دانشکده علوم انسانی
پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد (M-A)
رشته: جغرافیای سیاسی
عنوان :
تعیین مصادیق جنگ نرم در ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران
استاد راهنما :
دکتر زهرا پیشگاهی فرد
نگارش :
علی فدوی
شهریور 1393
باسمه تعالی
این فرم باید توسط دانشجو تایپ شده به تعداد خواسته شده، در روز دفاع تحویل داده شود.
کد دفاع11721506922027تاریخ صورتجلسه شورای پژوهشی24/12/92
صورتجلسه دفاع
با تأییدات خداوند متعال جلسة دفاع از پایاننامه کارشناسی ارشد خانم/ آقایعلی فدوی دررشتة:جغرافیای سیاسی تحت عنوان:تعیین مصادیق جنگ نرم در ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران با حضوراستاد راهنما، استاد(استادان)مشاور و هیأت داوران دردانشگاه آزاد اسلامی- واحد رشت درتاریخ29/6/93تشکیل گردید.در این جلسه ، پایاننامه با موفقیت مورد دفاع قرار گرفت.نامبرده نمرةبا امتیاز( بدون احتساب نمره مقاله ) دریافت نمود.
محل امضاءدکتر زهرا پیشگاهی فرد نام و نامخانوادگی استاد راهنما:محل امضاء-نام و نامخانوادگی استاد مشاور:
محل امضاء
1- 2-

هیأت داوران:
1-دکتر یوسف زین العابدین
2-دکتر رضا حسن پور
معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی- واحد رشت

مدیرگروه یا رئیس تحصیلات تکمیلی واحد:
نام و نامخانوادگی دکتر تیمور آمار
محل امضاء

) ***********اطلاعات این قسمت حتما توسط کارشناس پژوهشی تکمیل گردد) ***********
نمره حاصل از ارزشیابی مقاله/ مقالات دانشجو برابر ضوابط ( ازسقف 2نمره ) ……………………… محاسبه و نمره نهایی پایان نامه ( مجموع نمره دفاع و مقاله ) به عدد ………………………… به حروف ………………………………………………………………………………….. با درجه ……………………………. به تصویب رسید.
تأییدکارشناس حوزه پژوهشی تأییدمعاون پژوهشی و فناوری دانشگاهآزاداسلامی- واحدرشت
معاونت پژوهش و فنآوری
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد به اینکه عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاسداشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه دانشگاه در اعتلای فرهنگ و تمدن بشری، ما دانشجویان و اعضاء هیات علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد میگردیم اصول زیر را در انجام فعالیتهای پژوهشی مدنظر قرار داده و از آن تخطی نکنیم:
1- اصل حقیقتجویی: تلاش در راستای پیجویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هرگونه پنهانسازی حقیقت .
2- اصل رعایت حقوق: التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان (انسان، حیوان و نبات) و سایر صاحبان حق .
3- اصل مالکیت مادی و معنوی: تعهد به رعایت کامل حقوق مادی و معنوی دانشگاه و کلیه همکاران پژوهش .
4- اصل منافع ملی: تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظر داشتن پیشبرد و توسعه کشور در کلیه مراحل پژوهش .
5- اصل رعایت انصاف و امانت: تعهد به اجتناب از هرگونه جانبداری غیر علمی و حفاظت از اموال، تجهیزات و منابع در اختیار .
6- اصل رازداری: تعهد به صیانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد، سازمانها و کشور و کلیه افراد و نهادهای مرتبط با تحقیق .
7- اصل احترام: تعهد به رعایت حریمها و حرمتها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هرگونه حرمت شکنی .
8- اصل ترویج: تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج تحقیقات و انتقال آن به همکاران علمی و دانشجویان به غیر از مواردی که منع قانونی دارد .
9- اصل برائت: التزام به برائتجویی از هرگونه رفتار غیرحرفهای و اعلام موضع نسبت به کسانی که حوزه علم و پژوهش را به شائبههای غیرعلمی میآلایند .
تقدیر و تشکر
سپاس خدای را که سخنوران، در ستودن او بمانند و شمارندگان، شمردن نعمت های او ندانند و کوشندگان، حق او را گزاردن نتوانند. و سلام و درود بر محمّد و خاندان پاك او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛ و نفرين پيوسته بر دشمنان ايشان تا روز رستاخيز…
بدون شک جایگاه و منزلت معلم، اجّل از آن است که در مقام قدردانی از زحمات بی شائبه ی او، با زبان قاصر و دست ناتوان، چیزی بنگارم.لذا از همه اساتید گرامی به ویژه استاد راهنمای عزیز خانم دکتر پیشگاهی فرد و آقای دکتر علیزاده به پاس راهنمایی های بی دریغشان تقدیر و تشکر می نمایم.
تقدیم به :
مقدسترین واژه ها در لغت نامه دلم؛
مادر مهربانم که زندگیم را مدیون مهر و عطوفت او می دانم…
پدر عزیزم که مشفق، بردبار و حامی من است…
همسر صبورم که نشانه لطف الهی در زندگی من است…
فرزندان نازنینم که گرمابخش زندگی من هستند…
فهرست مطالب
چکیده1
فصل اول: کلیات تحقیق2
1-1-مقدمه3
1-2- بیان مسأله4
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق5
1-4- اهداف تحقیق5
1-5- فرضیه های تحقیق5
1-6- سوال اصلی تحقیق6
1-7- نوآوری تحقیق 6
1-8- پیشینه تحقیق6
1-9- سازماندهی تحقیق7
فصل دوم: ادبیات تحقیق8
2-1- تعریف جنگ9
2-1-2- انواع جنگ9
2-2- جنگ سخت9
2-3- جنگ نیمه سخت10
2-4- جنگ نرم10
2-5- پيشينه و تاريخچه جنگ نرم12
2-6- دكترين جنگ نرم15
2-7- پيشينه جنگ نرم عليه جمهوري اسلامي16
2-8- تاکتیکهای جنگ نرم18
2-9- گروه های هدف جنگ نرم23
2-10-شبکه سازی، گزینه جدید آمریکا برای مقابله با جمهوری اسلامی ایران23
2-11-عوامل زمینه ساز جنگ نرم 26
2-12-پیشینه قدرت نرم28
2-12-1- تقسیم بندی قدرت نرم29
2-12-2-تغییر راهبردی مفاهیم در غرب31
2-13- ژئوکالچر33
2-14-نظریه ها ورویکردها36
فصل سوم: روش اجرای تحقیق40
3-1- روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………40
3-2-روش گردآوری اطلاعات41
3-3- عوامل طبیعی41
3-4- عوامل انسانی45
3-5- عوامل سیاسی47
فصل چهارم: یافته های تحقیق49
4-1- جمهوری اسلامی ایران در شرایط جدید ژئوپلیتیكی50
4-2- محورهای اساسی در استراتژی ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران53
4-3-الزامات ژئوپلیتیکی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران56
4-4- ماهيت جنگ نرم58
4-5- تبیین و تشریح بنیادهای جنگ نرم در ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران60
4-6- تبیین و تشریح جنگ نرم در امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران65
4-7- جنگ نرم و تهاجم به حوزه فرهنگ69
4-8- سطوح اهداف دشمن در جنگ نرم70
4-9-راهكارهاي آمريكا در جنگ نرم با جمهوري اسلامي ايران71
4-10- دلايل به كارگيري قدرت نرم عليه جمهوري اسلامي ايران73
4-11-ناتوي فرهنگي؛ چهره‌اي ديگر از جنگ نرم75
4-12-جنگ رسانه‌اي امريكا عليه جمهوري اسلامي ايران77
4-13-شبكه‌سازي تحت پوشش اقدامات مدني عليه جمهوري اسلامي ايران79
4-14-نحوه تأثیرگذاری جنگ نرم در ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران81
4-15-شاخصه های ناتوی فرهنگی از نظرگاه رهبری انقلاب81
4-16-راههای تحقق بخشی جنگ نرم82
4-17-مقابله با جنگ نرم83
4-18-آسیب های مقابله با جنگ نرم84
4-19-ابعاد قدرت نرم در فرآيند انقلاب اسلامي ايران84
4-20-موانع وراهكارهاي ارتقاي جايگاه و نقش قدرت نرم در روند تكاملي انقلاب اسلامي90
4-21- عمده ترین مصادیق جنگ نرم93
4-22- نقش زنان در جنگ نرم96
4-23- کاربرد ماهواره به عنوان یکی از ابزارهای اصلی جنگ نرم98
4-24- تأثیرات اینترنت در جنگ نرم غرب علیه ایران101
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری105
5-1-نتیجه گیری106
5-2-پیشنهادات107
منابع و مآخذ110
فهرست جداول
عنوانصفحهجدول 2-1- قدرت جنگ نرم و سخت 12
فهرست اشکال
عنوانصفحهسطوح مختلف جنگ نرم 28نقشه جغرافیایی ایران 43سلسله مراتب مجریان جنگ نرم به ترتیب ایفای نقش66
چکیده
جنگ نرم از لحاظ بررسی های علمی، مفهومی نوین و از جنبه تاریخی، مفهومی بسیار کهن است. این مفهوم در دنیا باواژه قدرت نرم شناخته می شود. جنگ نرم در مفهوم نوین آن با ویژگی هایی از جمله نرم افزار گرایی،ذهنیت سازی، تهی سازی از درون، تغییر هویت فرهنگی، تغییر الگوهای رفتاری، همراه با الگوسازی رفتاری، ایجاد تردید در مبانی و زیر ساخت های فکری یک نظام سیاسی ، زمینه سازی برای ایجاد بحران در ارزش ها و باورهای اساسی جامعه و بهره گیری از بحران های پنجگانه سیاسی- هویت مقبولیت، مشارکت، نفوذ و توزیع – را شامل می شود.بایستی توجه کرد که جنگ نرم هم از لحاظ ماهوی و هم از لحاظ شکلی به مراتب پیشرفته تر ، پیچیده تر و خطرناک تر از جنگ سخت است. علت اصلی این امر را باید در ابزارهای ارتباطی جدید مورد استفاده در جنگ نرم و برنامه ریزی های پی در پی غرب جهت ایجاد ناامیدی و خودباختگی در ملت های مسلمان جستجو کرد . ضمن آنکه کشورمان به دلیل جایگاه نخست و مهمی که در توجه ملت های مظلوم و رنج دیده دنیا همچون فلسطین دارد به شدت تحت فشار امپریالیسم رسانه ای غرب و به ویژه صهیونیست ها، که گردانندگان اصلی رسانه های غربی هستند، قرار دارد. این پایان نامه به بررسی مصادیق جنگ نرم در ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران پرداخته و به این نتیجه گیری رسید که آمریکا و غرب با شیوه های متعدد فرهنگی درصدد تقابل با نظام جمهوری اسلامی ایران می باشند. روش مورد استفاده در این پایان نامه تحقیقات کتابخانه ای، اسنادی و تحلیل سلسله مراتبی است.
کلید واژه ها: جنگ نرم، جنگ سخت، نظام سیاسی ، قدرت نرم، ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1-مقدمه
پدیده جنگ نرم که هم‌اکنون به عنوان پروژه‌ای عظیم علیه جمهوری اسلامی ایران در حال تدوین است در شاخص‌هایی ماننده ایجاد نابسامانی اقتصادی، شکل دادن به نارضایتی در جامعه، تأسیس سازمان‌های غیردولتی در حجم گسترده، جنگ رسانه‌ای، عملیات روانی برای ناکارامد جلوه دادن دستگاه اداری و اجرایی دولت، تضعیف حاکمیت ایران از طریق روش‌های مدنی و ایجاد ناتوی فرهنگی متبلور می‌شود. در برایند جنگ نرم، عوامل براندازی یا از زمینه‌های موجود در جامعه برای پیشبرد اهداف خود بهره می‌برند یا به طور مجازی سعی در ایجاد نارضایتی در نزد افکارعمومی و سپس بهره‌برداری از آن دارند.استفاده از مشکلات اقتصادی، تنوع کثرت قومی ایران، ایجاد و دامن زدن به نافرمانی مدنی در تشکل‌های دانشجویی و نهادهای غیردولتی و صنفی، تلاش در نزدیکی به مردم تحت پوشش حمایت از حقوق بشر و دمکراسی در ایران، ایجاد شبکه‌های متعدد رادیو تلویزیونی فارسی زبان حمایت از اپوزیسیون (سفر فعالان جوان خارجی از کشورهای متحد با امریکا به ایران تحت عناوین جهانگرد که در صورت نیاز، به جنبش‌های مدنی و نافرمانی‌ها بپیوندند)، تسهیل فعالیت ان.جی.اُ امریکایی در ایران، دعوت فعالان جوان ایرانی به خارج برای شرکت در سمینارهای کوچک (این افراد باید از سوی مقامات امریکایی انتخاب شوند نه نهادهای ایرانی)، استفاده از سفارتخانه‌های کشورهای دیگر و به طور کلی تضعیف ستون‌های حمایتی حکومت ایران از جمله راهکارهای اجرای این استراتژی به شمار می‌آیند. در حال حاضر و در قرن کنونی، با توجه به رخدادها و دگرگونی های سیاسی و اجتماعی پیش آمده در نقاط مختلف جهان با استفاده از شیوه تهدید نرم که یکی از انواع آن جنگ نرم است،کمتر صاحب نظری درباره نقش و تاثیر وسایل ارتباط جمعی در این تحولات تردید دارد. همچنین پژوهش های علمی نیز بر این نکته تاکید دارند که با گسترش فناوری های نوین ارتباطی، قرن بیست و یکم به ندرت شاهد جنگ سخت خواهد بود و با توجه به مزایای جنگ نرم، کشورها و دولت ها برای پیگیری اهداف و منافع خود در قالب های تازه به جنگ نرم و کاربرد حرفه ای رسانه ها رو آورده اند.
در میان این وسایل ارتباطی، ماهواره ها و کانال های رادیویی و تلویزیونی متنوع آنها از اهمیت ویژه ای برخوردارند.هر چند به نظر نمی رسد که ماهواره نسبت به دیگر رسانه ها، یک وسیله ارتباطی جدید باشد اما این پدیده خصوصیت ویژه ای دارد که آن را از سایر وسایل ارتباط جمعی جدا می سازد و آن پوشش جغرافیایی است.زمانی که جامعه بین المللی پس از اولین کنفرانس صلح لاهه در سال 1899 میلادی در اندیشه تنظیم قواعد و مقررات ناظر بر جنگ های سخت، وارد قرن بیستم شد، شاید کسی فکر نمی کرد که در اواخر همین قرن و اوایل قرن بیست ویکم، جنگ نرم به عنوان چالش و دغدغه ای برای کشورها مطرح شده و  مسائل مربوط به پخش اطلاعات بوسیله ماهواره ها، بمباران های نظامی را تحت شعاع خود قرار داده باشد.امروزه ارتباطات ماهواره ای جهانی و منطقه ای رشدی چشمگیر یافته، و بر محدوده گسترده ای از فعالیت ها، از ارتباطات تلفنی گرفته تا هواشناسی، ناوبری و سنجش از راه دور سایه افکنده است.اما آنچه بیش از همه مورد توجه قرار گرفته است، ماهواره هایی هستند که برنامه های تلویزیونی را در سطح بین المللی پخش می کنند، و هر روز بر تعداد، سطح پوشش و کیفیت برنامه های ارسالی آنها افزوده می شود.
در واقع ، با پیشرفت هایی که در تسخیر فضای ماورای جو و استقرار ماهواره ها در گرداگرد زمین صورت گرفته است، به تدریج بشر خود را در محاصره تمام عیار امواجی ملاحظه کرد که بی توجه به تقسیم بندی های سیاسی به هر نقطه نفوذ می کنند و حاکمیت ملی را به هیچ می گیرند. (مقدمه،1381 ) به طوری که در حال حاضر هیچ ملتی را نمی توان در جهان پیدا کرد که تحت پوشش امواج ماهواره و برنامه های آن قرار  نگرفته باشد.
1-2- بیان مسئله
اگر ایجاد دگرگونی در جوامع با تکیه بر تغییر دیدگاه ها و نگرش های حاکمان مردم، بحث اصلی جنگ نرم باشد؛ در آن صورت این جنگ، شیوه ای نوین از فعل و انفعالهای دولتها برای سلطه، روی کشورهای مختلف را نمایش می دهد؛ زیرا سلطه واستیلا با تعاریفی از قدرت، بسط و توسعه یافته که قدرت را توانایی تمرکز، تنظیم یا هدایت رفتار می داند. جنگ نرم یک جنگ بدون خونریزی مبتنی بر راهکارهای اجتماعی و فرهنگی است؛ زیرا در فرایند آن، قدرتهای مهاجم از مرعوب سازی و ایجاد بحران های فرهنگی و اجتماعی بهره گیری می کنند تا با یک شوک ذلّت بار، قدرت و فرهنگ خود را بر جامعۀ هدف غالب کنند. در این جنگ ، به مقدسات و اعتقادات فرهنگی جوامع حمله و فرهنگ غرب یا همان سبک زندگی آمریکایی از طرق مختف به مردم جامعه القاء می شود. در حقیقت در این جنگ به جای عملیات نظامی بحران های اجتماعی و فرهنگی برای جامعه مورد نظر به گونه ای مهندسی می شود که برداشت ذهنی فرد از هنجارها، ارزش های خود و جامعه اش، دچار تزلزل و بی ثباتی شده، به راحتی آماده پذیرش هر عقیده ای شود. به طور کلی در این جنگ تلاش می شود فرهنگ غربی به عنوان فرهنگ غالب جهانی ترویج و از رشد و نمو فرهنگهای اصیل و قدرتمندی همچون فرهنگ اسلامی جلوگیری شود.جنگ نرم که در پی از پای درآوردن اندیشه و تفکر جامعه هدف می باشد تا حلقه‌های فکری و فرهنگی آن را سست کند و با بمباران خبری و تبلیغاتی در نظام سیاسی اجتماعی حاکم تزلزل و بی‌ثباتی تزریق کند از جمله مباحثی است که از دیر زمان،در دنیا شکل گرفته است. این موضوع ،علیه ایران از گستره و عملکرد وسیعی برخوردار می باشد چرا که دشمنان قسم خورده این آب وخاک که دست پلیدشان از منابع این مملکت بریده شده است می خواهند جامعه ما را به بن بست کشیده تا از این رهگذر به اهداف شوم خود دست یابند.از آنجا که ایران امروزه به لحاظ وسعت سرزمینی، کمیت جمعیت، کیفیت نیروی انسانی، امکانات نظامی، منابع طبیعی سرشار و موقعیت جغرافیایی ممتاز در منطقه خاورمیانه و نظام بین‌الملل به قدرتی کم‌نظیر تبدیل شده است لذا از دید کارشناسان سیاسی کشورهای غربی،دیگر نمی‌توان با یورش نظامی و جنگ سخت آن را سرنگون کرد بلکه تنها راه سرنگونی نظام جمهوری اسلامی پیگیری مکانیسم‌های جنگ نرم و به کارگیری تکنیک‌های عملیات روانی است.راه‌اندازی پروژه جنگ نرم علیه ایران در مقطع کنونی را باید ناشی از گسترش حس تنفر از امریکا در جهان دانست که به نظرسران کاخ سفید،ایران مرکز اصلی ایجاد این تنفر و گسترش آن است. درجنگ نرم، به جای ابزارهای جنگی متعارف چون توپ و تانک، از ابزارهای فرهنگی تاثیرگذار بر فکر واندیشه و عواطف و احساسات انسانی بهره گرفته میشود. این پژوهش به بررسی مصادیق جنگ نرم در ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران می پردازد.
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق
اين تحقيق از دو جهت حايز اهميت بوده و اجراي آن ضرورت دارد؛ نخست به تغییر رويكرد نظام استكباري در مقابله با نظام جمهوري اسلامي مرتبط مي‎شود. جنگ نرم در حال حاضر در اولويت نخست اقدامات براندازانه دشمن بر عليه نظام جمهوري اسلامي ايران قرار دارد. در اين زمینه، مهم‎ترين اقدام پيشگيري و مقابله با عواملي است که مي‎تواند جنگ نرم را تسهيل و ممكن سازد. از طرف ديگر با توجه به رويكرد جديد در اولويت قرار دادن سازندگي و خدمت به مردم، به عنوان ماموريت و راهبرد اصلی ، به نظر مي‎رسد كه مسئولان و فرماندهان سپاه و بسيج به ‎اين مهم به‌خوبی توجه داشته‎اند كه دشمن در حال حاضر به آسيب‎هاي اجتماعي و رواني كه در جامعه وجود دارد، دل بسته تا از طريق آن‎ها جنگ نرم خود را عملي كرده و به دستاورد‎هايي كه طي سال‎هاي گذشته از دستيابي آن‎ها ناكام بوده است نائل گردد.
1-4- اهداف تحقیق
1-تبیین و تشریح بنیادهای جنگ نرم در ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران
2- نحوه تأثیرگذاری جنگ نرم در ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران
3- ترسیم نحوه شکل گیری جنگ نرم و نحوه مقابله آن برای امنیت کشور
4- ماهیت و حقیقت جنگ نرم
1-5- فرضیه های تحقیق
1-به نظر می رسد ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران از عوامل اختصاصی جنگ نرم تأثیر پذیر است.
2-به نظر می رسد امنیت فرهنگی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران نسبت به دیگر ابعاد امنیتی بیشترین آسیب پذیری را از عوامل جنگ نرم دارد.
1-6- سوال اصلی تحقیق
عوامل تأثیرگذار بر جنگ نرم در ژئوکالچر جمهوری اسلامی ایران کدامند؟
1-7- نوآوری تحقیق
از آنجا که این رساله برای اولین بار در این واحد دانشگاهی ارائه می گردد ؛ پژوهشی نو محسوب می شود.
1-8- پیشینه تحقیق
قربانعلی قربان زاده سوار، خلیل قلخانباز، مهدی رحمتی در مقاله ای تحت عنوان « جنگ نرم و امنیت اجتماعی» در سال 1391 با اشاره به اینکه امنیت اجتماعی یک مقوله بنیادین در حیات جامعه است که عوامل متعدد در تقویت با تضعیف آن نقش دارند و از جمله این عوامل جنگ نرم است. امنیت اجتماعی با ارزش های جمعی انسان در زندگی اجتماعی ارتباط نزدیک دارد و جنگ نرم درصدد است تا افراد واقشار جامعه هدف را با خود همسو کند. ارزش های جمعیف حلقه پیوند امنیت اجتماعی و جنگ نرم محسوب می گردد زیرا ارزش های جمعی از یک سو عامل همبستگی و وفاق جامعه می باشد واز سوی دیگر چون ارزش های جمعی باعث هنجارمندی روابط افراد در عرصه های گوناگون حیات عمومی انسان می شود، عامل تقویت امنیت اجتماعی است. به طور کلی، استقرار ارزش های جمعی باعث افزایش استحکام هنجارها و کاهش هنجارشکنی در جامعه و نظام شده و ثبات، تعادل و امنیت اجتاعی از این طریق تقویت می گردد و جنگ نرم با تضعیف مجموعه ارزشی و هنجاری جامعه باعث اختلال در سیستم امنیت جامعه می شود.
– غلامرضا سلکی در مقاله ای تحت عنوان کالبدشکافی جنگ براساس «مدل کارکردی قدرت نرم» در سال 1391 با بیان اینکه از جمله حوزه های مورد مناقشه نرم بین جمهوری اسلامی و نظام سلطه، پدیده ای نوین و پیچیده به نام «جنگ نرم» و مفاهیم مرتبط با آن است. برخلاف میل کسانی که می پندارند جنگ نرم موضوعیت عینی ندارد، باور ما این است که انقلاب اسلامی با جنگ نرم همه جانبه و بس عمیق و فراگیری روبه روست که باید از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار گیرد. واقعیت این است که نظام سلطه همه یافته ها و بافته های خود را که طی قرن ها فراهم آورده است در برابر پدیده مقدس جمهوری اسلامی در معرض خطر می بیند و خود به وضوح می داند که تمام سحر و جادوه های انباشته و آشکار شده اش دیگر کارساز نخواهد، ولی با وجود این از تلاش دست نخواهد کشید و به صورتی مداوم و پیوسته در جنگ تمام عیار خود، چهره و شیوه های متفاوتی از خود بروز می دهد تا شاید بتواند همچنان سیطره خود را بر جهان کنونی حفظ نماید. در مقابل، انقلاب اسلامی نیز که نمود عینی و تجربه شده آن را در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران شاهد هستیم، دسته بسته نخواهد بود و با پیام خود می تواند عقل و قلب انسان ها را به اقناع و نه اغوا با خود همراه سازد و راه را برای نظم و اداره نوین جهانی همسو با آموزه های اسلامی و فطرت الهی انسان ها هموار سازد. نگارنده در این مقاله فرآیند شکل گیری جنگ نرم را با نگاهی متفاوت از قبل، ارائه و مفاهیم جدیدی نظیر «قدرت نرم مشروع و نامشروع» و «بازدارندگی نرم» را به گنجینه غنی ادبیات انقلاب اسلامی اضافه نموده است.
– غلامحسین حیدری در مقاله ای تحت عنوان «ژئوپلتیک فرهنگی یا ژئوکالچر» در سال 1384 می نویسد که دیرزمانی تصور بر این بود که سیاست به تنهایی می تواند بسیاری از دردهای جامعه بشری را تسکین بخشیده و تشنج ها و ناآرامی های فزاینده زندگی اجتماعی را در عرصه های گوناگون به ثبات و آرامش مبدل سازد. اما اکنون آشکار گردیده که سیاست بتنهایی و بدون فرهنگ و اقتصاد قادر نیست محیطی شایسته و مطلوب، و جهانی عاری از خشونت و درگیری برای انسانها فراهم سازد. در واقع سیاست، فرهنگ و اقتصاد همگی اجزا و تار و پود نظام اجتماعی را تشکیل می دهند که پرداختن به هر یک بدون در نظر گرفتن تأثیرات متقابل دیگران نتیجه منطقی در بر نداشته و تنها به درک مجرد و غیر واقعی از جهان منجر می گردد.بی گمان همان طور که عوامل جغرافیایی در فرایندهای سیاسی نقش داشته و مفهوم قدرت را تحت تأثیر قرار می دهند، به همان ترتیب مقوله فرهنگ را نیز بعنوان یک پدیده اجتماعی متأثر ساخته و بعنوان بستر خلق پدیده های فرهنگی بشمار می روند.نویسنده با بکارگیری یک روش قیاسی ابتدا به ارائه مفهومی از این دانشواره پرداخته و سپس برای درک بهتر موضوع به تجزیه و تحلیل عناصر اصی آن پرداخته است.
– حسین حسینی و سیامک باقری چوکامی در مقاله تحت عنوان «آینده پژوهی و پیش بینی در جنگ نرم» در سال 1391 می نویسند که پیش بینی جنگ نرم به دلیل پیچیدگی و تنوع صحنه و دخالت متغیرهای متعدد،امری دشوار می نماید،ا ما به علت ارزش راهبردی این نوع نبرد و ستیزش، نمی توان آن را نادیده گرفت. لذا مهم نزدیک کردن درک صحیح آینده جنگ نرم است که مستلزم چارچوب تحلیلی مناسب برای شناسایی نیروهای پیشران کلیدی آن و چگونگی ساماندهی و چینش آن است. دراین پژوهش به چگونگی شکل گیری و وقوع جنگ نرم پرداخته شده است.
1-9- سازماندهی تحقیق
پایان نامه حاضر از یک مقدمه و 5 فصل تشکیل شده است که فصل اول شامل کلیات تحقیق بوده ، فصل دوم مباحث نظری ،فصل سوم روش تحقیق و در فصل چهارم یافته های تحقیق و فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادات است.
فصل دوم
ادبیات تحقیق
2-1- تعریف جنگ
تعاریف مختلفی از جنگ ارائه شده است یکی از آن تعاریف این است که : « جنگ هنر سازمان داده و به کار گرفتن نیروهای مسلح برای انجام مقصود است.» ( نخجوان، 1389؛19)
2-1-2- انواع جنگ
در یک تقسیم کلی با توجه به ابزارهای به کار گرفته شده در جنگ، همچنین هدف اصلی حاصل از آن، می توان جنگ ها را به سه نوع تقسیم کرد:
جنگ های سخت، جنگ های نیمه سخت، و جنگ های نرم.
2-2- جنگ سخت
جنگ سخت، جنگ نظامی و درگیری فیزیکی میان سربازان و نظامیان مهاجم و جبهه مقابل است که با اهدافی همچون تغییر حکومت و نظامی سیاسی و تعیین حاکم و نظام سیاسی جدید صورت می گیرد.
( شریفی، 1389؛ص 25) در واقع هرگاه به موجب اقداماتی، استقلال و تمامیت ارضی کشور دخطر (بالفعل یا بالقوه) هجوم نیروهای نظامی کشور دیگر یا اتحادی از کشورهای خارجی یا گروه های معارض مسلح داخلی قرار گیرد، تهدید سخت واقع شده است. در این تهدید ، اغلب هدف، اشغال سرزمین است. در تهدید سخت از روش های فیزیکی عینی، سخت افزاری به همراه اعمال و رفتارهای خشونت آمیز، براندازی آشکار و شیوۀ زور، اجبار، حذف دفعی و اشغال سرزمین استفاده می شود. این تهدیدها اغلب محسوس، واقعی، عینی و همراه با عکس العمل های فیزیکی است. این نوع تهدیدها بیشتر در دوره استعمار کهن ظهور کرد که قدرت های استعماری با لشکرکشی، اعمال زور، کشتار و اشغال و الحاق سرزمین، اهداف خود را تأمین می کردند؛ البته شکل های مدرن تهدید سخت در عصر حاضر را میتوان در لشکرکشی های آمریکا و متحدان آن به افغانستان و عراق مشاهده کرد.
با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و قطع سلطۀ کشورهای استعمارگر، به ویژه امریکا و انگلستان و به خطر افتادن منافع صهیونیسم بین الملل، این کشورها از همان روزهای نخست به اقدامات گسترده ای علیه ملت و کشور ما دست زدند.
به عنوان مثال ، نمونه هایی از جنگ سخت غرب و صهیونیسم بین الملل که در سال های آغازین پیروزی انقلاب اسلامی علیه ایران اعمال شده که عبارتند از :
1- جنگ مسلحانه داخلی
2- حمله مستقیم (رویداد طبس)
3-کودتا علیه انقلاب
4-ترور مسئولان و مردم
5- جنگ تحمیلی تمام عیار نظامی
البته راهبرد جنگ تمام عیار نظامی، سومین راهبرد غرب برای براندازی جمهوری اسلامی ایرانب ود که رژیم بعثی عراق داوطلب اجرای آن شد. آمریکا و همۀ قدرت های وابسته و پیوستۀ منطقه ای و فرا منطقه ای و نیز در این راهبرد درگیر شده و از صدام پشتیبانی کردند. به دنبال این پشتیبانی دولت بعثی عراق در 31 شهریور 1359 با 192 فروند هواپیمای جنگنده نیروی هوایی خود از زمین، هوا و دریا،حمله به ایران را آغاز کرد که به جنگی هشت ساله بین دو کشور منجر شد.( محبوبی، 1385؛ ص 16)
2-3- جنگ نیمه سخت
در جنگ نیمه سخت، دشمن بدون آنکه آشکارا و عملی، وارد درگیری شود، با فراهم کردن زمینه های لازم، مهره های خود را از طریق کودتای نظامی به قدرت می رساند و مراکز حساس قدرت را در اختیار می گیرد. کودتا بیشتر به دست نیروهای نظامی یا بخشی از نیروهای نظامی صورت می گیرد و معمولاً فاقد پشتوانه اجتماعی در میان توده ها است.
در دهه اخیر در بسیاری از کشورهای دنیا کودتا رخ داده است؛ در کشورهایی از قبیل تایلند، برمه، فیلیپین، ایران ( در 28 مرداد 1332)، عراق ، لیبی ( به قدرت رسیدن معمر قذافی در سال 1969)، مصر، شیلی، آرژانتین،لهستان و … (شریفی، 1389؛ 26-24)
2-4- جنگ نرم
مفهوم جنگ نرم در مقابل جنگ سخت به کارمی رود و البته با آن در ارتباط است و دو روی یک سکه اند. ژوزف نای، نظریه پرداز مشهور آمریکایی و مبتکر نظریه قدرت نرم، معتقد است که در عصر کنونی باید به کارگیری چهره سخت قدرت را به حاشیه راند و از ابزار نرم آن بهره جست؛ از این رو از دیدگاه ژوزف ناي بايد با اعمال قدرت نرمف كاري كرد كه » تو همان چيزي را به خواهي كه من مي خواهم.» به عبارت ديگر،بايد طرف مقابل به گونه اي متقاعد شود كه به ميل، اراده و تمايل خود و با خشنودي، تن به هدف مورد نظر بدهد و در نهايت، احساس رضايت بيشتري هم بكند بدون اينكه به زور و خشونت متوسل شويم و چهره سخت قدرت را بروز دهيم.( رنجبران، 1389 ؛ 34)
دشمن در جنگ نرم، با برنامه ريزي كامل و دقيق و با استفاده از اقدامات رواني، رسانه اي، تبليغاتي، اجتماعي مي كوشد بر باورها، احساسات و رفتارهاي جامعه تأثير بگذارد؛ به گونه اي كه آن ها همان چيزي را باور داشته باشند كه دشمن مي خواهد؛ همان احساسات و تمايلاتي را داشته باشند و ابراز كنند كه دشمن اراده كرده است؛ همان كاري را انجام دهند كه او دوست دارد وافراد جامعه نه تنها از همفكري و همسويي با دشمنان قسم خورده خود احساس شرمندگي نكنند؛ بلكه با افتخار از آن ياد كنند. از اينرو ژوزف نامي قدرت نرم را به « توانايي شكل دهي ترجيحات ديگران« و « قدرت براي جذب» تعريف كرده است. (شريفي ، 1389؛ 26)
در يك كلام مي توان جنگ نرم را اين گونه نيز تعريف كرد: « اجراي برنامه اي حساب شده، مسالمت آميز و دراز مدت براي نفوذ در اركان سياسي اجتماعي يك نظام به منظور تغيير سيستم سياسي يك كشور با ايجاد تغيير و تحول اساسي در باورهاي اساسي و اصلي آن.»
جنگ نرم1 از لحاظ بررسي هاي علمي، مفهومي نوين و از جنبه تاريخي، مفهوم بسيار كهن است. اين مفهوم در دنيا با واژه قدرت نرم2 شناخته مي شود و جوزوف ناي3 آمريكايي، مهم ترين نظريه پرداز در اين زمينه است.
جنگ نرم از لحاظ تاريخي با مفاهيمي همچون فريب، ايجاد تفرقه و تخريب روحيه ارتباط دارد. اين مفاهيم در ميان راهبردشناسان جنگ در دوران باستان بارها مورد تأكيد قرار گرفته است. ضمن آنكه نمونه هاي استفاده از جنگ نرم را مي توان در قالب هاي فريب، ايجاد تفرقه و تخريب روحيه دشمن در دوران صدر اسلام نيز يافت.
جنگ نرم در مفهوم نوين آن با ويژگي هايي از جمله نرم افزار گرايي، ذهنيت سازي، تهي سازي از درون، تغيير هويت فرهنگي، تغيير الگوهاي رفتاري همراه با الگوسازي رفتاري، ايجاد ترديد در مباني و زير ساخت هاي فكري يك نظام سياسي، زمينه سازي براي ايجاد بحران در ارزش ها و باورهاي اساسي جامعه و بهره گيري از بحران هاي پنج گانه سياسي – هويت، مقبوليت، مشاركت، نفوذ و توزيع – را شامل مي شود. » در جنگ نرم ، لااقل در مراحل اوليه جنگ، هيچ منازعه فيزيكي و سختي صورت نمي گيرد. جنگ نرم از سنخ جنگ فرهنگي است. ابزار و ادوات جنگي در اين نوع جنگ از سنخ ابزارهاي فرهنگي، فكري، انديشه اي و منشي است، نه ابزارهاي و وسايل نظامي. دشمنان در جنگ نمر به دنبال تسخير باورها و ارزش هاي يك ملت اند. تصرف قلب ها و مغزها هدف اصلي جنگ نرم است و وقتي نائل شوند، در حقيقت جبهه مقابل را به جهبه خودي تبديل كرده اند ( شريفي، 1389؛ 26). به اين ترتيب در جنگ نرم، دشمن برخلاف جنگ سخت به دنبال تسخير فيزيكي و نظامي كشور نيست بلكه استيلا و تسلط فكري – فرهنگي اولويت اصلي است.
« هدف جنگ نرم اين است كه باورها و ارزش هاي جامعه هدف را به گونه اي جهت دهد كه همون مهاجمان بينديشند؛ همچون آنان فكر كنند و هر آنچه آنان خوب مي دانند، خوب بدانند و هر آنچه را كه بد و زشت معرفي مي كنند، زشت بيينند؛ و نه تنها از همفكري و همسويي با دشمنان قسم خورده خود احساس شرمندگي نكنند، بلكه با افتخار از آن ياد كنند (شريفي، 1389؛ 27.)
« جنگ نرم نبردي است كه در برابر رقبا و دشمنان اعمال مي شود و در اين مبنا به معناي استفاده از قدرت نرم است، يعني يك نوع قدرت اقناع كننده و اغوا كننده ؛ يعني تغيير تصاوير ذهني ملت ها.»( خطيبي، 1389؛ 42)
بنابراين كارآمدترين،كم هزينه ترين ودر عين حال خطرناك ترين و پيچيده ترين نوع تهديد عليه امنيت ملي يك كشور است، چون مي توان با كمترين هزينه با حذف لشكركشي و از بين بردن مقاومت هاي فيزيكي به هدف رسيد؛ زيرا با عواطف احساسات، فكر وانديشه، باور و ارزش ها و آرمان هاي يك ملت و نظام سياسي ارتباط دارد. ابعاد اين جنگ و تهديد گسترده تر و مخرب تر است زيرا دين، فكر و آرمان ملت ها را آماج تهاجم خود قرار مي دهد.
جدول 2-1- قدرت نرم و سخت
نوع قدرترفتار منابعنمونه هانرمجذب و همکاریکیفیت های ذاتی ارتباطاتکاریزما
متقاعد سازی، بازی زبانی، الگوسختتهدید و تشویقتهدید و ارعاب تطمیع و جایزه استخدام، اخراج و تنزل مقام ترفیع و پاداش (منبع: نای، 1387؛87.)
2-5- پيشينه و تاريخچه جنگ نرم
با كنكاش و جستجو در منابع مرجع و معتبر علمي غرب نظير فصلنامه علوم سياسي، دو ماهنامه آمريكايي فارين پاليسي4، دايره المعارف بريتانيكا5، دايره المعارف آمريكانا6، ديكشنري آزاد7، دانشنامه آزاد ويكي پديا8 و ساير منابع معتبر آنان، مشاهده مي شود كه غربي ها هيچ گونه مطلبي در مورد جنگ نرم ارائه نكرده اند و جملگي به نظريه پردازي پيرامون موضوع قدرت نرم پرداخته اند. اما نهايت امر اين است كه در غرب، جنگ نرم از حيث نظري با رويكردي اقتصادي، منحصر به مسائل محيط زيست تعريف شده است. در مقابل، با پيروزي انقلاب اسلامي و شكل گيري نظام جمهوري اسلامي ايران، غرب به ويژه آمريكا، وجود چنين نظامي با ويژگي الهام بخش آن كه مبتني بر مباني اسلام بود را با دستاوردهاي مادي و غير مادي خود كه مبتني بر انديشه هاي سكولار است در تناقض آشكار مي ديد، به همين دليل از همان ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي با شيوه ها و ترفندهاي گوناگون به دنبال براندازي و يا استحالة اين نهال مقدس و نوپا از هيچ كوششي فروگذاري نكرد. براساس اين، نظام جمهوري اسلامي ايران براي دفاع از كيان خود در طول ساليان متمادي ، متناسب با سطح تهديدات دشمن و رساندن خود به سطح بالاي بازدارندگي به خوبي از ظرفيت هاي فراوان خود استفاده نمود. عرصة انديشه و نظر از جمله اين ظرفيت ها بود كه بسياري از متفكران و صاحب نظران به آن وارد شدند و هم اينكه ادبيات توليد شده از غناي بالايي برخوردار است.
در واقع ، بايد اذعان نمود كه از نظر پيشينه، بسياري از واژه ها ها و مفاهيم ابداعي، در بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي امام خامنه اي (مد ظله العالي) تبلور يافته و ارائه شده است. ايشان ساليان متمادي خطر هجوم دشمن به افكار و عواطف مردم را با تعابير گوناگوني نظير تهاجم فرهنگي، شبيخون فرهنگي، قتل عام فرهنگي، ناتوي فرهنگي، تهديد نرم و در نهايت زير چتري با نام « جنگ نرم» گوشزد همگان نمودند. در اين مورد ايشان وجود جنگ نرم و چرايي آن را به صورت زير بيان فرمودند: » جنگ نرم؛ راست است، اين يك واقعيت است؛ يعني الآن جنگ است. البته اين حرف را من امروز نمي زنم، من از بعد از جنگ – از سال 67- هميشه اين را گفته ام» و پس از آن بسياري از متفكران و صاحب نظران به نظريه پردازي پرداخته در اين عرصه پرداخته و ادبيات مقاومت و بازدارنگي و دفاع نرم را بسيار غني نموده اند.
در حقيقت، مي توان گفت كه مفهوم جنگ نرم بر ساخته امام خامنه اي (مد ظله العالي) و بسط داده شده توسط انديشمندان حوزه اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مي باشد كه متناسب با شرايط كشور و تهديدهايي كه از سوي آمريكا و همتايانش تاكنون متوجه آن بوده و ادامه دارد، مطرح گرديده است.
به نظر مي رسد جنگ نرم و مفاهيم همسان آن از قبيل عمليات رواني، جنگ رواني، قدرت نرم و … قدمتي به اندازه حيات بشري دارد.
برخي ، قديمي ترين روايت درباره جنگ نرم را به نبرد گيدئون با ماد نسبت مي دهند كه در آن، سپاهيان گيدئون با افزايش چندين برابر مشعلهاي لشكريان، باعث فريب و ترس مادها شدند و در نتيجه بدون هيچ درگيري به پيروزي رسيدند. در نبرد حمراء الاسد، پيامبر خدا (ص) همين كار را كرد و لشكر قريش را فراري داد.
نگاهي به گذشته جنگ نرم نشان مي دهد كه در طول تاريخ بشر، از همان ابتدا كه جنگ سخت آغاز مي شده، عمليات رواني يا جنگ نرم مي شده، عمليات رواني يا جنگ نرم نيز صورت مي گرفته تا از شورش در مناطق تسخير شده، جلوگيري شود.
زماني كه چنگيزخان قصد داشت به منطقه اي حمله كند، موجي از هراس در آن كشور پخش مي شد. تجاري كه از مناطق تحت كنترل چنگيزخان مي آمدند، براي ديگران تعريف مي كردند كه او چگونه با مردم برخورد مي كند و كشتارها به چه صورت است و اگر شخصي مقاومت كند، نابود مي شود. بدين ترتيب پيش از ورود چنگيزخان به هر منطقه ، روحيه مردم شكسته شده بود.
روميان و يا اسكندر از مناطقي كه در جنگها عبور مي كردند، خودها و زره هاي بزرگي را كه چند برابر انسان معمولي بود عمداً در مسير جا مي گذاشتند تا لشكريان مقابل، تصور كنند سربازان آن ها غول پيكرند و عملاً روحيه مقاومت طرف مقابل را تحت تأثير قرار داده ، وحشت را گسترش مي دادند.
بنابراين هر حركتي كه روحيه يك ملت را هدف گيرد، عمليات و جنگ نرم و نوعي اعمال قدرت نرم است كه هزينه چنين حركتي، كمتر از هزينه جنگ سخت است.
جنگ نرم را براي اولين بار « كميته خطر جاري» در سال هاي پاياني دهه 1980 ميلادي طراحي كرد. كميته خطر جاري عنوان كميته اي در اوج جنگ سرد و در دهة 1970 ميلادي بود كه گروهي از سناتورهاي آمريكايي، مسئولان ارشد وزارت خارجه، استاد مشهور علوم سياسي، موسسه مطالعاتي « آمريكن اينترپرايز» و گروهي ازمديران با سابقة CIA و پنتاگون آن را تأسيس كردند.
هدف از تأسيس اين كميته، خروج از بن بستي بود كه در دوران جنگ سرد ميان دو ابر قدرت آن زمان،ي عني ايالات متحده آمريكا و اتحاد جماهير شوروي در توازن هسته اي به وجود آمده بود؛ اين مسئله از آنجا ناشي مي شد كه براساس نظر كارشناسان ارشد نظامي در صورت وقوع جنگ هسته اي ميان دو ابر قدرت، هر دو طرف جنگ بازندة نهايي به شمار مي آمدند؛ زيرا تسليحات اتمي در اختيار دو قطب بلوك شرق و غرب براي نابودي كامل موجودات زنده كره زمين براي 250 بار كفايت مي كرد (براساس تخميني كه زده شده بود در صورت وقوع نبرد هسته اي بيش از 230 ميليون نفر از هر دو طرف كشته مي شدند).
در ميان اعضاي اين كميته در دهه 1970 ميلادي، نام افرادي چون نيوت گينگريچ، رئيس سابق مجلس نمايندگان؛ جورج شولتز، وزير خارجْ دولت ريگان؛ جان ليبرمن، سناتور دموكرات؛ جان كيل، سناتور جمهوري خواه؛ جيمز وولوسي، رئيس اسبق سازمان جاسوسي آمريكا؛ جرج تنت، از مديران رده بالاي سازمان CIA و مسئول بخش خاورميانه؛ جوزف بايدن و مايكل لدين از يهوديان افراطي آمريكا؛ مادلين آلبرايت،وزير خارجه آمريكا؛ كنت پولاك ، مدير مركز سياست خاورميانه اي سابان در موسه بروكينگز و همچنين مدير موسسه مطالعات خاور نزديك وابسته به يهوديان هوادار اسرائيل؛ كانادوليزا رياس وزير خارجه سابق آمريكا كه در آن زمان قائم مقام پنتاگون در حوزه آسياي قفقاز و اتحاد جماهير شوروي بود و مارك پالمر، از استراتژيست هاي آمريكايي كه در كاخ سفيد وي را يكي از نوآوران سياست خارجي مي دانند، ديده مي شود.9
با توجه به اين تعريف، مي توان جنگ نرم را مانند هر پديده ديگري در سه بعد شناخت: اول، ماهيت و منطق دروني قدرت نرم كه عبارت از تلاش براي تأثيرگذاري بر «باورها و ارزش هاي بنيادين» مورد قبول كشور هدف است.
دوم، منظور و كاربرد اين تأثيرگذاري ، «دگرگوني هويت فرهنگي» و « تخريب الگوي سياسي» است.
سوم، ابزار اعمال اراده و پيشبرد هدف در اين جنگ، «قدرت نرم» كشور حريف و متخاصم است.
از اين مختصر نيز مي توان نتيجه گرفت كه جنگ نرم، پديده هايي همچون « تهاجم فرهنگي»، « عمليات رواني»، « نافرماني مدني»، « جهاني سازي فرهنگ» و جز اينها را نيز در بر مي گيرد. از اين تعريف ها چنين پيداست كه :
(1) جنگ نرم يك اقدام عمدي و برنامه ريزي شده است.
(2) جنگ نرم شامل قلمروهاي گوناگون فرهنگي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي است.
(3) قصد اصلي عاملان جنگ نرم » تغيير هويت فرهنگي» و « تخريب الگوي سياسي موجود» است كه با تأثير نهادن بر باورها و نگرش ها پايه اي در بلند مدت محقق مي شود.
(4) آماج جنگ نرم به مردم كشورها محدود نمي شود؛ بلكه دولتمردان و نخبگان را نيز هدف قرار ميدهد.
(5) در نهايت، جنگ نرم مبتني بر منابع «قدرت نرم»، « روش هاي غير خشونت آميز» و «قدرت اقناع و همراه سازي» است (جزيني، 1388؛93)
2-6- دكترين جنگ نرم10
در دكترين جنگ نرم ، به جاي تصرف نظامي سرزمين دشمن و حكومت مستقيم بر آن، يا تصرف سياسي و حكومت غير مستقيم، از طريق گماردن يك دولت دست نشانده در آن، افكار مردم آن كشور را تسخير
مي كند؛ به گونه اي كه خود آنان، خواسته هاي دشمن شان را محقق سازند. اين راه بسيار ساده و در عين حال دشوار است: تصرف قلب ها و سيادت بر ذهن ها. در دكترين جنگ نرم، قاعده اين است كه قلب و مغز افراد تصرف شود، آنگاه آن كساني كه قلب و ذهن شان تسخير شد، ناخودآگاه در راستاي اهداف دشمن عمل مي كنند.
تصرف قلب افراد با ارضا انجام مي شود، سيادت بر ذهن ها هم با اقناع صورت مي گيرد. رضايت افراد از چيزي، موجب زمينه سازي تصرف قلب آنان مي شود. همچنين اگر آن افراد نسبت به مسئله اي قانع شدند، زمينه براي سيادت بر مغز آنان فراهم شده است. روش ارضا براي تصرف قلب، مقولة حب و بغض است؛ قلبي كه مملو از بغض نسبت به چيزي يا كسي باشد، امكان تصرف ندارد؛ اما اگر آكنده از حب نسبت به آن چيز يا آن يا كسي باشد، امكان تصرف ندارد؛ اما اگر آكنده از حب نسبت به آن چيز يا آن شخص بود، توسط آن تصرف شده است، روش اقناع براي سيادت بر مغزها نيز مقوله شك و يقين است. در واقع اگر ذهن كسي نسبت به مسئله اي شك داشت تا اين شك تبديل به يقين نشود، ذهن آن شخص قانع نخواهد شد. در جنگ نرم دشمنان از طريق برتري رسانه اي خود با روش مديريت حب و بغض و همچنين مديريت شك و يقين در توده هاي انساني، آنها را تسخير نموده و در مسير اهداف خود به حركت و عمل وا ميدارند. كيفيت اين تسخير در حدي است كه فرد تصرف شده، نسبت به دشمني كه او را تسخير نموده، هيچ كينه و نفرتي ندارد و برعكس، نسبت به او علاقه مند است.رويارويي نرم با مديريت شك و يقين و حب و بغض، انسجام و وحدت ملي را تضعيف كرده و باورهاي مردم را تخريب و سست نموده و با تسخير قلب و مغز آنها، راه استيلا و سيطرة خود را مهيا مي نمايد.جنگ نرم جنگ علمي است، جنگ نظريه هاست، جنگ مفاهيم است، جنگ حب و بغض است. مهمان اين جنگ فكر علم، انديشه واعتقاد است.خط مقدم دشمن در جنگ نرم، رسوخ در افكار و قلوب مردم است ودشمنان، پيروزي در اين جبهه را منوط به تهي كردن مردم از هويت خود و جولان دادن فرهنگ بيگانه در اذهان جوانان مي دانند (جزيني، 1388؛94)
2-7- پيشينه جنگ نرم عليه جمهوري اسلامي
دير زماني از پيروزي انقلاب اسلامي و بازيابي هويت اصيل اسلامي ايراني مردم ايران نمي گذرد. سي و دو سال پيش همينه ابر قدرتي در هم شكست كه خود را براي يك تازي بلامنازع در جهان آماده مي كرد. صداي شكست كه خود را براي يكه تازي بلامنازع در جهان آماده مي كرد. صداي شكستن استخوان هاي استكبار در تمام دنيا پيچيد. اما آيا اين يك پايان بود؟ در پاسخ بايد گفت كه اين آغاز پس از يك پايان بود. غرب و در رأس آن ها ايالات متحده كه منافع خود را در خطر مي ديدند، با همدستي يكديگر و پس از تمرين ايجاد آشوب و توطئه هاي مكرر در نقاط مختلف كشور كه به شكست انجاميد، دست به طراحي جنگي تمام عيار يا به عبارتي نبردي سخت زدند كه حاصل آن نيز شكستي مفتح و اضافه شدن برگي ديگر به كارنامه سياهشان بود. شكست استكبار در عرصه نبرد سخت آن ها به سمت استفاده از روش هاي جايگزيني سوق داد كه به مراتب پيچيده و حساس تر از روش هاي قبلي بود. اگر در عرصه نبرد سخت دشمن قابل شناسايي بود اما در عرصه نبرد نرم دشمن در كنار ما و همراه و گاهي در ظاهر هميار ماست. به راستي چه زيبا گفته است پيرمراد و بنيان گذار جمهوري اسلامي كه « جنگ ما با دنياي كفر جنگ عقيده است» ؛ نكته مهمي كه تاكنون از آن غفلت شده است (شريفي ، 1389؛4).
دنياي استكبار به دنبال تخريب هويت اسلامي – ايراني ما كه مبتني بر ارزش هاي اسلامي، استقلال، عزت و اعتماد به



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید