دانشگاه آزاد اسلامی
واحد رشت
دانشکده علوم انسانی
گروه آموزشی جغرافیا
پایان‎نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد
رشته: جغرافیا گرایش: اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
عنوان :
بررسی روند تغییرات دما و بارش در نیم قرن اخیر (1962-2011)
در ايستگاه همديدي بندرانزلی
استاد راهنما :
دکتر پرویز رضایی
استاد مشاور :
دکتر آتوسا بیگدلی
نگارش :
سحر باقری نویر
زمستان 1392
تقدیر و تشکر
سپاس خدای را که سخنوران، در ستودن او بمانند و شمارندگان، شمردن نعمت های او ندانند و کوشندگان، حق او را گزاردن نتوانند. و سلام و دورد بر محمّد و خاندان پاك او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛ و نفرين پيوسته بر دشمنان ايشان تا روز رستاخيز. . .
بدون شک جایگاه و منزلت معلم، اجّل از آن است که در مقام قدردانی از زحمات بی شائبه ی او، با زبان قاصر و دست ناتوان، چیزی بنگاریم.
اما از آنجایی که تجلیل از معلم، سپاس از انسانی است که هدف و غایت آفرینش را تامین می کند و سلامت امانت هایی را که به دستش سپرده اند، تضمین؛ بر حسب وظیفه و از باب ” من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکر اللَّه عزّ و جلّ” : از استاد با کمالات و شایسته؛ جناب آقای دکتر رضایی که در کمال سعه صدر، با حسن خلق و فروتنی، از هیچ کمکی در این عرصه بر من دریغ ننمودند و زحمت راهنمایی این رساله را بر عهده گرفتند؛از استاد صبور و با تقوا، سرکار خانم دکتر بیگدلی، که زحمت مشاوره این رساله را در حالی متقبل شدند که بدون مساعدت ایشان، این پروژه به نتیجه مطلوب نمی رسید؛و از استاد فرزانه و دلسوز؛ جناب آقای دکتر رمضانی که زحمت داوری این رساله را متقبل شدند؛ کمال تشکر و قدردانی را دارم.
باشد که این خردترین، بخشی از زحمات آنان را سپاس گوید.
تقدیم به :
این پایان نامه را ضمن تشکر و سپاس بیکران و در کمال افتخار و امتنان تقدیم می نمایم به:
حضرت صاحب الزمان (عج)
روح بلند و آسمانی همه شهدا و خانواده معزز شهدا و ایثارگران
ایران و مردمان مهرورز ایران
محضر ارزشمند پدر و مادر عزيزم به خاطر همه ی تلاشهای محبت آمیز ی که در دوران مختلف زندگی ام انجام داده اند و بامهربانی چگونه زیستن را به من آموخته اند.
دو خواهر عزیزم
به استادان فرزانه و فرهیخته ای که در راه کسب علم و معرفت مرا یاری نمودند.
به آنان که در راه کسب دانش راهنمایم بودند.
به آنان که نفس خیرشان و دعای روح پرورشان بدرقه ی راهم بود.
الها به من کمک کن تا بتوانم ادای دين کنم و به خواسته ی آنان جامه ی عمل بپوشانم.
پروردگارا حسن عاقبت، سلامت و سعادت را برای آنان مقدر نما.
خدایا توفیق خدمتی سرشار از شور و نشاط و همراه و همسو با علم و دانش و پژوهش جهت رشد و شکوفایی ایران کهنسال عنایت بفرما.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول : کلیات تحقیق
1-1. بیان مسئله و ضرورت انجام تحقیق4
1-2. فرضیات تحقیق4
1-3. اهداف تحقیق4
1-4. سوال تحقیق5
1-5. روش تحقیق5
1-5-1. روش گردآوری اطلاعات5
1-5-2. ابزارگردآوری اطلاعات6
1-6. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات6
1-7. موانع و محدودیت های تحقیق6
فصل دوم: مرور منابع
2-1. پیشینه تحقیق8
2-2. آب و هوا یا اقلیم چیست ؟9
2-3. ماهیت تغییرات اقلیمی10
2-4. دلایل تغییر اقلیم13
2-4-1. دلایل طبیعی تغییر اقلیم13
2-4-2. دلایل انسانی تغییر اقلیم13
2-5. انواع متغیرهای اقلیمی14
2-6. دما و بارش15
2-6-1. دما15
2-6-2. بارش25
فصل سوم: مواد و روشها
3-1. مقدمه32
3-2. محدوده تحقیق32
3-3. داده های تحقیق34
3-4. دوره آماری مورد مطالعه37
3-5. بازسازی داده ها37
3-6. روش کار37
3-7. روش ها و تکنیک های مورد استفاده در تحقیق39
3-8. روش های پارامتری و ناپارامتری40
3-9. محاسن و معایب روش های ناپارامتری41
3-10. آزمون گرافیکی من کندال42
3-10-1. مراحل انجام آزمون رتبه ای من ـ کندال43
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها و یافته های تحقیق
4-1. یافته ها47
4-2. کاربرد روش من ـ کندال47
4-3. آزمون تصادفی و غیر تصادفی بودن داده ها (آماره T)48
4-3-1. تست ارتباط رتبه ای آماره t به روش کندال49
4-4. تحلیل تغییرات بارش49
4-4-1. تغییرات ماهانه بارش49
4-5. الگوی زمانی روند بارش براساس آماره های U و َU آزمون من- کندال50
4-5-1. تحلیل نمودار ماهانه آزمون آماری و گرافیکی من–کندال51
فصل پنجم: فصل پنجم: بحث، نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1. تحلیل نمودار مجموع ماهانه بارش از سال 1961-2011103
5-2. تحلیل نمودار میانگین دما از سال 1961-2011106
5-3. نتیجه گیری109
فهرست منابع و ماخذ112
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 3-1. داده هاي ماهانه و سالانه مجموع بارندگي ماهيانه به ميليمتر ايستگاه سينوپتيک بندر انزلي34
جدول 3-2. داده هاي ماهانه و سالانه ميانگين ماهيانه متوسط دماي روزانه هوا بر حسب درجه سانتي گراد ايستگاه سينوپتيک بندر انزلي36
جدول4-1. سطوح معنی داری و احتمال خطا برای آزمون من ـکندال49
جدول 4-2. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه ژانویه54
جدول 4-3. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه فوریه56
جدول 4-4. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه مارس58
جدول 4-5. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه آپریل60
جدول 4-6. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه می62
جدول 4-7. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه ژوئن64
جدول 4-8. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه ژولای66
جدول 4-9. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه اوت68
جدول 4-10. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه سپتامبر70
جدول 4-11. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه اکتبر72
جدول 4-12. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه نوامبر74
جدول 4-13. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه دسامبر76
جدول 4-14. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه ژانویه78
جدول 4-15. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه فوریه80
جدول 4-16. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه مارس82
جدول 4-17. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه آپریل84
جدول 4-18. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه می86
جدول 4-19. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه ژوئن88
جدول 4-20. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه ژولای90
جدول 4-21. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه اوت92
جدول 4-22. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه سپتامبر94
جدول 4-23. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه اکتبر96
جدول 4-24. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه نوامبر98
جدول 4-25. – نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه دسامبر100
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل 2-1- روند تغییرات دمای جهانی در 140 سال گذشته16
شکل 3-1. نقشه ایستگاه سینوپتیک بندرانزلی33
شکل 4-1. نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه ژانویه55
شکل 4-2. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه فوریه57
شکل 4-3. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه مارس59
شکل 4-4. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه آپریل61
شکل 4-5. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه می63
شکل 4-6. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه ژوئن65
شکل 4-7. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه ژولای67
شکل 4-8. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه اوت69
شکل 4-9. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه سپتامبر71
شکل 4-10. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه اکتبر73
شکل 4-11. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه نوامبر75
شکل 4-12. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين بارش ماه دسامبر77
شکل 4-13. نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه ژانویه79
شکل 4-14. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه فوریه81
شکل 4-15. نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه مارس83
شکل 4-16. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه آپریل85
شکل 4-17. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه می87
شکل 4-18. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه ژوئن89
شکل 4-19. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه ژولای91
شکل 4-20. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه اوت93
شکل 4-21. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه سپتامبر95
شکل 4-22. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه اکتبر97
شکل 4-23. – نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه نوامبر99
شکل 4-24. نمودار نتايج آزمون آماره من – كندال به همراه نوع و زمان تغيير سری هاي زماني ميانگين دمای سالانه ماه دسامبر101
شکل 5-1. – نمودار شش ماهه اول مقایسه مجموع بارش (سال 1962-2011)104
شکل 5-2. – نمودار شش ماهه دوم مقایسه مجموع بارش (سال 1962-2011)105
شکل 5-3. – نمودار شش ماهه اول مقایسه ميانگين دما (سال 1962-2011)107
شکل 5-4. – نمودار شش ماهه دوم مقایسه ميانگين دما (سال 1962-2011)108
شکل 5-5. – نمودار میانگین سالانه درجه حرارت از سال 1962-2011 شهرستان بندرانزلی109
شکل 5-6. – نمودار سالانه مجموع بارش (سال 1962-2011)110
چکیده
پارامترهاي مختلف اقلیمی نظیر دما، رطوبت و بارندگی در یک محل از عواملی هستند که بر اقلیم آن منطقه تاثیر گذار بوده و شناخت آنها تعیین کننده اقلیم آن منطقه میباشند. تغییرات اقلیمی از مباحث مهم اقلیمی است که در سالهاي اخیر افکار پژوهشگران و حتی سران حکومتها و سازمانها را به دلیل اثراتی که بر فعالیتهاي سیاسی، اجتماعی، اقتصادي و. . . دارا میباشد، به خود مشغول داشته است محدوده مورد مطالعه در این تحقیق ایستگاه همدیدی بندرانزلی، در شمال کشور است. پارامترهای مورد استفاده در این تحقیق بارش و دمای سالانه پنجاه ساله (1962-2011) است که از اداره کل هواشناسی استان گیلان دریافت شده است. نواقص آماری برخی از سریها با استفاده از روش تفاضل ها و نسبت ها برطرف گردید. به منظور بررسی و شناخت تغییرات سریهای زمانی از آماره t آزمون کندال و روش آماری – گرافیکی من کندال استفاده شد و نوع و زمان تغییر داده ها مشخص گردید. نتایج تحقیق نشان می دهد که تغییرات ماهانه بارش و دما در محدوده مورد مطالعه نشان دهنده تغییرات در این عناصر است. این تغییرات هر دو نوع افزایشی و کاهشی را شامل می شود بنابراین این فرض اثبات می شود و با توجه به اینکه دو نمودار برای هر دو متغیر بارش و دما فقط یک نقطه برخورد دارند بنابراین روند معنی دار وجود دارد. همچنین طی مطالعات صورت گرفته مشخص می گردد که طی سالهای اخیر شاهد افزایش دما در این شهرستان بوده ایم.
کلمات کلیدی : تغییر اقلیم، من کندال، دما و بارش، بندرانزلی
مقدمه
یکی از مباحث مهم بسیاري از محافل علمی جهان اقلیم و تغییر آن به عنوان یک وضعیت برگشت – ناپذیر است که چند دهه اخیر کانون توجه اکثر محققین رشته هاي علمی است. به هم خوردن اندکی از تعادل اقلیم جهان موجب شده متوسط درجه حرارت کره زمین تمایل به روند افزایش را نشان دهد (IPCC 2001a) به طوریکه، هیأت بین الدول تغییر اقلیم در سال 2001 گزارش داد که اقلیم در حال تغییر و گرمایش جهانی در حال وقوع است (دراکوپ و ویکنا، 2005). این پدیده به علت افزایش غلظت گازهاي گلخانهاي در اتمسفر میباشد (دتینگر و همکاران، 2004). بسیاري از بلایاي طبیعی به طور مستقیم و غیر مستقیم در ارتباط با تغییر اقلیم قابل توجیه هستند. بطوریکه، بر اساس نتایج حاصل از مطالعات تغییر اقلیم در حوضه دریاي مدیترانه وجود رابطه بین کاهش دما و بارش و کمبود آب و افزایش خطر آتش سوزي جنگلهاي منطقه به اثبات رسیده است (پاینل و همکاران، 1998). به طور کلی دو روش آماري پارامتریک و ناپارامتریک به منظور بررسی وجود یا عدم وجود روند و تحلیل سریهاي زمانی و تغییر اقلیم ارائه میگردد که روشهاي ناپارامتریک کاربرد نسبتاً وسیعتر و چشمگیرتري دارند (تاکیوچی و ایشیداري، 2003). روشهاي پارامتریک عمدتاً بر اساس یک رابطه رگراسیونی بین سري دادهها با زمان استیودنت ازجمله متداولترین روشهاي ناپارامتریک است. اما براي سریهایی که t استوار است. آزمون توزیع آماري خاصی بر آنها قابل برازش نیست و چولگی یا کشیدگی زیادي دارند استفاده از روشهاي ناپارامتري مناسبتر می‎باشد (بیهرات و مهمتیک، 2003).
روند دما و بارش در سرتاسر جهان یکسو نیست. تغییرات اقلیم الزاماً به معنی تغییر توأمان بارش و دما نمی‎باشد (کلارك، 2003). از طرفی، اثبات وجود روند معنی دار در یک سري زمانی بارندگی به تنهایی نمیتواند دلیل قاطعی بر وقوع تغییر اقلیم در یک منطقه باشد بلکه فرض رخداد آن را تقویت می نماید (سیرانو و همکاران، 1999).
1. کلیات
1-1. بیان مسئله و ضرورت انجام تحقیق
یکی از عوامل مهم در زندگی انسان آب و هوا است و تغییر اقلیم یکی از مسائلی است که مطالعات زیادی را به خود اختصاص داده. آب و هوا و شرایط اقلیمی در طی سالیان دچار تغییرات گشته اند یعنی هر چند میلیون سال، زمین سرد است و باز مجدداً، گرم می شود که این سیر را قبلاً داشته ایم و بعدها نیز خواهیم داشت اما این تغییرات بسیار کند است و طی میلیون ها سال صورت می گیرد ولی طی سالیان اخیر با دخالت انسان ها سرعت زیادی به خود گرفته است. عناصر متعددی مانند دما، رطوبت و فشار در شکل دادن آب و هوا موثر اند. تغییرات دما، بارش و سایر عناصر اقلیمی ممکن است فصلی باشد و یا ممکن است طولانی مدت و در طی سالیان اتفاق افتاده باشد. در این پژوهش سعی بر این بوده که فصول سالهای مختلف را با هم مقایسه کنیم، مثلاً میزان بارش را در تابستانهای مختلف با هم مقایسه کنیم و تفاوت و دلایل این تفاوت ها را مشخص کنیم.
1. نشان دادن سالهایی که بیشتر افزایش دما و کاهش بارش را داشته و دلایل احتمالی آن
2. بررسی روند تغییرات و اینکه اقلیم شهرستان در طی چند سال آینده چگونه خواهد شد
1-2. فرضیات تحقیق
با توجه به نقش و اهمیت فرضیات در پژوهش های علمی در این مرحله اقدام به تدوین و تبیین قضایای فرضی و پیشنهادی در چهارچوب مسئله تحقیق نموده و فرضیه های زیر مطرح می گردد :
1 – به نظر می رسد طی نیم قرن اخیر دمای شهرستان بندرانزلی رو به افزایش بوده و اقلیم این شهرستان در حال تغییر به سمت اقلیم گرم است.
2 – بارندگی در بندرانزلی طی 50 سال اخیر رو به کاهش است.
3 –بارش در طی دوره آماری در محدوده مورد مطالعه تغییر معناداری داشته است.
1-3. اهداف تحقیق
تغییر اقلیم از تمامی جهات و در بسیاری از علوم دنیا دارای اهمیت می باشند در این پژوهش نیز در راستای همین مسائل اهداف ذیل هم از نظر علمی و هم از نظر کاربردی دارای اهمیت می باشند و شاید این اهداف فقط گوشه ای از اهداف تغییرات علمی می باشد.
– نشان دادن سالهایی که بیشتر افزایش دما و کاهش بارش را داشته و دلایل احتمالی آن.
– بررسی روند تغییرات و اینکه اقلیم شهرستان در طی چند سال آینده چگونه خواهد شد.
– ارائه روشی مناسب برای سایر محققین جهت مطالعه در این زمینه.
– استفاده از نتایج تحقیق برای استفاده مسئولین در امور مختلف .
– برنامه ریزی مسئولین برای آینده.
1-4. سوال تحقیق
با توجه به اهداف تحقیق و فرضیات مطرح شده، مهمترین سوالاتی که در این پژوهش مطرح می باشند بشرح زیر هستند :
1 – آیا طی نیم قرن اخیر دمای شهرستان بندرانزلی رو به افزایش بوده و اقلیم این شهرستان در حال تغییر به سمت اقلیم گرم است؟
2 – آیا بارندگی در محدوده مورد مطالعه طی 50 سال اخیر رو به کاهش می باشد ؟
3 – آیا بارش در طی دوره آماری در محدوده مورد مطالعه از نظر زمانی و مکانی تغییر معناداری دارد؟

1-5. روش تحقیق
بر اساس توصيه سازمان هواشناسي جهاني، بررسي آمارهاي بلند مدت اقليمي ميتواند تغييرات و خصوصيات آن را تا حد زيادي نمايش دهد بنابراين، دادههاي بلندمدت دماي سالانه و مجموع بارش فصلي, سالانه ايستگاه هواشناسي از سال 1961 الی 2011که بخشی از این آمارها از سايت اينترنتي سازمان هواشناسي كشور اخذ گرديد و بخش دیگر که مربوط به سالهای اخیر است با مراجعه حضوری به اداره کل هواشناسی استان گیلان تهیه گردید. با استفاده از روش جرم مضاعف برخي از نواقص آماري سري ها بازسازي شد. در راستای اهداف در نظر گرفته شده تحقیق مورد نظر توصیفی می باشد.
1-5-1. روش گردآوری اطلاعات
در مرحله گردآوری اطلاعات بر اساس روش کتابخانه ای صورت گرفته است.
از طریق مطالعه و استفاده از کتب و نشریات مربوطه و همچنین مقالات مختلف سعی شده از تحقیقاتی که در این زمینه انجام گرفته آشنایی بیشتری صورت گیرد.
استفاده از اطلاعات آماری موجود از سازمان هواشناسی کشور و همچنین اداره کل هواشناسی استان گیلان.
1-5-2. ابزارگردآوری اطلاعات
شامل : آزمون، جدول، کتب، مقالات، بانک های اطلاعاتی وشبکه های کامپیوتری، نقشه، آمار، نمودار و. . استفاده شده است.
1-6. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
پس از جمع آوری داده ها و منابع و طبقه بندی و سازمان دهی آنها با بهره گیری از روش های آماری و از آزمون ها و. . . مرتبط با موضوع جهت تجزیه و تحلیل استفاده شده است.
1-7. موانع و محدودیت های تحقیق
با توجه به اینکه هر محققی در مراحل کار خود با مشکلات و محدودیت هایی مواجه است. از جمله عمده ترین این مشکلات، می توان به موارد ذیل اشاره کرد :
کمبود اطلاعات اساسی و دقیق در سالهای اخیر، به ویژه در زمینه آمار و ایستگاههای هواشناسی
کمبود آمار و اطلاعات کافی و لازم
دسترسی دشوار به آمار های جدید
تبدیل ماههای شمسی به میلادی و برعکس جهت یکسان سازی تمامی آمارها

.
2-1. پیشینه تحقیق
در ادبیات اقلیم شناسی جهان مطالعات فراوانی پیرامون تغییرات اقلیم معاصر انجام شده است. غالب مطالعات با محوریت بررسی و تحلیل رفتار بلند مدت دما و بارش و تغییرات آنها در مناطق مختلف در ارتباط با روند افزایش متوسط دماي جهانی و منطقه اي صورت گرفته و روشهاي آماري پارامتریک و، ناپارامتریک به ویژه روش من- کندال به کرات مورد استفاده قرار گرفته است.
(لتنمایر و همکاران، 1994، نورث و کیم، 1995، کورتزال و همکاران، 1998، سلشی و زنک، 2004، پیکارتا و همکاران، 2004 زویرس و استورچ، 2004، ها و همکاران، 2005، تورکی و ارکن، 2005، میر و همکاران، 2006، ولف میر. (و مولر، 2006، اورلند و همکاران، 2006، دجانخ و همکاران، 2006 و ها و ها، 2006 مارنگو و کامارگو (2008) از بررسی سريهاي بلندمدت دماي حداکثر و حداقل ایستگاههاي جنوب برزیل به این نتیجه رسیدند که روند دماي حداقل افزایش شیب داشته اما روند دماي حداکثر داراي شیب ملایم بوده است. از جمله مطالعات داخلی در خصوص بررسی تغییر اقلیم به روشهاي پارامتریک و ناپارامتریک کارهاي کتیرایی بروجردي و همکاران (1384)، کوچکی و همکاران (1382)، طباطبایی و، (حسینی (1382)، رحیمزاده و همکاران (1383)، کاویانی و عساکره (1382)، زاهدي و همکاران (1386حجام و همکاران (1387) و. . . قابل ذکر است. دكتر عليجاني و همكاران، 1378، در پايان نامه اي تحت عنوان بررسي تغييرات اقليمي در خصوص بررسي تغييرات اقليمي جنوب ايران تحقيق كرده دكتر كاوياني، در مقاله اي تحت عنوان سخني درباره تغييرات اقليمي قرن حاضر – در خصوص تغييرات اقليمي صحبت كرده اند.
عزیزي و روشنی (1387) نیز پس از تحلیل دما و بارش ایستگاههاي سواحل جنوب دریاي خزر طی دوره 40 ساله (1955-1994) به منظور بررسی وجود انحراف احتمالی و شناسایی تغییرات دادهها و نوع و زمان آن از روش من- کندال استفاده کردند و به این نتیجه رسیدند که زمان شروع بیشتر تغییرات ناگهانی و از هر دو نوع روند و نوسان بوده است. بعلاوه در اکثر ایستگاهها دماي حداقل روند مثبت و دمای حداکثر روند منفی را نشان میدهد. در این مقاله با توجه به اهمیت پدیده تغییر اقلیم و ارتباط تغییرات جهانی با تغییرات منطقه اي و محلی تلاش بر این است که رفتار سري زمانی عناصر اقلیمی بویژه تغییرات عناصر دما و بارش ایستگاه بندرانزلی مورد بررسی و تحلیل گردد.
مطالعات انجام گرفته در مورد تغييرات اقليم بر محور تغييرات دما متمركز مي باشد. در اين مورد تحقيقات بسيار گسترده اي در ارتباط با روند افزايش متوسط دماي جهاني و منطقه اي انجام گرفته است.
پروين (1389) پس از تحليل داده ها به اين نتيجه دست يافت كه كليه ايستگاه ها به غير از ايستگاه زاهدان پارامترهاي دماها روند منفي را در طول سال نشان مي دهد. روند منفي بارش در ماه هاي گرم سال ديده شد. همچنين زمان و نوع تغييرات در پارامترهاي دما و بارش حاكي از تغييرات ناگهاني افزايشي و كاهشي مي باشد. تغييرات افزايشي در پارامترهاي حداقل و حداكثر دما در ماه هاي مختلف سال به وضوح ديده شده و تغييرات ناگهاني كاهشي بارش بيشترين گسترش را دارند.
خليلي و بذرافشان (1383) روند تغييرات بارندگي هاي سالانه، فصلي و ماهانه 5 ايستگاه قديمي ايران در طي دوره آماري2003-1893 را با استفاده از روش پارامتري tاستيودنت و روش ناپارامتري من- کندال مورد بررسي قرار دادند. نتايج حاصله وجود هيچ نوع روند معني داري را در سري هاي بارش سالانه در ايستگاه‎هاي مورد مطالعه تأييد نکرد اما در سري هاي بارش فصلي، هم روند افزايشي و هم روند کاهشي قابل مشاهده بود.
2-2. آب و هوا یا اقلیم چیست ؟
اقلیم یک واژه عربی است که در زبان فارسی به آن « آب و هوا » گفته می شود و از کلمه یونانی کلیما 1 که به معنی میل بوده و منظور میل خورشید است گرفته شده است. یونانیها معتقد بودند که وقتی میل یا زاویه تابش خورشید کم باشد هوا سردتر بوده و اقلیم متفاوت با جایی خواهد بود که در آن میل خورشید زیاد است. بنابراین مثلاً می گفتند که اقلیم نزدیک استوا به دلیل زیاد بودن میل خورشید گرم و اقلیم نزدیک به قطب در اثر کم شدن میل خورشید سرد است. واژه اقلیم تقریباً در اکثر زبان های دنیا از همین ریشه اقتباس شده است مانند کلیما در زبان فرانسه و کلایمیت 2 در زبان انگلیسی و یا اقلیم در فارسی و عربی که برگرفته از واژه اکلیم می باشد. یونانیها بر اساس همین توجیهات اقلیمی تنوع گیاهان و جانوران و نژادهای انسانی را متاثر از میل خورشید می دانستند و آب و هوای کره زمین را به سه نوع گرم و سرد و معتدل تقسیم می کردند و حتی معتقد بودند که در جنوب خط استوا یک منطقه معتدل و غیر قابل دسترس به نام جنوب یا استرالیا 3 نیز وجود دارد. کلمه شهر در زبان فارسی همان اقلیم را می رساند و اصطلاحاتی مانند هفت شهر و هفت اقلیم در ادبیات ما متاثر از طبقه بندی اقلیمی یونانیها می باشد. اقلیم نتیجه تاثیر توام پدیده های هواشناسی است و حالت متوسط هوا را در یک نقطه دلخواه بدست می دهد. بنابراین وقتی در مورد آب و هوای یک منطقه بحث می کنیم لحظه زمانی را مطرح نمی کنیم. مثلاً اگر گفته می شود که فلان منطقه گرمسیر است حالت کلی آن بوده و ممکن است هوا در همان منطقه در یک سال بخصوص بسیار هم سرد باشد. البته اقلیم معنای گسترده تری داشته و تنها به پارامترهای هواشناسی محدود نمی شود بلکه مجموعه عوامل فیزیکی، شیمیایی، زیست محیطی و فرهنگی را در بر می گیرد. (علیزاده، 1382، 270)
بدیهی است که وضع هوا، پیوسته تغییر می کند، اما معمولاً در هر مکان مشخص، در طول سال یک هوای معین به دفعات بیشتری جابه جا می شود، به طوری که از نظر فراوانی، این هوا در آن مکان نمود بیشتری می یابد و این هوا در هر منطقه، آب و هوای آن منطقه به حساب می آید. پس آب و هوا (اقلیم) عبارت است از هوای غالب در یک محل در دراز مدت. آب و هواشناسی سعی دارد علت وجودی آب و هواها را در هر مکان توجیه کند و تفاوت های مکانی آنها را بر اساس عوامل دینامیک جو و عوامل جغرافیایی روی زمین بیان می کند. در هوا شناسی سعی می شود با استفاده از اصول و مفاهیم فیزیکی و مدلهای تجربی، عناصر و عوامل به وجود آورنده هوا، شناسایی شود تا در نتیجه این شناخت بتوان وضع هوا را در کوتاه مدت پیش بینی کرد. (کاویانی، علیجانی، 1380، 5)
2-3. ماهیت تغییرات اقلیمی
اقلیم هم مانند هوا در حال تغییر است و فقط در مدت زمان طولانی توزیع بهنجار پیدا می کند. در تغییرات آب و هوای یک منطقه یا توزیع آب و هوا در سطح زمین علاوه بر تاثیر عوامل دینامیکی و فیزیکی اتمسفر، ناهمواری سطح زمین، پوشش گیاهی آن، عرض جغرافیایی نیز موثر اند. تعیین آب و هوا احتیاج به جمع آوری دانسته های مربوط به هوا در مدت طولانی و پردازش و جمع بندی آنها دارد امروزه مطالعه همزمان عناصر آب و هوا و تعیین فراوانی تیپ های هوا با کمک کامپیوتر انجام می گیرد.
هرگونه تغییر در موازنه انرژی بین اجزا تشکیل دهنده سامانه منجر به واکنش سامانه اقلیمی شده و تغییراتی را در جهت رسیدن به یک نقطه توازن دیگر ادامه خواهد داد. تغییرات طبیعی که در توازن انرژی رخ می دهد را معمولاً واداشت می گویند. بطوریکه واداشتهایی که سبب تغییر در موازنه تابش گردیده و ضرورتاً موجب تغییر در تابش خالص می شوند را به عنوان واداشت تابشی می شناسند و واحد اندازه گیری آن همانند خود تابش وات بر متر مربع است. این واداشتها می توانند در مقیاس زمانی و مکانی متفاوتی رخ دهند. (عزیزی، 1383، 16)
تمایل به موضوع تغییر اقلیم در طول قرن گذشته، با روند گرم شدنی که حدوداً از آخرین دهه قرن نوزدهم شروع شد و تا دهه چهارم قرن بیستم ادامه داشت آشکار گردید. هر چند نخستین بار در سال 1911 روند گرم شدن هوا در مباحث انجمن هواشناسی سلطنتی تشخیص داده شده بود. بحث های عمومی و استدلال‎های گسترده و دامنه دار در مورد گرم شدن تا اواخر دهه چهل و اوایل دهه پنجاه ادامه یافت. سپس نگرانی ها متوجه روند سرد شدن دهه شصت گردید. در واقع تا آنجا که امکان دارد باید سعی شود، با ارزیابی الگوهای تغییر اقلیم در یک دوره تاریخی طولانی، راهنمایی مطمئن تر را برای حدود احتمالی تغییر اقلیم در سال های آینده بدست آورد. نخستین و مهمترین موضوع این است که چیزی تحت عنوان مفهوم شرایط اقلیمی نرمال که از پنجاه سال پیش و یا قبل از آن مورد استفاده واقع شده وجود ندارد. آنچه بیشتر مورد نظر است، این است که برای هر یک از عناصر اقلیمی متوسط دراز مدتی محاسبه شود که بتواند مبنای بررسی ها و ارزیابی ها قرار گیرد. صرف نظر از شرایط میانگین، آب و هوا همیشه در مقیاس های زمانی متنوع و متفاوت تغییر می کند. (عزیزی، 1383، 173)
مسئله گرم شدن هوا و تغییرات اقلیم در مناطقی محسوس است که با خشکسالی مواجه باشند. هر چند که هنوز تعدادی از متخصصان هوا و اقلیم شناسی اتفاقاتی را که در یکی دو دهه گذشته در رابطه با افزایش دمای هوا و یا بعبارتی تغییر اقلیم در گوشه و کنار دنیا رخ داده است موضوعی گذرا و غیر پایدار می دانند، اما تعداد زیادی از دانشمندان نیز بر این عقیده اند که ما به لحاظ محیط شناسی وارد دوران جدیدی از گرم شدن هوا شده ایم و باید خود را برای رویاروئی با آن آماده کنیم. مهمترین عاملی که برای گرم شدن تدریجی هوا ذکر می شود حبس شدن انرژی تابشی خورشید در اتمسفر به وسیله گازهایی است که غلظت و تراکم آنها در اتمسفر طی سالهای گذشته و بخصوص 50 سال اخیر بتدریج افزایش یافته است. مهمترین گازهائی که در اتمسفر باعث حبس شدن انرژی خورشید شده و بنام گازهای گلخانه ای معروف می باشند عبارتند از : دی اکسید کربن (CO₂)، بخار آب (H₂O) متان (CH₄)، اکسید ازت (N₂O) و گازهای کربنه موسوم به کلروفلور (CFC).
تابش خورشید با طول موج کوتاه به زمین برخورد کرده و سپس بصورت طول موج بلند از سطح زمین به اتمسفر برگشت داده می شود. مقدار تابش ورودی به سطح زمین باید برابر و در تعادل با تابشهای خروجی باشد. در غیر اینصورت پیشی گرفتن هر یک نسبت به دیگری باعث گرم شدن و یا سرد شدن زمین می‎گردد. تا بحال هیچ گونه مانعی برای برگشت این انرژی به خارج از اتمسفر وجود نداشته است ولی با شروع انقلاب صنعتی و تغییراتی که در الگوی زندگی از نظر تولید و مصرف انرژی بوجود آمد غلظت گازهای گلخانه ای در اتمسفر بتدریج رو به فزونی گذاشت. بطوریکه در سالهای اخیر افزایش سرعت آن بسیار چشمگیر بوده است. گازهای گلخانه ای که در بالا به آنها اشاره شد این خاصیت را دارند که در مقابل تابشهای با طول موج کوتاه شفاف عمل نموده و لذا تابش خورشید بدون هیچگونه مانعی وارد سطح زمین می شود. ولی همین گازها در مقابل تابشهایی که قرار است با طول موج بلند از اتمسفر خارج شوند همانند یک جسم کاملاً سیاه رفتار نموده و آنها را به خود جذب می کنند. این عمل باعث می شود که دمای این گازها و در نهایت دمای اتمسفر افزایش یافته که سرانجام گرم شدن تدریجی هوا را در پی دارد. پیش بینی می شود که اگر وضعیت به همین روال ادامه داشته باشد طی 30 الی 40 سال آینده غلظت گاز دی اکسید کربن در اتمسفر دو برابر خواهد شد که در نتیجه آن متوسط دمای اتمسفر 2 الی 4/5 درجه سانتی گراد افزایش پیدا خواهد کرد. با وجودیکه وارد شدن گازهای گلخانه ای به اتمسفر در تمام نقاط دنیا یکسان نبوده و نقش برخی از کشورهای صنعتی مانند آمریکا و ژاپن و کشورهای اروپایی در آلوده کردن اتمسفر به مراتب بیشتر از کشورهای غیر صنعتی که غالباً بر تولیدات کشاورزی متکی هستند می باشد ولی از آنجایی که هوا در چرخه عمومی اتمسفر قرار می گیرد این گازها به تمام نقاط دنیا منتقل شده و چه بسا کشورهایی را که ممکن است عملاً هیچ نقشی در افزایش گازهای گلخانه ای اتمسفر نداشته باشند بیشتر تحت تاثیر قرار دهد. مهمترین تاثیر مستقیم افزایش گازهای گلخانه ای را می توان وقوع ناهنجاری های هیدرولوژیکی و خشکسالی های توام با افزایش درجه حرارت دانست که اثر آن بسیار زیان آور است. تغییر شکل نزولات جوی، تغییر زمان وقوع و شدت بارشها وقوع سیلابهای ناگهانی نیز از دیگر عوارض آن بشمار می روند. متاسفانه افزایش دما در سطح کره زمین بصورت یکنواخت نخواهد بود بلکه پیش بینی می شود افزایش دما در عرضهای جغرافیایی میانی و بالایی کره زمین در مقایسه با نواحی حاره ای دو برابر باشد. (علیزاده، 1382، 289)
هر گونه تغییر اقلیم زمین می تواند به دلیل اختلال در موازنه گرمایی زمین باشد. علل و عوامل تغییر اقلیم را می توان ابتدا به علل طبیعی و در دوران اخیر علل انسانی تقسیم نمود.
2-4. دلایل تغییر اقلیم
تغییرات اقلیمی یکی از مجموعه مباحث جدید است که در محافل مختلف علمی مورد بحث می باشد. بی‎‌شک مجموعه‌ای از عوامل مختلف به طور مستقیم یا غیرمستقیم باعث تغییراتی اساسی در روند طبیعی اقلیم می ‌شوند. با یک دید کلی می ‌توان این عوامل را به عوامل طبیعی و انسانی تقسیم کرد که هر کدام از آنها در مقیاس‌ های زمانی و مکانی متفاوتی عمل می ‌کنند. به نظر می ‌رسد که عوامل انسانی امروزه بیشتر مورد توجه باشند. اکثر دانشمندان علوم جوی معتقدند که چون نمی ‌توان تا حدود زیادی با عوامل طبیعی تغییر اقلیم مقابله کرد، به ناچار باید با عوامل انسانی که باعث تغییر اقلیم و پیامدهای آن می شود تا حد امکان مقابله کرد و در این راه به تقسیم بندی عوامل تغییر اقلیم پرداخته اند تا با آگاهی کامل راه‌های پیشگیری و مقابله با آنها را دنبال کنند. (حمیدرضا وارثی، بختیار محمدی)
2-4-1. دلایل طبیعی تغییر اقلیم
علل طبیعی تغییر اقلیم نیز می توانند به دو دسته داخلی و خارجی تقسیم شوند. عوامل خارجی عموماً چرخه ای هستند و شامل : تغییرات در مدار خورشید در داخل کهکشان راه شیری، عبور ستاره های دنباله دار، تغییرات در خروجی خورشید (تئوری سیمپسون)4 تغییرات در پارامترهای مداری (فرضیه میلانکویچ) 5 عوامل داخلی به طور کلی به دو طریق سبب تغییر در اقلیم زمین می شوند. این عوامل یا از طریق تغییر ترکیب جو و یا از طریق تغییر پوشش سطحی زمین، زمینه های تغییر در موازنه گرمایی و در نتیجه تغییر اقلیم را بوجود می آورند. عوامل طبیعی داخلی بیشتر منشا زمین شناسی دارند و شامل: رانش قاره های، کوهزایی‎ها، فعالیت های آتشفشانی و تغییر در مغناطیس زمین می شود. (عزیزی، 1383، 55)

2-4-2. دلایل انسانی تغییر اقلیم
این نقش عمدتاً بدلیل اضافه نمودن دی اکسید کربن و گازهای گلخانه ای به داخل جو پدیدار شده است. اغلب گفته می شود که تاثیر انسان بر روی اقلیم منطقه ای و جهانی، با شروع دوره صنعتی اخیر آغاز شده است. اما این گفته احتمالاً نادرست است. شواهد خوبی وجود دارد مبنی بر اینکه ما در هزاران سال پیش محیط را تغییر داده ایم. استفاده از آتش و چرای بیش از حد سرزمین های حاشیه ای (حد واسط) بوسیله حیوانات اهلی هر دو سبب کاهش فراوانی و پراکندگی پوشش گیاهی شده اند با تغییر پوشش سطح زمین ما سبب تغییر فاکتورهای مهم اقلیمی همچون آلبدوی سطحی، میزان تبخیر و باد سطحی شده ایم. (عزیزی، 1383، 189)

2-5. انواع متغیرهای اقلیمی
متغیر به مشخصه ای اطلاق می شود که بیش از یک ارزش داشته باشد و از موردی به مورد دیگر تغییر کند، علاوه بر آن قابل مشاهده یا اندازه گیری نیز باشد و بتوان ارزش های عددی به آن اختصاص داد. برای مثال دما متغیری است که از جایی به جای دیگر و از زمانی به زمان دیگر تنوع و تغییر می یابد. این متغیر با وجود آن که کیفیتی (غیر کمی) از جو است اما می توان آن را اندازه گیری کرد و برای آن یک ارزش و عدد مشخص اختصاص داد.
عناصر متفاوت اقلیمی (دما، رطوبت، فشار و. . . ) به دلیل فرایندهای متغیر جو، غالباً در فواصل زمانی معین، دستخوش نوسان می شوند. همچنین مقادیر مربوط به این عناصر از مکانی به مکان دیگر متفاوتند. بدین دلیل کمیت های حاصل از دیده بانی های اقلیمی حاوی تغییر و تنوع اند و از لحاظ اندازه و شدت در امتداد زمان – مکان تغییراتی را متحمل می شوند. از این رو کمیت های مذکور ماهیتی آمارس دارند و با نام متغیر شناخته می شوند. متغیرهای مورد توجه در اقلیم شناسی را می توان در چهار گروه به شرح زیر رده بندی کرد :
الف – عناصر اقلیمی : عناصر اقلیمی مشخصات تشکیل دهنده اجزاء جوی اقلیم (دما، رطوبت، تابش و فشار) است که در ایستگاه های هواشناسی اندازه گیری می شود. همچنین آمیزه ای از این عناصر که معرف یک حالت فیزیکی معین در جو است (مانند گرما، بارش، ابرناکی و. . . ) و یا حالتی خاص از این عناصر که به پدیده اقلیمی موسومند (یخبندان، بارش سیلابی، هاریکان و. . . ) نیز یک عنصر اقلیمی تلقی می‎شود.
ب – عوامل اقلیمی : به مشخصاتی گفته می شود که قادر به تشدید، تقلیل یا تعدیل اثر عناصر اقلیمی اند (مثل ارتفاع محل، جهت و پوشش سطح زمین، دوری و نزدیکی به دریا و. . . ) و به نحوی در پراکنش زمانی – مکانی عناصر تاثیر دارند. گاهی یک عنصر اقلیمی می تواند عاملی برای عنصر دیگر باشد، مثلاً دما برای رطوبت، رطوبت برای ابرناکی و ابرناکی برای تابش عاملی اقلیمی به شمار می آید.
پ – مکان : اقلیم وابسته به مکان است. متغیر مکان از دو جنبه یعنی بعد (ریز، محلی، همدید، جهانی) و پراکندگی پدیده های اقلیمی در آن حائز اهمیت است. در حالت نخست مقیاس مطالعه مشخص می شود و در حالت دوم مکان به عنوان یک عامل اقلیمی با سه مولفه عدد (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع) مورد توجه قرار می گیرد.
ت – زمان : از آنجا که شرایط اقلیمی یک مکان از رویدادهای ناگهانی و آنی حاصل نمی شود، زمان مشخصه ای اساسی در تعریف اقلیم به شمار می آید. زمان بعنوان مقداری جهت دار (برداری) با بازه های مختلف مورد توجه اقلیم شناسان قرار گرفته است. فاصله زمانی مورد استفاده در اقلیم شناسی معمولاً روز، ماه، فصل و سال است. (عساکره، 1390، 40)
2-6. دما و بارش
2-6-1. دما
مقداری از انرژی تابشی خورشید توسط عوارض سطح زمین جذب شده، تبدیل به انرژی حرارتی می‎شود. این انرژی به شکل ( (دما) ) یا درجه حرارت جلوه می کند. دما یکی از عناصر اساسی شناخت هوا می باشد، با توجه به دریافت نامنظم انرژی خورشیدی توسط زمین، دمای هوا در سطح زمین دارای تغییرات زیادی است که این تغییرات به نوبه خود سبب تغییرات دیگری در سایر عناصر هوا می گردد. دمای هوا را به وسیله دماسنج اندازه گیری می کنند.
اقلیم کره زمین، در نیمه دوم قرن نوزدهم، دستخوش تغییر مهمی شد. البته تاکید بر روی دمای هوا بعنوان مولفه اصلی این تغییر بیشتر بوده است و با این حال، جابجایی فراگیری در رژیم های بارندگی، الگوهای فشار و دمای سطح آب دریاها صورت گرفته است. روند تغییرات دما در خشکی و اقیانوس برای 140 سال گذشته، حدود 0. 5 درجه سانتی گراد در قرن افزایش داشته است.

شکل 2-1- روند تغییرات دمای جهانی در 140 سال گذشته
قبل از شتاب گیری مجدد در دو دهه پایانی قرن بیستم، در بین 1977-1945 کاهش دمای خفیفی مشاهده می شود. در حالیکه میزان گرم شدن دو نیمکره مشابه هستند، در تغییر دمای این مناطق همزمانی وجود ندارد، دماهای ثبت شده در نیمکره جنوبی حاکمیت افزایش یکنواخت در تمام دوره را نشان می دهد. گرمای ناشی از تاثیر گلخانه ای در سطح جهان ثابت نیست، بین استوا و قطب ها و بین خشکی و اقیانوس، اختلاف ها بیشتر است. اگر سطح زمین شده است، لازمه آن کاهش دمای استراتوسفر برای حفظ موازنه تابش جو زمین خواهد بود.
2-6-1-1. انواع دماسنج ها
۱ – دماسنج معمولی استاندارد (Thermometer)
این دماسنج یک لوله بسیار باریک شیشه ای مسدود است که در انتهای آن محفظه ای تعبیه و از جیوه یا الکل پر شده است. در داخل لوله دماسنج خلاء کامل وجود دارد. گرم و سرد شدن مخزن باعث گرم و سردشدن مایع درون مخزن شده و متعاقب آن باعث بالا و پایین رفتن مایع در داخل مخزن شیشه ای می‎شود، با مشاهده سطح مایع در داخل لوله دماسنج و قرایت عددی که روی بدنه شیشه نوشته شده است دمای هوا در آن لحظه مشخص می شود.
۲ – دماسنج حداکثر ( (Max-Thermometer
اغلب نیاز است علاوه بر دمای معمولی هوا حداکثر دمایی که در طول یک دوره معین مثلاً یک شبانه روز اتفاق افتاده است نیز اندازه گیری و تثبیت شود به این منظور از دماسنج حداکثر استفاده می کنند. این نوع دماسنج با یک تفاوت جزیی تقریبا مشابه دماسنج های معمولی است به این صورت که لوله مویین آن در محلی که به مخزن منتهی می شود بسیار باریک شده است. هنگامی که دما زیاد می شود جیوه داخل مخزن منبسط شده و نیروی حاصل می تواند باعث راندن جیوه از داخل مجرای باریک بالای مخزن به قسمت بالای لوله گردد به این ترتیب ارتفاع جیوه در داخل مخزن بالا می



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید