دانشگاه آزاد اسلامی
واحد رشت
دانشکده علوم انساني
گروه آموزشی جغرافيا
پایاننامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته: جغرافيا گرایش: برنامه ریزی توریسم
عنوان:
تحلیل تطبیقی نقش تفرجگاههای شهری در توسعه گردشگری شهری(مطالعه موردی بام سبز لاهیجان با بام سبز ماسال)
استاد راهنما:
دکتر جلال بهزادی
استاد مشاور:
دکتر بهمن رمضانی
نگارش:
مینا رنجکش ضیابری
تابستان 1392
تقدیر و تشکر
از اساتید گرانقدر جناب آقای دکتر بهزادی به عنوان استاد راهنما و جناب آقای دکتر بهمن رمضانی به عنوان استاد مشاور که در طول این تحقیق از نظرات گرانقدرشان بهره جسته ام، تشکر و قدردانی می نمایم.
تقدیم به
پدر و مادر عزیزم که در تمام مراحل زندگی یاورم بودند.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده1
مقدمه2
فصل اول: کلیات و مفاهیم
1-1. بیان مسئله4
1-2. اهمیت و ضرورت تحقیق5
1-3. اهداف تحقیق5
1-4. فرضیه ها5
1-5. روش تحقیق6
1-6. روش گردآوری اطلاعات6
1-7. ابزار گردآوری اطلاعات6
1-8. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات6
1-9. قلمرو تحقیق6
1-10. پیشینه تحقیق6
1-11. مسائل و مشکلات تحقیق8
فصل دوم: مبانی نظری تحقیق
2-1. توریسم، توریست، تعاریف و مفهوم آن10
2-2. پیشینه جهانگردی در ایران10
2-3. جایگاه گردشگری در مطالعات جغرافیایی15
2-4. گردشگری شهری15
2-5. توسعه پایدار و توسعه پایدار شهر18
فصل سوم: عرصه طبیعی و انسانی تحقیق
3-1. کلیات جغرافیایی لاهیجان20
3-2. کلیات جغرافیایی ماسال22
3-3. موقعیت جغرافیایی لاهیجان و ماسال24
3-4. زمین شناسی24
3-5. توپوگرافی25
3-6. منابع آب28
3-7. اقلیم29
3-8. پوشش گیاهی37
3-9. ویژگیها و مشخصات اجتماعی ماسال و لاهیجان38
3-10. ویژگیهای اقتصادی41
3-11. معرفی جاذبه های طبیعی ماسال و لاهیجان44
3-12. جاذبه های تاریخی- فرهنگی لاهیجان و ماسال47
3-13. توان ها و جاذبه های گردشگری کوهستانها و نواحی ییلاقی54
3-14. منابع و جاذبه های آبی57
فصل چهارم: یافته های تحقیق
4-1. گردشگری شهری در شهر ماسال59
4-2. بررسی عرضه خدمات گردشگری در ماسال59
4-3. گردشگری شهری در شهر لاهیجان62
4-4. بررسی عرضه خدمات گردشگری در لاهیجان62
4-5. سایر عناصر گردشگری63
4-6. شاخص آب و هوایی توریسم (TCI)64
4-7. یافته های میدانی67
4-8. مقایسه امکانات بام سبز لاهیجان و بام سبز ماسال91
4-9. مقایسه جاذبه های انسانی و طبیعی توریسم دو شهر ماسال و لاهیجان92
4-10. مقایسه شرایط اقلیمی و توریستی در دو شهر ماسال و لاهیجان92
فصل پنجم: نتایج تحقیق
5-1. بررسي فرضيه هاي تحقيق94
5-2. نتيجه گيري و پيشنهادات95
منابع و مآخذ97
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 3-1 مقایسه لاهیجان و ماسال از نظر شرایط اقلیمی و عوامل اجتماعی24
جدول 3-2 میانگین درجه حرارت ایستگاه لاهیجان1390-138131
جدول 3-3 میانگین دمای ماهانه و فصلی شهرستان ماسال 90-138031
جدول 3-4 میانگین بارندگی ماهیانه ایستگاه لاهیجان در دورهء آماری 2005-195631
جدول 3-5 میانگین بارندگی ماهانه ایستگاه باران سنجی ماسال90-138032
جدول 3-6 تعداد و درصد روزهای یخبندان ایستگاه لاهیجان34
جدول 3-7 میانگین رطوبت نسبی ایستگاه لاهیجان35
جدول 3-8 میانگین رطوبت، حداکثر، حداقل ایستگاه ماسال35
جدول 3-9 میزان ساعات آفتابی ایستگاه لاهیجان 1390-138136
جدول 3-10 میزان ساعات آفتابی شهرستان ماسال 1390-138136
جدول 4-1 تقسیم بندی شاخص TCI و توصیف آن65
جدول 4-2 محاسبه شاخص های اقلیمی ماسال در معادله TCI66
جدول 4-3 محاسبه شاخص های اقلیمی لاهیجان در معادله TCI66
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار (3-1) تعداد روزهای یخبندان در ماسال34
نمودار(3-2) پوشش گیاهی ماسال38
نمودار (4-1) جنسیت پاسخ دهندگان ماسال67
نمودار(4-2) سن پاسخ دهندگان ماسال68
نمودار (4-3) میزان تحصیلات پاسخ دهندگان ماسال68
نمودار (4-4) وضعیت شغلی پاسخ دهندگان ماسال69
نمودار (4-5) محل زندگی پاسخ دهندگان ماسال69
نمودار(4-6) دلیل مسافرت پاسخ دهندگان به ماسال70
نمودار(4-7) فصل سفر از نظر پاسخ دهندگان ماسال70
نمودار(4-8) مدت اقامت پاسخ دهندگان ماسال71
نمودار(4-9) رضایتمندی از امکانات اقامتی ماسال71
نمودار(4-10) تمایل گردشگران به انواع جاذبه های طبیعی ماسال72
نمودار(4-11) تمایل پاسخ دهندگان به انواع دیگر جاذبه ها72
نمودار(4-12) تمایل گردشگران به نوع جاده در تفرجگاه بام سبز ماسال73
نمودار(4-13) نوع تهیه غذا توسط پاسخ دهندگان در بام سبز ماسال73
نمودار(4-14) محل اقامت پاسخ دهندگان در بام سبز ماسال74
نمودار(4-15) میزان تمایل گردشگران به عناصر طبیعی شهر ماسال74
نمودار(4-16) انگیزه پاسخ دهندگان از حضور در بام سبز ماسال75
نمودار(4-17) میزان رضایت پاسخ دهنگان از امکانات رفاهی و زیر ساختها75
نمودار(4-18) نوع آشنایی پاسخ دهندگان با بام سبز ماسال76
نمودار(4-19) میزان تمایل پاسخ دهندگان به انواع فعالیتهای گردشگری76
نمودار(4-20) تمایل پاسخ دهندگان به انواع فعالیت های گردشگری طبیعت گردی77
نمودار(4-21) تمایل پاسخ دهندگان به انواع فعالیت های گردشگری ورزشی77
نمودار(4-22) تمایل پاسخ دهندگان به انواع فعالیت های گردشگری فرهنگی78
نمودار(4-23) ضعف حوزه گردشگری از دیدگاه گردشگران78
نمودار (4-24) جنسیت پاسخ دهندگان لاهیجان79
نمودار(4-25) سن پاسخ دهندگان لاهیجان79
نمودار(4-26) میزان تحصیلات پاسخ دهندگان لاهیجان80
نمودار (4-27) وضعیت شغلی پاسخ دهندگانلاهیجان80
نمودار (4-28) محل زندگی پاسخ دهندگان لاهیجان81
نمودار(4-29) دلیل مسافرت پاسخ دهندگان به لاهیجان81
نمودار(4-30) فصل سفر از نظر پاسخ دهندگان لاهیجان82
نمودار(4-31) مدت اقامت پاسخ دهندگان لاهیجان82
نمودار(4-32) رضایتمندی از امکانات اقامتی بام سبز لاهیجان83
نمودار(4-33) تمایل گردشگران لاهیجان به انواع جاذبه های طبیعی83
نمودار(4-34) تمایل پاسخ دهندگان لاهیجان به انواع دیگر جاذبه ها84
نمودار(4-35) تمایل گردشگران به نوع جاده در تفرجگاه بام سبز لاهیجان84
نمودار(4-36) نوع تهیه غذا توسط پاسخ دهندگان در بام سبزلاهیجان85
نمودار(4-37) محل اقامت پاسخ دهندگان در بام سبز لاهیجان85
نمودار(4-38) میزان رضایت گردشگران به عناصر طبیعی شهرلاهیجان86
نمودار(4-39) انگیزه پاسخ دهندگان از حضور در بام سبزلاهیجان86
نمودار(4-40) میزان رضایت پاسخ دهنگان از امکانات رفاهی و زیر ساختها لاهیجان87
نمودار(4-41) نوع آشنایی پاسخ دهندگان با بام سبزلاهیجان87
نمودار(4-42) میزان تمایل پاسخ دهندگان لاهیجان به انواع فعالیتهای گردشگری88
نمودار(4-43) تمایل پاسخ دهندگان لاهیجان به انواع فعالیت های گردشگری طبیعت گردی88
نمودار(4-44) تمایل پاسخ دهندگان به انواع فعالیت های گردشگری ورزشی در لاهیجان89
نمودار(4-45) تمایل پاسخ دهندگان به انواع فعالیت های گردشگری فرهنگی در لاهیجان89
نمودار(4-46) ضعف حوزه گردشگری لاهیجان از دیدگاه گردشگران90

فهرست اشکال
عنوان صفحه
تصویر (3-1) تالاب امیرکلایه لاهیجان (شیخ علی کل)44
تصویر(3-2) شیطان کوه لاهیجان45
تصویر(3-3) استخر لاهیجان45
تصویر(3-4) استخر طبیعی حاجی آباد لاهیجان46
تصویر(3-5) مرداب سوستان لاهیجان46
تصویر(3-6) مسجد جامع لاهیجان47
تصویر(3-7) آرامگاه شیخ زاهد گیلانی در لاهیجان48
تصویر(3-8) آرامگاه میرشمس الدین لاهیجی48
تصویر(3-10) موزه تاریخ چای ایران در لاهیجان49
تصویر(3-11) بقعه چهار پادشاهان در لاهیجان49
تصویر(3-12) بقعه پیر علی50
تصویر(3-13) بقعه آقا میرابراهیم بن موسی الکاظم(ع)50
تصویر(3-14) پل خشتی لاهیجان51
تصویر (3-15) بام سبز و آبشار شاه نشین کوه51
تصویر (3-16) تله کابین بام سبز لاهیجان52
تصویر (3-17) نمای شهر از فراز شیطان کوه52
تصویر(3-18) بلوار لاهیجان53
تصویر(3-19) باغ ملی لاهیجان53
تصویر (3-20) نمای ماسال از فراز پارک جنگلی ریزه مندان(بام سبز)55
تصویر (3-21) نمای ماسال از فراز پارک جنگلی ریزه مندان(بام سبز)55
تصویر(3-22) جنگلهای ماسال56
تصویر (3-23) ییلاقات ماسال57
چکیده
محدوده مورد مطالعه در این تحقیق بخش های خاصی از مناطق کوهستانی دو شهرستان لاهیجان و ماسال در استان گیلان می باشد که به بام سبز معروف هستند. بام سبز لاهیجان که در سالهای اخیر مورد توجه بسیاری از گردشگران قرار گرفته در وسط شهر لاهیجان در 40کیلومتری شهر رشت واقع شده است. این بام سبز در قله شیطان کوه و در ارتفاع 60متری ساخته شده است. بنظر می رسد این مکان توریستی زیبا می‎تواند به عنوان الگویی_ البته نه چندان کامل_ برای بام سبز ماسال قرار گیرد. بام سبز یا پارک جنگلی ریزه مندان با وسعت تقریبی 300هکتار که در ارتفاعات شهرستان ماسال و در 55 کیلومتری مرکز استان گیلان واقع شده با داشتن مناظری زیبا و بدیع می تواند در آینده نزدیک یکی از بی نظیر ترین مناطق گردشگری شهرستان و حتی استان محسوب شود زیرا از این ارتفاعات علاوه بر جلگه شهر ماسال بخشهایی از شهرستان صومعه سرا و بندر انزلی نیز قابل رویت می باشد. ارتفاعات گردشگری معروف در گیلان که در دو شهر ماسال و لاهیجان قرار دارند و هر کدام به تنهایی موجب جذب توریست می باشند و یکی از نقاط گردشگری شهرهای مذکور هستند، در کنار سایر جاذبه های طبیعی و مصنوع این مناطق توان بسیار بالایی برای جذب گردشگر دارند و از آنجا که در مناطق شهری قرار گرفته اند، می توانند باعث افزایش تعداد گردشگران شهری شوند. در این پایان نامه ابتدا تلاش شده که به معرفی و بررسی شرایط اکولوژیکی دو منطقه بر اساس شرایط محیطی پرداخته شود و سپس عملکرد بام سبز لاهیجان و ماسال بر اساس شرایط انسانی و محیطی را در توسعه گردشگری این نواحی مورد مقایسه قرار داده و تفاوتهای کارکردی این دو بام سبز مشخص شود.
واژگان کلیدی: گردشگری شهری، بام سبز، لاهیجان، ماسال
مقدمه
گردشگری شهری به عنوان یکی از پرمخاطب ترین انواع گردشگری امروزه نقش مهمی در وضعیت اجتماعی- اقتصادی شهرها به عهده دارد. وجود جاذبه های طبیعی و مصنوع منطبق بر طبیعت در شهرها می‎تواند به جذب بیشتر گردشگران کمک نماید.
نزدیک بودن جاذبه های طبیعی به مراکز شهری می تواند جاذب دو نوع گردشگر به این مناطق باشد یعنی علاوه بر گردشگران شهری می تواند گردشگران طبیعت گرا را نیز به سوی چنین مراکزی رهسپار کند.
وجو مراکز خرید، مکانهایی برای تفریح و گذران اوقات فراغت در کنار امکانات زندگی شهری و همچنین وجود مراکزی برای بازی و تفریح کودکان، سایتهای اقامتی، غذاخوری ها، دسترسی به شبکه های اینترنتی، شبکه های ماهواره ای، تلفن همراه و… بر اساس فرم اکولوژیکی، اقلیمی و محیطی که خصیصه منحصر به فرد بودن را نیز در نظر گرفته باشد به عنوان جاذبه های شهری در مجاورت کوه، آبشار، دریاچه و رودخانه و سایر جاذبه های طبیعی می تواند مکانی بسیار جذاب برای گردشگران باشد و با ارائه این خدمات به گردشگران و مردم محلی باعث رونق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه شود.
همچنین وجود چنین مراکز گردشگری باعث نزدیکی بیشتر انسان با طبیعت می شود. البته نکته ای که نباید در این میان فراموش شود این است که باید با برنامه ریزی مناسب و دقیق از آسیب رسیدن به طبیعت بر اثر استفاده زیاد و یا نادرست جلوگیری کرد.
1-1. بیان مسئله
توسعه گردشگری امروزه یکی از محورهای اساسی هر شهر برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی می‎باشد. در هر سرزمین و هر فرهنگی جلوه ها و عناصر منحصربفردی به چشم می خورد که برای مردم سرزمینها و فرهنگهای دیگر تازگی داشته و همین امر بهانه ای می شود برای تحقق فعالیت گردشگری. این عناصر که آنها را به نام جاذبه های گردشگری می شناسیم در چند دسته کلی جاذبه های طبیعی، فرهنگی-تاریخی، فن آوری و تجاری قرار می گیرند(سید مهدی الوانی، معصومه پیروزبخت، فرایند مدیریت گردشگری). علاوه براین شهرها به لحاظ کارکردها و نقش هایی که دارند و شرایط مناسب خدماتی همواره توانسته اند به عنوان مقاصد گردشگران مطرح بوده و آنان را به سمت خویش جذب نمایند.
سرزمین پهناور ایران با طبیعت رنگارنگ و استثنائی خود و همچنین فرهنگ و تمدن باستانی که ریشه در تاریخ کهنسال این مرز و بوم دارد در ردیف یکی از ده کشور نخست جهان به لحاظ جاذبه های گردشگری می باشد(کتایون فهیمی، 1387، پایان نامه کارشناسی ارشد ). یکی از بخشهایی که در صنعت توریسم مورد توجه گردشگران و جهانگردان قرار گرفته است اکوتوریسم است که در کنار جاذبه های شهری می تواند بخش قابل توجه ای از گردشگران را به سمت خود جلب نماید.
بر اساس اعلام یونسکو، ایران از لحاظ تنوع زیست محیطی و نوع جاذبه های طبیعی رتبه پنجم جهان را داراست (کتایون فهیمی، 1387، پایان نامه کارشناسی ارشد). در کشور ما نقاط خوش آب و هوا نسبتا زیاد است. یکی از مناطق مستعد توریسم کشور مناطق کوهستانی می باشد. در استان گیلان نیز در کنار آب و هوای معتدل، وجود دو رشته کوه تالش و البرزتوانسته به توسعه بیشتر گردشگری کمک نماید.
در مطالعه پیش رو، مقایسه و تطبیق دو بام سبز استان گیلان (بام سبز لاهیجان و بام سبز ماسال) به عنوان مکانهایی برای تفریح و گذران اوقات فراغت و جذب گردشگر انجام شده و این تحقیق به دنبال پاسخی برای این سوالات است که آیا بام سبز لاهیجان و ماسال از لحاظ مقایسه مکانی- فضایی با هم تفاوت دارند؟ آیا نقش این دو بام سبز در جذب گردشگر به یک اندازه بوده و در صورت منفی بودن پاسخ، چه عواملی بر تفاوت این دو مکان در توسعه گردشگری شهر و میزان جذب گردشگر نقش اساسی ایفاء نموده‎اند؟
1-2. اهمیت و ضرورت تحقیق
امروزه شهرها به واسطه جاذبه های که برای مردم دارند یکی از قطبهای مهم گردشگری محسوب می شوند. توجه به زیرساختهای موجود و همچنین ایجاد و ساخت مراکز جالب توجه بر اساس شرایط محیطی و همچنین سازه هایی منطبق با تفکر علمی، سنتی و پیشرفته… در شهرها می تواند به توسعه گردشگری شهری کمک نماید.
در شهرستان لاهیجان و در قلب این شهر وجود شیطان کوه که قسمتی از رشته کوه البرز است باعث شده که گردشگران بی شماری برای استفاده از این جاذبه طبیعی در کنار سایر جاذبه های شهری به این مکان روی بیاورند.
در شهرستان ماسال نیز چنین شرایطی وجود دارد. این شهرستان که در دامنه رشته کوههای تالش قرار دارد دارای جاذبه های طبیعی بسیار خوبی بوده و از آب و هوای مناسبی نیز برخوردار می باشد. در سالهای اخیر تلاش شده که با الگو برداری از بام سبز لاهیجان در بخش کوهستانی شهرستان ماسال نیز چنین مرکزی ایجاد شود، اما متاسفانه به دلیل عدم مطالعات کافی و همچنین نبود زیرساختهای مناسب این پروژه نتوانسته حداقل انتظارات لازم را برآورده سازد.
قابل ذکر است که هر دو شهر که در بستر سلسله جبال البرز قرار داشته دارای تفاوتهایی از بابت عوامل و عناصر آب و هوایی و انسانی می باشند که ما در پی کشف و مشخص نمودن تفاوتهای اثرگذار آن بر جذب توریسم و توسعه گردشگری می باشیم.
همچنین در این تحقیق سعی شده است تا با بررسی همه جانبه توانهای گردشگری منطقه لاهیجان و ماسال، پیشنهاداتی در زمینه گسترش و توسعه گردشگری در مناطق کوهستانی بالاخص بام های سبز این دو شهرستان ارائه شود.
1-3. اهداف تحقیق
بررسی تفاوتهای کارکردی بام سبز لاهیجان و ماسال در توسعه گردشگری
مقایسه عملکرد بام سبز لاهیجان و ماسال در توسعه گردشگری ناحیه مورد مطالعه
1-4. فرضیه ها
1-بام سبز لاهیجان به دلیل کارکرد بیشتر تجمع پذیری بیشتری در مقایسه با بام سبز ماسال دارد.
2-وجود امکانات رفاهی و پذیرایی مناسب در شهرها در جذب توریست موثر است.
1-5. روش تحقیق
این تحقیق به روش توصیفی – تحلیلی انجام می شود و هدف از این تحقیق بررسی تفاوتهای کارکردی بام سبز شهر لاهیجان و ماسال در راستای توسعه گردشگری می باشد.
1-6. روش گردآوری اطلاعات
-جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای(بررسی کتب- مقالات – نشریات و اسناد ملی و منطقه ای) و سایر منابع مرتبط با موضوع مورد مطالعه
– کار میدانی(مشاهده و بررسی و جمع آوری داده ها بطور مستقیم از محدوده های مورد مطالعه، عکس، فیلم، فیش برداری)
– استفاده از شبکه اینترنت( به دلیل کمبود منابع علمی و تحقیقاتی در داخل کشور)
1-7. ابزار گردآوری اطلاعات
برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده استفاده شده است.
1-8. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
– با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده، مطالب طبقه بندی می شود.
– بر اساس فرضیه های پیشنهادی و داده ها مطالب تجزیه و تحلیل می شود.
– ارایه راهکار و پیشنهادات و اقدامات اجرایی در قالب نوشته، جدول، نمودار، نقشه و عکس.
– استفاده از نرم افزارهای آماری EXCEL و G. I. S برای ترسیم جداول و نمودارها
1-9. قلمرو تحقیق
محدودهای مورد مطالعه در این تحقیق شامل دو شهرستان لاهیجان و ماسال در استان گیلان می باشد.
1-10. پیشینه تحقیق
سلیمان عزیزی(1387) در تحقیقی با عنوان “بررسی توانهای گردشگری شهرستان ماسال به منظور ارائه راهبردهای توسعه” ضمن معرفی توانها و جاذبه های گردشگری شهرستان ماسال از جمله جاذبه های طبیعی (کوهستان، ییلاق، جنگل و… )، جاذبه های مذهبی و اقتصادی و فرهنگی، به تنگناها و مشکلات گردشگری شهرستان اشاره می کند و پیشنهاداتی را جهت برطرف نمودن این تنگناها ارائه می کند. در این تحقیق عمده ترین و اصلی ترین قابلیت گردشگری شهرستان ماسال جهت توسعه گردشگری وجود منابع طبیعی شهرستان بویژه کوهستان و مناطق ییلاقی معرفی شده است.
سورج غلامی (1380) در تحقیقی تحت عنوان ” مکان یابی سایت های توریستی در گیلان، نمونه موردی مکان یابی سایتهای توریستی و تدوین نمونه برنامه ریزی استفاده از سایت ماسال و شاندرمن” 14 منطقه توریستی در منطقه ماسال و شاندرمن شناسائی کرده و نقاط قابل توسعه به روش گاتمن(نمره گذاری ساده) ارزش گذاری و به شکل ماتریس طبقه بندی می شوند. معیار ارزش گذاری با توجه به موقعیت و میزان بهره‎مندی هر یک از مکانها از امکانات، تاسیسات و تجهیزات زیرساختی می باشد. از 14 نقطه، 3 نقطه دارای امتیاز بالای 40 می باشند به عبارتی از امکانات زیرساختی بالاتری برخوردار هستند.
طرح تحت عنوان نتایج مطالعات طرح توسعه گردشگری استان کیلان به درخواست معاونت عمرانی استانداری گیلان توسط شرکت مهندسین مشاور شهرسازی و معماری شمال در پائیز 1382 انجام گرفته که در آن هدف مکانیابی و امکان سنجی بسترهای مستعد توریستی استان بوده است.
مهدی نوان هادی لاهیجی (138 در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان بررسی سیمای طبیعی لاهیجان با تاکید بر اقلیم می گوید نتایج مطالعات نشان داد که شهرستان لاهیجان از نظر توپوگرافی از دو ناحیه هموار و مرتفع تشکیل شده است و بیشتر تشکیلات زمین شناسی منطقه مربوط به دورانهای اول و دوم و چهارم می باشد که با توجه به سایرشرایط طبیعی می توان با در نظر گرفتن مسائل زیست محیطی از توان بالقوه ای جهت بهره برداری معدن برخوردار باشد پوشش جنگلی منطقه علاوه بر انکه توان بالایی برای گردشگری ایجاد کرده در صورت رعایت اصول بهره برداری جهت صنایع چوب بطور بالقوه مناسب می‎باشد.
دو تن از استادان دانشگاه پاریس به نامهای ژرژ کازس و فرانسوا پوتییه (1382) در کتاب ” جهانگردی شهری” به تفصیل از نقش جهانگردی شهری در جهان امروز و آثار پرباری که در عمران و آبادی شهرها دارند سخن گفته اند و درباره آمایش جهانگردی در مناطق شهری هم بحث کرده اند.
علی موحد(1386) در کتاب “گردشگری شهری” به موضوعات مربوط به گردشگری شهری می پردازد از منابع و جاذبه های طبیعی مانند؛ رودخانه، دریاچه در شهر به عنوان عناصر اولیه جاذبه های گردشگری شهر نام می برد.
علی اصغر رضوانی (1379) در کتاب ” جغرافیا و صنعت توریسم” به بررسی محیط های شهری و صنعت توریسم می پردازد و انواع شهرهای توریستی و نقشی که بر عهده دارند را مورد مطالعه قرار می دهد و در این بین شهرهای تفرجگاهی و ییلاقی و برف شهرها را که از جاذبه های طبیعی موجود در خود شهر استفاده توریستی می نمایند، را معرفی کرده است.
کتایون فهیمی (1387) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود تحت عنوان ” بررسی پتانسیل های اکوتوریستی منطقه کوهستانی مریان تالش با بهره گیری از تجربه موفق در منطقه کوهستانی گنتینگ در کشور مالزی” قابلیت های اکوتوریستی منطقه کوهستانی مریان را معرفی کرده و به برنامه های موفق توریستی منطقه گنتینگ مالزی اشاره می کند و با توجه به شباهت هایی که بین این دو منطقه وجود دارد به این نتیجه می‎رسد که می توان از برخی از الگوهای رشد توریسم گنتینگ برای توسعه اکوتوریسم در مریان استفاده نمود.
1-11. مسائل و مشکلات تحقیق
– نبود اطلاعات زیست محیطی- اکولوژیکی مناسب
– عدم ارائه اطلاعات لازم توسط ادارات مربوطه در زمینه تحقیق که باعث اتلاف وقت و انرژی می باشد.
– عدم همکاری مسئولین محلی
2-1. توریسم، توریست، تعاریف و مفهوم آن
واژه توریسم از دو بخش تور و ایسم تشکیل شده که” تور” به معنای سفر، مسافرت و سیاحت و “ایسم” پسوندی که به مکتب فلسفی، مذهبی، سیاسی، ادبی و… . اشاره دارد. بنابراین توریسم یعنی مکتبی که پایه فکری آن سیاحت و گردشگری است. ریشه یونانی این واژه ” توریست ” است کهاز یونان به اسپانیا و سپس به فرانسه و از آنجا به انگلیس وارد شده است. در قرن چهاردهم میلادی کلمهTOUR به معنای” نوبت ” یا ” دوره خدمت “، در قرن پانزدهم به معنای ” حرکت دورانی ” و در قرن هفدهم به معنای ” مسافرت کردن به اطراف ” به کاررفت و در قرن هجدهم و نوزدهم کلمات ” توریسم ” و ” توریست ” از آن گرفته شد. توریسم نه تنها در زبان فرانسوی و انگلیسی، بلکه دراکثر زبانهای زنده دنیا با اندکی اختلاف در تلفظ، مفهوم مشترکی را می رساند. در زبان فرانسه، تور علاوه بر ” نوبت ” به مفهوم ” حرکت “، ” مسافرت ” و ” گردش” است، خواه این گردش به دور دنیا و یا حرکت به دور یک محور باشد. درفرهنگ لغات فارسی، گردشگری را چنین تعریف کرده اند: در اقطار عالم سفر کردن و شناختن، مسافرت برای تفریح و سرگرمی، و سفری که در آن مسافربه مقصدی می رود و سپس به محل سکونت خود باز می گردد. (کاظمی-1385-ص14)
2-2. پیشینه جهانگردی در ایران
آثار به دست آمده در برخی از مناطق باستانی فلات ایران نشان می دهد که از دیرباز رفت و آمد در میان اقوام پیش از تاریخی که در این فلات می زیسته اند رایج بوده است. افزون بر این، پیش از ورود و سکنا گزیدن آریایی ها، اقوامی مانند عیلامی ها در غرب، گوتی ها، لولوئی ها و کاسی ها در خوزستان، اوراتوها و مان تاها در شمال، و کاسپی ها، آماردها و تپورها در حاشیه جنوبی دریای مازندران زندگی می کردند. تمدن های کاسی، اوراتو و به ویژه عیلام از دیگر تمدن های فلات ایران مهمتر بوده اند. اطلاعات به دست آمده از آثار بر جای مانده از عیلامی ها نشان می دهد که یقینا راههای ارتباطی مطلوب و مناسبی داشته اند.
کوروش هخامنشی که از قوم پارسوا بود در سال 550 پیش از میلاددولت ماد را منقرض کرد وسلسله ی هخامنشی را بنا نهاد. در ابتدای سلطنت کوروش، راههای ارتباطی ایرانهمان راه های دوره ی ماد بود. با تسخیر سرزمین های دیگر و گسترش قلمرو امپراطوری هخامنشی، راههای ارتباطی در سایر سرزمین ها مانند آسیای صغیر و بین النهرین و قسمت های شرقی فلات ایران گسترش پیدا کرد. همزمان با ساختن راههای تازه، ساختن کاروانسرا، میل راهنمایی، آب انبار و دیگر امکانات موردنیاز مسافران رواج پیدا کرد. به شهادت هرودوت که در آسیای صغیر سفر کرده و بخشی از این راه شاهی را پیموده است داریوش برای رفاه حال مسافران، ایستگاههایی ایجادکرده بود. این ایستگاهها را می توان هسته ی اولیه ی واحدهای اقامتی به حساب آورد. در دفاتر دیوان برید، ویژگی های شاهراه های کشور ثبت شده بود.
در 331 پیش از میلاد، سپاهیان اسکندر پیروزمندانه وارد خاک ایران شدند. با غلبه ی اسکندر و جانشینان او بر قلمرو هخامنشیان، ارتباط مداومی بین یونان و مشرق زمین ایجاد شد و دامنه ی اطلاعات خارجیان از کشور ما گسترش پیدا کرد و بسیاری از آنان به ایران سفر کردند. در این دوران هزاران بازرگان و پیشه ور یونانی به امید انجام معامله های سودمند در سرزمین ها، فعالیت های صنعتی و بازرگانی پدید آوردند. سلوکیان در کنار راه هایی که از بیابان می گذشت، در فواصل معین، آب انبار و کاروانسراهایی بنا کرده بودند، به همین سبب سرعت ارتباطات و حمل و نقل چنان افزایش یافت که از آن زمان تا اختراع ماشین بخار، چنین سرعتی بی سابقه بود(الوانی و پیروزبخت، 1385، ص37-41). در زمان هخامنشیان سفرهای دریایی نیز انجام می شده است که از آن جمله می توان به سفرهای دریانوردی به نام “اسکیلاکس کاریاندی” که به امیر البحر یونانی شهرت داشت، اشاره کرد (پیرنیا و آشتیانی، 1381، ص 77).
در دوره‎ی اشکانیان، جاده ها و وسایل حمل و نقل، نظم بیشتری پیدا کردند. در این دوره برای اخذ عوارض از کالاها، نه تنها به امنیت جاده ها توجه می شد، بلکه به وسیله ی ماموران، معابر و جاده ها تعمیر و بازسازی می شد. در بیابان نیز برای کاروانهای تجاری و مسافران، چاه های آب حفر کرده بودند. در اسنادی که از این دوران به دست آمده، از پلیس ویژه ای به نام ” پلیس سوار بیابان” نام برده شده است. در آن دوران، به منظور فراهم کردن تسهیلات سفر و آگاه کردن مسافران از مسیرها و امکانات رفاهی، جزوه و نقشه هایی برای راهنمایی کاروانیان تهیه می شد و در اختیار انان قرار می گرفت. در دوره اشکانیان، چانگ تین به عنوان فرستاده خاقان چین به ایران اعزامشد که موجب توسعه روابط بازرگانی بین ایران و چین در آن زمان شد. (نوربخش، 1370، ص53-44)
در دوران حکومت ساسانیان بر ایران، راهها همانند دوران اشکانیان بود. تجارت ابریشم را ایرانیاندر دست داشتند و رومیان هر چه می کوشیدند که برای خرید مستقیم ابریشم از چین راهی پیدا کنند موفق نمی‎شدند. ساسانیان نیز مانند اشکانیان برای تامین هزینه نگهداری راهها از کالاهای بازرگانی مالیات می گرفتند که از منابع مهم درآمد دولت به حساب می آمد. (نوربخش، 1370، ص 44-53 )
در پائیز 616 ق، چنگیز به ایران یورش آورد و طی دو سال، بخش عظیمی از کشور ایران را تصرف کرد.
شاه اسماعیل صفوی با درهم شکستن قدرت خاندان آق قویونلو در سال907 ق دولت مقتدر صفوی را بنا نهاد. به رغم آشفتگی های اوایل دوران صفوی، مسافرانی از کشورهای اروپایی به قصد تجارت و سیاحت به ایران سفر می کردند که از میان آنها می توان به کنستانتین لاسکاری ونیزی، لودوویکودی وارتمای ایتالیایی و لوئیچی رانچینوتوی ونیزی را نام برد. از زمان سلطنت شاه عباس اول تا انقراض سلسله صفوی را می‎توان درخشان ترین دوره توسعه سیاحتگری در ایران به شمار آورد. توسعه گردش و سیاحت در آن دوره به چند عامل بستگی داشت که مهم ترین آنها عبارت بودند از : راههای ارتباطی مناسب، اقامتگاههای متعدد و مناسب، امنیت عبور و مرور.
امنیت عمومی و ثبات سیاسی کشور در دوره شاه عباس اول، مهمترین عامل توسعه اقتصادی، جلب جهانگردان خارجی و رونق سیر و سفر در ایران بود. از این دوره به بعد، برای سهولت ارتباطات و توسعه اقتصادی در کشور، شبکه منظمی از راههای اساسیبه وجود آمد. امروزه هنوز راههایی که به عنوان “راه شاه عباسی” شهرت دارد در بعضی نقاط کشور شناخته می شود که در واقع جایگزین ” شاهراه بزرگ هخامنشی” است. ژان شاردن فرانسوی، یکی دیگر از جهانگردان مشهور این دوره اولین بار در 1665 م به ایران آمد و پس از آن، دوبار به ایران سفر کرد. در این دوران، شمار بسیار زیادی از بازرگانان کشورهای اروپایی به اصفهان، پایتخت ایران، که ثروتمندترین و مشهورترین بازرگانان جهان به آنجا سفر می کردند، می رفتند تا به مبادله کالا بپردازند. (الوانی و پیروزبخت، 1385، ص53)
پس از قیام چادرنشینان افغانی و تسلیم شدن شاه سلطان حسین، آخرین شاه صفوی، ایران دچار هرج و مرج شد و به دلیل اغتشاشات داخلی و کشمکش های خونین ناشی از آن، تجارت در ایران رو به انحطاط رفت و مسافرت های داخلی نیز جلوه و رونق خود را از دست داد. با آمدن نادر قلی از طایفه افشار و بیرون رانده شدن افغان ها، پادشاهی ایران برنامه های آبادانی کشور و به ویژه راه سازی، که متوقف شده بود را از سر گرفت. به دستور نادر شاه، راههایی هموار ساخته شد. با وجود کوشش های فراوان نادر شاه و علاقه او به توسعه تجارت، ایران دیگر نتوانست در مقایسه با کشورهای اروپایی، از جایگاه اقتصادی مهمی برخوردار شود. از جهانگردانی که در این دوره به ایران سفر کردند می توان از ویلیام فرانکلین، پرلند رودی اس، سسیلی، جی. آتر و پر بازن نام برد.
دردوره فتحعلیشاه قاجار(1212 تا 1250ق) عده زیادی از عوامل و دلالان انگلیسی و فرانسوی، برای کسب اطلاعات نظامی، در سراسر ایران به سفر پرداختند. جیمز موریه، نویسنده معروف کتاب سرگذشت حاجی بابای اصفهانی، یکی از مشهورترین مسافرانی بود که در دوره فتحعلیشاه، دو بار به ایران سفر کرد و تحقیقات باستان شناسی ارزنده ای انجام داد. از آنچه در سفرنامه جهانگردان دوره پادشاهی محمد شاه آمده است چنین استنباط می شود که در دوره او، وسایل حمل و نقل و امکانات سفر در ایران تغییرات عمده ای نکرد. یکی از کارهایی که صدراعظم ناصرالدین شاه یعنی امیرکبیر در این دوران انجام داد، در کنار اجرای طرح های آبادانی، تاسیس چاپارخانه بود. در هر چاپارخانه، یکی دو اتاق برای توقف مسافران سر راه بنا کرده بودند. در زمان ناصرالدین شاه یک زن ایتالیایی به نام مادام کارلا سرنا وارد ایران شد و به مدت یک سال در ایران اقامت کرد. یکی دیگر از زنان جهانگرد، مادام دی لافوا، مهندس و باستان شناس معروف فرانسوی است که در سال 1881م/ 1298ق از راه ترکیه به ایران آمد. او وقایع روزانه مسافرت و شرح مشاهدات و نتیجه پژوهش های همسرش را به تفصیل یادداشت کرده است. در اوایل قرن 13 هجری(19میلادی) دیپلماسی غرب راه ورود به ایران را گشود و در نتیجه گروههای سیاسی و نظامی و به دنبال آن مسافران خارجی راه ایران را در پیش گرفتند. (نوربخش، 1370، ص 374)
در آغاز قرن بیستم میلادی، 2400 کیلومتر راه شوسه در ایران ساخته شده بود که از شرق به غرب و از شمال به جنوب ایران امتداد داشت. راههای کاروان رو، به تدریج به جاده ی شوسه تبدیل شدند و در پی آن، تعداد زیادی اتومبیل وارد ایران شد. بهبود راهها سبب شد که نخستین وسایل نقلیه ی عمومی برای حمل بار و مسافر شروع به کار کنند. کشور ایران، چهار راه بزرگ دنیای قدیم و جدید، و تنها وسیله‎ی ارتباط آسیا و اروپا به شمار می آمد. تا پیش از استفاده از راههای دریایی، ایران کماکان موقعیتی خود را حفظ کرده بود. با اختراع راه آهن، شرایط جغرافیایی و موقعیت طبیعی ایران سبب شد که دولت های خارجی برای بدست آوردن امتیاز راه آهن در ایران اقداماتی انجام دهند. یکی از مهمترین عواملی که در بهبود و پیشرفت صنعت جهانگردی (گردشگری) در هر کشوری موثر است، خطوط هوایی است. در اوایل قرن بیستم، ایجا خطوط هوایی در ایران مورد توجه قرار گرفت. در سال 1332 ق، نخستین هواپیما در آسمان تهران پدیدار شد و خلبان آن که فردی لهستانی بود، هواپیما را در میدان مشق فرود آورد. سازمان هواپیمایی ایران، در اواسط سال 1301 ش، تاسیس شد.
با گسترش روز افزون سفر خارجیان به ایران و توجه ایرانیان به سفرهای درون کشوری و به منظور شناساندن تمدن باستانی و غنی ایران به خارجیان، تاسیس سازمانی برای ارائه ی خدمات مربوط به سیر و سیاحت به نظر می رسید. به همین سبب در سال 1314ش، اداره ای به نام ” اداره ی جلب سیاحان خارجی و تبلیغات” در وزارت داخله(وزارت کشور) تاسیس شد که وظیفه ی آن، انجام امور مربوط به جهانگردی کشور بود. در سال 1330 ش، ” شورای عالی جهانگردی” جایگزین اداره ی جلب سیاحان خارجی و تبلیغات شد. این شورا هفته ای یک بار در وزارت کشور تشکیل می شد و مسئولیت آن به عهده اداره‎ی سیاسی وزارتخانه بود. در سال 1340ش، با تصویب هیات وزیران، شورای عالی جهانگردی تشکیل شد. وظیفه ی شورای عالی جهانگردی تعیین خط مشی و برنامه های اجرایی اداره ی امورجهانگردی وزارت کشور بود. نبود وسایل پذیرایی و تجهیزات کافی و نیاز به اقدامات اساسی در این زمینه سبب شد که دولت اقدامات جدی تر و موثرتری در زمینه ی جهانگردی انجام دهد. بر اساس تصویب نامه های هیات وزیران در 17 فروردین 1342ش، ” سازمان جلب سیاحان” تاسیس شد که هدف آن معرفی بیشتر کشور ایران، تشویق جهانگردان خارجی و داخلی به بازدید از آثار باستانی، تاریخی و مناظر طبیعی کشور بود. (الوانی و پیروزبخت، 1385، ص 63) در سال 1353 سازمان جلب سیاحان و وزارت اطلاعات و جهانگردی تشکیل می شود. در سال 1354 طبق اساسنامه وزارت مذکور، شورای عالی جهانگردی با حضور چند وزیر و روسای برخی از سازمانها و چند صاحبنظر در مسایل جهانگردی شکل می گیرد. این تشکیلات تا انقلاب اسلامی به کار خود ادامه داد و پس از انقلاب در تاریخ 21/1/1358 مصوبه ای در شورای انقلاب اسلامی تصویب شد که طی آن شرکت سهامی گشت ها، شرکت تاسیسات جهانگردی و مرکز خانه های ایران و سازمان مراکز جهانگردی برای ورزشهای زمستانی در هم ادغام و سازمانی به نام ” سازمان مراکز ایرانگردی و جهانگردی” وابسته به وزارت اطلاعات و جهانگردی پدید می آید. در تاریخ7/3/1358 وزارت اطلاعات و جهانگردی به وزارت ارشاد ملی تغییر نام داد و بعدها در سال 1359 وزارت ارشاد اسلامی نامیده شد. در این زمان معاونت امور سیاحتی و زیارتی وزارت یاد شده متولی بخش گردشگری در کشور می شود. در سال 1370 قانون توسعه صنعت ایرانگردی و جهانگردی مشتمل بر 12 ماده و 3 تبصره به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و پس از ان ادارات کل نظارت بر خدمات سیاحتی و زیارتی، مرکز مطالعات و تحقیقات ایرانگردی و جهانگردی دفتر برنامه ریزی مرکز فرهنگی ایرانیان خارج از کشور زیر نظر معاونت امور سیاحتی و زیارتی فعالیتهایی را شروع کردند.
در حال حاضر سازمان ایرانگردی و جهانگردی در وزارت ارشاد استقرار داشته، کلیه امور و وظایف مربوط به معاونت سیاحتی و زیارتی را بر عهده دارد. این سازمان ادارات و مراکزی را در استانها ایجاد کرده و درصدد تمرکز بخشیدن به فعالیتهای مربوط به صنعت گردشگری می باشد. (روزنامه ایران، 1385، ص16)
بطور کلی بعد از انقلاب اسلامی صنعت گردشگری در کشور با رکود مواجه گشت و به دلیل دگرگونی‎هایی که در ساختارهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و عقیدتی کشور بوجود آمد برای مدت حداقل یک دهه صنعت گردشگری به غفلت و فراموشی سپرده شد و این غفلت ضربات سنگینی برپیکره و ارکان این بخش خدماتی کشور وارد کرد که هنوز اثرات و نتایج آن از بین نرفته و با وجود این که اغلب مسئولان درصدد رونق بخش گردشگری کشور هستند اما هنوز موفقیتی حاصل نشده است.
براساس گزارشهای سازمان جهانی جهانگردی، ایران با در اختیار داشتن 1200 اثر مهم تاریخی، فرهنگی و جاذبه های طبیعی بی شمار در سال 2004 میلادی فقط 690 هزار گردشگر بین المللی را جذب نموده است. درآمد ایران از این صنعت تنها 700میلیون دلار بوده و رتبه 42 را کسب نموده است. (ذوالفقاری، 1384، ص 104)
2-3. جایگاه گردشگری در مطالعات جغرافیایی
ارتباط علمی و کارکردی میان جغرافیا و فعالیتهای گردشگری از آن جا فاش می شود که گردشگری در بسترمکان شکل گرفته و تداوم می یابد و مکان یکی از ارکان دانش جغرافیا است (منشی زاده، 1376، ص 25)
از مجموعه تعاریفی که از علم جغرافیا و توریسم به عمل آمده چنین بر میآید جغرافیا علم روابط متقابل انسان و محیط است. (شکوئی، 1373، ص 27)
به عبارت دیگر جغرافیا دارای سه ویژگی عمده است:
الف) تاکید بر مکان: در علم جغرافیا با گوناگونی مکانی، فضایی پدیده های طبیعی، انسانی روبرو هستیم.
ب) دومین ویژگی علم جغرافیا تاکید بر روابط انسان و محیط است که حالت اکولوژیک یا بوم شناختی جغرافیا را نشان می دهد، ویژگی اکولوژیک به دو صورت بررسی می شود:
1- تاثیر مردم بر طبیعت
2- تاثیر طبیعت بر مردم
ج) سومین ویژگی جغرافیا، تحلیل ناحیه است که در آن رویکرد مکانی، فضایی بررسی می شود. (زنگی آبادی، 1380، ص28بادآبادی )
2-4. گردشگری شهری
گردشگری شهری سفر به شهر با انگیزه های متفاوت و بازدید از جاذبه ها و استفاده از امکانات و تسهیلات خدماتی موجود در شهر است. روند و جریان گردشگری در شهر نقش موثری بر ساختار اجتماعی – اقتصادی و فضایی شهر دارد.
گردشگری شهری فعالیت هایی است که در ارتباط با عناصر و جاذبه های انسانی و طبیعی و مراکز خدماتی، اقتصادی و بهداشتی و… در شهرها صورت می گیرد. شهرها با ارائه امکانات و خدمات مناسب و خلق جاذبه های طبیعی و مصنوعی باعث جذب گردشگر و در نتیجه باعث افزایش درآمد و ایجاد اشتغال در شهر می شوند.
نقش دوگانه شهرها در گردشگری
بطور کلی محیط شهری از دو نقطه نظر با صنعت گردشگری در ارتباط است؛ شهرها هم می توانند به عنوان مبدا مسافرت های گردشگری مطرح باشند و هم مقصد گردشگری باشند. محیط های شهری با ایفای دو نقش توریست پذیری و توریست فرستی از کانون های فعالیتهای توریستی به شمار می آیند.
به استثنای تعداد معدودی از شهرها که بر حسب مکان جغرافیایی با دریا و جنگل و مناظر طبیعی دیگر پیوند خورده اند و می توانند برای تفریح و استراحت جامعه شهری فضای باز و آزادی عرضه کنند، بقیه شهرهای جهان فضای سبز خود را به منظور ساخت میدان های بزرگ و ساختمان های شهری و توقف وسایل و سایر نیازهای شهری به ویژه در شهرهای صنعتی از بین برده اند و به جای آن شهری را از سنگ و آجر و سیمان و آسفالت جایگزین کرده اند. ممکن است این شهرها از لحاظ ذخایر فرهنگی غنی باشند و برای گردشگران خارجی جذاب باشند اما نمی توانند برای ساکنان خود شهر مدام جالبی باشند. فضای پرهیاهو و خسته کننده شهرها و خستگی روحی شهرنشینان، پیچیدگی روابط اجتماعی در شهرهای بزرگ و… از عواملی هستند که که شهرنشینان تمایل دارند برای ساعات و روزها و یا به مدت چند هفته از شهر و محیط شهری خارج شوند. همچنین شهرها دروازه های ورود و خروج گردشگران به اطراف و پیرامون خود هستند.
با وجود مشکلات و مسائل زندگی شهری نباید تصور کرد که زندگی در شهرها غیرقابل تحمل و فاقد هرگونه مزیت است. در شهرها عواملی وجود دارند که شهرنشینان را به زندگی امیدوار نموده و فعالیت را در آن رونق بخشیده است. دارا بودن جاذبه های توریستی و امکانات رفاهی، خدماتی، وجود مراکز خرید و تفریحی و ورزشی و بناهای تاریخی به ویژه در شهرهای قدیمی و دیگر جاذبه ها موجب شده اند که شهرها همیشه به عنوان مقصد گردشگری جهانگردان به شمار آیند.
عناصر گردشگری شهری
الگوهای رفتاری گردشگران متاثر از منابع و جاذبه های گردشگری، مراکز اقامتی و پذیرایی و امکانات و خدمات در شهر است و تبلور آن فضای گردشگری را شکل می دهد.
عناصر مهم گردشگری شهری را می توان بصورت ذیل تقسیم بندی نمود:
عناصر اولیه گردشگری
عنصر اولیه ورکن اصلی صنعت گردشگری، جاذبه است. جاذبه های گردشگری (Tourist attraction) گردشگران را به بازدید از یک منطقه ترغیب می کنند. وجود منابع و جاذبه های گردشگری در مقصد برای جذب گردشگران ضروری است. بازدید کنندگان و جهانگردان با دیدن آن نیازهای تفریحی موردنظر خود را از جهات مختلف تامین می کنند.
بطور کلی جاذبه ها به دو دسته تقسیم می شوند:
الف)- جاذبه های طبیعی: جاذبه هایی که طبیعت در اختیار ما قرار داده است؛ مانند سواحل شنی، جنگل‎های استوایی، کوره راه های کوهستانی، چشمه های آب معدنی، چشم اندازهای طبیعی، رودخانه ها و… گردشگران را به محیط طبیعی جذب می کنند. برخی از گردشگران اساسا به خاطر آب و هوا به مسافرت می روند. عده ای گرما و تابش آفتاب و عده ای سرما و بارش برف و برخی نیز آب و هوای مرطوب را دوست دارند.
ب)- جاذبه های فرهنگی: که توسط بشر بوجود امده اند و شامل تمام تجلی ها و تبلورهای بیرونی و فرهنگ هر کشور است که می توان آنها را دید، نمایش داد و یا به نوعی عرضه نمود.
ج)- جاذبه های شهری: نفش پذیری و کارکرد شهرها در گردشگری تابعی از ویژگی ها، جاذبه ها و یا خدمات گردشگری می باشد. شهرها بر اساس نقش و کارکرد آنها به شهرهای تفرجگاهی و ییلاقی، شهرهای هنری و گنجینه ای، شهرهای فستیوالی و کنگره ای، شهرهای مذهبی و زیارتی، شهرهای درمانی و آسایشگاهی، برف شهرها و شهر بازنشستگان تقسیم بندی نمود.
جاذبه های شهری بطور خاص عبارتند از :
الف)- مکان های فعالیت برای گردشگران، در این نوع مکانها خود گردشگران از برخی فعالیتها بازدید می‎کنند و یا در برخی از آنها شرکت می کنند مانند خدمات و تسهیلات فرهنگی، ورزشی
ب)- مکان های تفریحی که مورد بازدید گردشگران قرار می گیرد مانند ویژگی های فیزیکی و نماد های اجتماعی و فرهنگی شهر
ارزشهای ذاتی یک جاذبه به خودی خود جذاب نمی شوند بلکه نحوه ی عرضه آن است که می تواند بر ارزش جاذبه بیفزاید و گردشگر بیشتری را جذب نماید. وجود امکاناتی مانند یک غذاسرای خوب، مکانی برای بازی کودکان، وجود تفریحگاه عمومی و… در کنار یک جاذبه نیازهای بسیاری از مردم را برطرف می‎سازد و در نتیجه آن جاذبه گردشگران بیشتری را به خود جذب می کند.
عناصر ثانویه گردشگری
عناصر ثانویه گردشگری تاسیسات اقامتی و پذیرایی هستند که به گردشگران خدمات می دهند. هر چه کمیت و کیفیت این عناصر بهتر باشد ماندگاری گردشگران در شهر و میل و رغبت آنان به سفر بیشتر خواهد شد. البته تنها بازدیدکنندگانی که از خارج از شهر می آیند از این امکانات استفاده نمی کنند بلکه خود مردم شهر نیز از این امکانات و زیر ساختها بهره خواهند برد.
گردشگران برای انتخاب مکان موردنظر خود عوامل مختلفی را در نظر می گیرند مانند امکانات مناسب، کیفیت، نزدیکی به شهر، نزدیکی به جاذبه های شهری و غیره. مهمترین تاسیسات گردشگری در شهرها عبارتند از هتل ها، هتل آپارتمانها، مهمانپذیرها و غذاسراها.
2-5. توسعه پایدار و توسعه پایدار شهر
توسعه پایدار از دو عنصر توسعه به معنی بهبود شرایط زندگی مردم از لحاظ اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و… و پایداری به معنای ماندگاری منابع زیست محیطی و عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی تشکیل شده است. اصطلاح توسعه پایدار را می توان چنین تعریف کرد: بهره برداری از منابع موجود و رفع نیازها و افزایش کیفیت زندگی نسل کنونی و نگهداری و محافظت از منابع برای نشل آینده تا آنان نیز بتوانند از این منابع استفاده کنند به عبارتی توسعه پایدار به نفع نسل حاضر و آینده است.
توسعه پایدار در شهر از نظر کالبدی تغییراتی است که در کاربری اراضی و سطوح تراکم جهترفع نیازهای ساکنان شهر در زمینه مسکن، حمل و نقل، اوقات فراغت و غذا انجام می گیرد تا شهر در طول زمان از نظر زیست محیطی سالم و بدون آلودگی و از نظر اقتصادی بادوام و از نظر اجتماعی همبسته باشد. (محمدی، 1380، ص 11)
3-1. کلیات جغرافیایی لاهیجان
شهرستان لاهیجان بین 49 درجه و 45 دقیقه تا



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید