل می آورند. اغلب این استراتژی برای پشتیبانی از مزیت های رقابتی چشمگیر کافی نیست.
از آنجایی که رویکرد های رقابتی،دیدگاه های مطرحی هستند به تفاوت های بین آنها بسیار پرداخته شده است. برای مثال آمیت و شومیکر5 بحث می کنند که رویکرد مبتنی بر منابع می تواند مکملی برای الگوی رقابتی پورتر باشد.
همل وپراهالد6 اظهار می کنند: عقیده هماهنگی پورتر ( منابع سازمان با نیازهای محیط خارجی سازگار هستند) اشتباه نیست بلکه نامتعادل است. برای بسیاری از مدیران مفهوم استراتژی به معنای دنبال کردن و فرصت هایی است که با منابع شرکت مطابقت دارند. همل وپرالد اظهار می دارند که استراتژیک بودن به معنای ایجاد یک میان بربین هدف و منابع است. به عبارت دیگر سازمانی با منابع تقریبا کم ولی با هدف بلند می توان منابع خود را همانند اهرمی برای دستیابی به ستانده های بزرگتر از داده هایش قرار دهد.
منابع ایجاد ثروت و ماهیت مساله استراتژیکی که شرکتها با آن رودررو هستنداز نظر رویکرد های مختلف استراتژی متفاوت است. RBV بر کسب انتقاع از دارایی های ویژه شرکت تمرکز دارد در صورتی که DCA براین مطلب تاکید دارد که کدام مزیت معین و غیر قابل تقلیدی را می توان ساخت، نگهداری کرد و آن را افزایش داد.
منابع شرکتها فقط در صورتی می توانند منشا مزیت رقابتی یامزیت رقابتی پایدار بشوند، که خود با ارزش باشند. منابع وقتی با ارزش هستند که شرکت را به اجرای استراتژی هایی قادر می کنند که اثر بخشی و کارایی شرکت توسعه یابد. مدل های محیطی مثل عوامل پنج گانه پورتر برای شناخت منبع سازمانی جستجو می کنندکه می تواند از فرصت ها بهره برداری کند و یا تهدیدات راخنثی کند. این به معنای اینست که هر آنچه از فرصتها بهره برداری می کند و از تهدیدات می کاهد و در نتیجه کارایی و اثر بخشی راگسترش می دهد و سازمان ها تمایل به تملک آن دارند، را منبع می نامند. RBV فراتر می رود و ویژگی دیگری نیز بر آن می افزاید طبق این رویکرد منابع باید مزیت رقابتی پایدار را نیز فراهم کنند. واضح است که پیوند هایی بین عوامل پنجگانه پورتر و RBV وجود دارد و می توانند مکمل هم باشند. در اینکه رویکرد مبتنی بر منابع تاثیری چشمگیر در مدیریت استراتژیک ارائه می کند. شکی نیست ولی انتقاداتی نیز بر آن وارد است. نقد عمومی که در مورد این رویکرد وجود دارد اینست که بر مطالب مهمی مانند: چگونگی گسترش و تغییر منابع در طول زمان کمتر پرداخته است. دیگر اینکه در استراتژی این رویکرد به جزئیات پرداخته نشده وپیاده سازی آن برای شرکتها مشکل است.( 2007 (Henry
2-3 منابع
از دیدگاه RBV رقابت به منابع و ظرفیت های موجود در سازمان مرتبط است. منابع یا ظرفیت هایی که ممکن است بدلیل کسب مزیت رقابتی بادوام توسط سازمان توسعه یابند. منابع ممکن است بعنوان یک ورودی تصور شوند که سازمان را به انجام فعالیت هایش قادر می سازند. سازمان ها در صنعتی همانند ممکن است منابعی مشابه ولی عملکردی متفاوت داشته باشند. ممکن است ما این طور استنباط کنیم که آنها در مقدار مصرف بهینه از منابع خود متفاوتند. منابع به خودی خود ارزشی به شرکت اعطا نمی کنند. ایجاد ارزش وقتی است که منابع در فرایندی سود آور مورد استفاده قرار بگیرد. منابع می توانند در دو دسته ی مشهود و نامشهود طبقه بندی شوند.
2-3-1 منابع مشهود
منابع مشهود به دارایی های فیزیکی اطلاق می شوند که در تملک شرکت است و می تواند بعنوان منابع فیزیکی، منابع مالی و منابع انسانی طبقه بندی می شود. منابع فیزیکی شامل چیز هایی مثل ساختمانها، ماشین آلات، مواد و ظرفیت تولیدی است. این منابع فیزیکی برای افزایش ارزش باید مستعد واکنش به تغییرات بازار باشند. واضح است که سازمان هایی موقعیت برتر دارند که بروز ترین تکنولژی و فرایندها را در اختیار دارند و به وسیله آنها می توانند توانایی های بالقوه سازمان را به بهره وری برسانند.اندازه بازده قابل قبولی که سازمان می تواند با استفاده از سرمایه کار گرفته خود کسب کند تعیین کننده اندازه توانایی شرکت در جذب سرمایه خارجی یا منابع مالی خواهد بود.
این موضوع به انتظارات آتی در مورد رشد شرکت ارتباط دارد. منابع مالی شرکت شامل مانده های نقدی، بدهکاران، بستانکاران و نسبت اهرمی ( نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام ) است.
کل نیروی کاری که به کار گرفته شده و بهره وری آنها که بوسیله معیارهایی مانند سود یا فروش به تعداد کارمندان اندازه گیری می شود، منابع انسانی مشهود می باشد. در علم اقتصاد دانش ضمنی و مهارت افراد متخصص شکلی از منابع نامشهود می باشد که تقلید از آن برای رقبا مشکل است. جالب توجه است که این دانش ضمنی است که مزیت رقابتی را در کشورهایی با اقتصاد های تولید با هزینه پایین ( مانند هند وچین) فراهم می کند.
2-3-2 منابع نامشهود
منابع نامشهود شامل منابع فکری و شهرت ( خوشنامی، اعتبار) می باشد . منابع فکری شامل حق اختراع و حق چاپ هستند. که خود این منابع ممکن است از منابع تکنولژیکی سازمان منشاء گرفته باشند. سازمان ها با دانش فنی که از طریق فرهنگ ،فرایندها و کارمندان خود ساخته اند منبعی نامشهود را که به راحتی قابل انتقال نیست ، به تملک در می آورند. شهرت یا سر قفلی یک سازمان بعنوان یک دارایی نا مشهود ارزشمند قابل شناسایی است که می تواند بر راحتی به واسطه ی استراتژی های نامناسب و مبارزه های بازار یابی صدمه ببیند.
تقسيم بندي داراييهاي نامشهود
سرمايه انساني: مهارتها، دانش و استعداد كاركنان
سرمايه اطلاعاتي: پايگاه داده‌ها، نظام اطلاعاتي، شبكه‌ها و زيرساخت‌هاي اطلاعاتي
سرمايه سازماني:



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید